Gejza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gejza
książę Węgier
ilustracja
Książę Węgier
Okres panowania od 970
do 997
Poprzednik Taksony
Następca Stefan I Święty
Dane biograficzne
Dynastia Arpadowie
Data urodzenia ok. 949
Data śmierci 1 lutego 997
Ojciec Taksony
Żona Sarolta
Dzieci Stefan I Święty
Pomnik Gejzy.

Géza, pol. Gejza (ur. ok. 949, zm. 1 lutego 997) – książę węgierski z dynastii Arpadów, panował od ok. 970 roku. Był synem Taksonya, ojcem św. Stefana i bratem Michała. W 974 roku[1] przyjął chrzest w obrządku łacińskim[2] wraz z całą swoją rodziną.

Małżeństwo[edytuj]

Żoną Gejzy była Sarolta, córka księcia transylwańskiego, Gyuli.

W starszej historiografii utrzymywał się pogląd, że był żonaty z polską księżniczką Adelajdą Białą Kneginią; dziś ten pogląd został raczej definitywnie zarzucony przez naukę historyczną.

Potomstwo[edytuj]

Z małżeństwa Sarolty i Gejzy pochodzili:

  • Stefan I Święty, ur. ok. 975, zm. 1038 – książę Węgier od 997, król od 1001;
  • nieznana z imienia córka, żona Gabriela Radomira, cara Bułgarii, oddalona przez męża około 1010 roku[3],
  • nieznana z imienia córka (w starszych opracowaniach pojawia się hipoteza, że mogła nosić imię Maria[4]), od 1009 roku żona Ottona Orseolo, doży weneckiego,
  • nieznana z imienia córka, według starszej literatury była żoną Samuela Aby, króla Węgier w latach 1041–1044[4]; obecnie większą popularnością cieszy się pogląd, że była matką Samuela Aby[5].

Za córkę Gejzy i Sarolty w starszej historiografii uchodziła nieznana z imienia Węgierka, druga żona Bolesława I Chrobrego[6]; obecnie ten pogląd zdaje się być porzucony przez badaczy[7]. Obecnie coraz częściej pojawia się wśród badaczy tematu przekonanie, że drugą żoną Bolesława Chrobrego mogła być siostrą Sarolty, czyli szwagierką Gejzy. Jej imię prawdopodobnie brzmiało Karolda[8].

Istniała też hipoteza, że córką Gejzy była żona hrabiego Sizza z Turyngii i matka Guntera z Dobrowody[9]. Obecnie przyjmuje się, że Gunter urodził się około 955 roku (a więc był mniej więcej rówieśnikiem Gejzy i Sarolty) i był krewnym bawarskiej księżniczki Gizeli, żony Stefana I[10]. Podobnie też za córkę Gejzy uchodziła Scholastyka, pierwsza opatka św. Lamberta w Somlóvásárhely[9]; obecnie przyjmuje się, że była jego daleką krewną[11].

Przypisy

  1. Sroka, Historia Węgier do 1526 roku, s. 129.
  2. Praca zbiorowa pod redakcją naukową Macieja Salamona, 2005, Wielka Historia Świata Tom 4 Kształtowanie średniowiecza, Oficyna Wydawnicza FOGRA, ss. 141, ISBN 83-85719-85-7.
  3. G. Györffy, Święty Stefan I, s. 342-344.
  4. a b W. Dworzaczek, Genealogia, tabl. 84.
  5. S. A. Sroka, Historia Węgier do 1526 roku, s. 22; G. Györffy, Święty Stefan I, s. 124.
  6. O. Balzer, Genealogia Piastów, Kraków 1895; W. Dworzaczek, Genealogia, tabl. 84.
  7. Zob. K. Jasiński, Rodowód pierwszych Piastów, Wrocław-Warszawa (1992).
  8. K. Janicki, Tysiącletnia zagadka. Kim była druga żona Bolesława Chrobrego?, Ciekawostki Historyczne, dostęp 2015-10-18.
  9. a b Europäische Stammtafeln, II 153
  10. G. Györffy, Święty Stefan I, s. 389.
  11. G. Györffy, Święty Stefan I, s. 391.