Karol Robert

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Karol Robert
Ilustracja
Wizerunek herbu
Król Węgier i Chorwacji
Okres

od 27 sierpnia 1310
do 16 lipca 1342

Poprzednik

Bela V

Następca

Ludwik I Wielki

Dane biograficzne
Dynastia

Andegawenowie

Data i miejsce urodzenia

1288
Neapol

Data i miejsce śmierci

16 lipca 1342
Wyszegrad

Ojciec

Karol Martel Andegaweński

Matka

Klemencja Habsburg

Żona

Maria
Beatrycze
Elżbieta Łokietkówna

Dzieci

Karol
Władysław
Ludwik Wielki
Andrzej
Stefan

Karol Robert, Karol I Robert[1][2] węg. I. Károly, Károly Róbert (ur. 1288, zm. 16 lipca 1342) – pierwszy z Andegawenów na tronie węgierskim (od 1308), koronowany w 1310 roku. Członek bocznej linii dynastii Kapetyngów. Najstarszy syn Karola Martela (tytularnego króla Węgier w latach 1290-1295) z rodu Andegawenów i Klemencji Habsburg (córki króla Rudolfa I Habsburga).

Jego siostrą była Klemencja Węgierska, królowa Francji jako druga żona Ludwika X, matka króla Jana I Pogrobowca.

Polityka wewnętrzna[edytuj | edytuj kod]

Władca popierał rozwój rzemiosła i handlu, wprowadził nową walutę (złoty floren). Przeprowadził reformę sił zbrojnych. Dwa lata walczył o władzę z opozycją mieszczan pochodzenia niemieckiego. Jego następcą był Ludwik I Wielki, któremu zapewnił sukcesję w Polsce po Kazimierzu Wielkim. Tocząc długie starcia zbrojne ograniczył suwerenną władzę możnowładców węgierskich, w tym Amadeja Aby i Mateusza Czaka.

Stosunki z Polską[edytuj | edytuj kod]

Z Karolem Robertem początkowo Łokietek miał złe stosunki, zwłaszcza od czasu, gdy ten rozprawił się z północnowęgierskimi możnowładcami, w tym z rodem Amadejów będących w sojuszu z Władysławem Łokietkiem. Sytuacja zmieniła się po podwójnej elekcji w Niemczech w roku 1314, gdy rozpętał się ostry konflikt i w rywalizacji o tron cesarski król Czech Jan Luksemburski poparł Ludwika IV Bawarskiego, a Karol Robert – Fryderyka Pięknego Habsburga. Wobec wznowienia roszczeń czeskich do tronu polskiego stanowiska Polski i Węgier zaczęły się do siebie zbliżać. W 1320 roku, zapewne wnet po koronacji Łokietka, doszło do małżeństwa Karola Roberta z Elżbietą Łokietkówną. Związek ten stał się fundamentem długotrwałego sojuszu obu państw, który mocno zaważył na przyszłości Polski. Między innymi interwencja dyplomatyczna Karola Roberta w 1327 roku zapobiegła podporządkowaniu Janowi Luksemburskiemu ziem będących pod władzą króla Władysława Łokietka. Wziął udział w zjeździe w Wyszehradzie w 1335 roku[3].

Karol Robert po śmierci został pochowany w katedrze w Székesfehérvár, tradycyjnym miejscu pochówku dynastii Arpadów.

Małżeństwa i potomstwo[edytuj | edytuj kod]

Karol Robert był żonaty trzykrotnie. W latach 1306-1317 jego żoną była Maria, córka księcia Kazimierza bytomskiego. 24 czerwca 1318 ożenił się z Beatrycze, córką cesarza Henryka VII Luksemburskiego. Z Beatrycze miał jedno dziecko urodzone i zmarłe 11 października 1319.

6 lipca 1320 poślubił Elżbietę, córkę Władysława I Łokietka, króla polskiego. Para miała 5 synów:

  • Karol (ur. i zm. 1321),
  • Władysław (1324–1329),
  • Ludwik (1326–1382) – król Węgier (1342-1382) i Polski (1370-1382)
  • Andrzej – książę Kalabrii i Salerno (1327–1345)
  • Stefan – książę Dalmacji i Slawonii (1332–1354)

Przed poślubieniem Elżbiety, Karol doczekał się syna ze związku pozamałżeńskiego:

  • Koloman (1316/1317 – po 1376) – biskup Györ; jego matką była bliżej nieznana konkubina, pochodzącą z wyspy Csepel na Dunaju. Jeszcze w 1328 Koloman pozostawał pod opieką swojego wychowawcy Pawła. Już w 1332 roku był kantorem w kapitule waradyńskiej, po czym od 1337 do śmierci - biskupem Györ. 6 maja 1337 roku papież Benedykt XII legitymizował Kolomana, uwalniając go od jego nieprawego pochodzenia[4].

W dawniejszej historiografii utrzymywał się pogląd, że druga lub trzecia żona Karola Roberta powiła dwie córki: Katarzynę i Elżbietę, poślubione książętom śląskim, odpowiednio, Henrykowi II świdnickiemu i Bolesławowi niemodlińskiemu. Dziś ich istnienie, jako niepotwierdzone w żaden sposób w źródłach, jest zgodnie odrzucane[5].

Ślub Elżbiety z Karolem Robertem (miniatura z Kroniki Ilustrowanej)

Wywód genealogiczny[edytuj | edytuj kod]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Karol I (1226-1285), kr. Sycylii
 
 
 
 
 
 
 
Karol II (1254-1309), kr. Sycylii
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Beatrycze z Prowansji (1234-1267)
 
 
 
 
 
 
 
Karol Martel (1271-1295), ks. Salerno
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Stefan V (1239-1272), kr. Węgier
 
 
 
 
 
 
 
Maria węgierska (ok. 1257-1323)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Elżbieta Kumanka (1239/1240 – po 1290)
 
 
 
 
 
 
 
Karol I Robert
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Albrecht IV von Habsburg (1188-1239), hr. Aargau
 
 
 
 
 
 
 
Rudolf I Habsburg (1218-1291), kr. Niemiec
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jadwiga von Kyburg (1192-1260)
 
 
 
 
 
 
 
Klemencja Habsburg (ok. 1271-1295)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Burchard V, hr. Hohenberg
 
 
 
 
 
 
 
Gertruda von Hohenberg (ok. 1230/1235-1281)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Mechthild von Tübingen
 
 
 
 
 
 

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. O. Balzer: Genealogia Piastów, Akademia Umiejętności, 1895.
  2. M. J. Serwański, J. Dobosz: Słownik władców średniowiecznych, Poznańskie, Wydawnictwo Sp. z o.o., 1998.
  3. August Mosbach, Przyczynki do dziejów polskich z Archiwum miasta Wrocławia, Poznań 1860, s. 73.
  4. Koloman, nieślubny syn Karol Roberta,, [w:] Stanisław A. Sroka, Genealogia Andegawenów Węgierskich, Kraków 2015, s. 67.
  5. Sroka S.A., Genealogia Andegawenów węgierskich, Kraków 1999, s. 46-47.