Ferdynand I Habsburg (cesarz austriacki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ferdynand I Habsburg
z Bożej łaski cesarz Austrii, król Węgier, Czech, Lombardii i Wenecji, Chorwacji, Galicji i Lodomerii, etc. arcyksiążę Austrii, wielki książę Siedmiogrodu, prezydent Związku Niemieckiego, etc.
ilustracja
Ferdynand I Habsburg
Cesarz Austrii
Okres panowania od 2 marca 1835
do 2 grudnia 1848
Poprzednik Franciszek I Habsburg
Następca Franciszek Józef I
Król Węgier
Okres panowania od 28 września 1830
do 2 grudnia 1848
Poprzednik Franciszek I Habsburg
Następca Franciszek Józef I
Król Czech
Okres panowania od 2 marca 1835
do 2 grudnia 1848
Poprzednik Franciszek I Habsburg
Następca Franciszek Józef I
Król Galicji i Lodomerii
Okres panowania od 2 marca 1835
do 2 grudnia 1848
Poprzednik Franciszek I Habsburg
Następca Franciszek Józef I
Dane biograficzne
Dynastia Habsbursko-Lotaryńska
Data i miejsce urodzenia 19 kwietnia 1793
Wiedeń
Data i miejsce śmierci 29 czerwca 1875
Praga
Ojciec Franciszek II Habsburg
Matka Maria Teresa Burbon-Sycylijska
Żona Maria Anna Sabaudzka
Odznaczenia
Order Złotego Runa (Austria) Krzyż Wielki Orderu Marii Teresy Krzyż Wielki Orderu Świętego Stefana Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Leopolda Order Korony Żelaznej I klasy (Austro-Węgry) Krzyż Wielki Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wielki Orderu Krzyża Południa (Brazylia) Krzyż Wielki Orderu Chrystusa Krzyż Wielki Orderu Świętego Ferdynanda (Sycylia) Grand Cross Order of the Crown Württemberg.png D-SxWe-Order White Falcon BAR.png FidelityOrderBaden.gif Lion.of.Zahringen.Order.gif House Order of the Golden Lion - Knight (Hesse-Kassel) - ribbon bar.png Ludwig Order (Hesse) - ribbon bar.png Order Ernestyński (Saksonia) D-ANH-Order Albert Bear BAR.png Royal Guelphic Order.png Order Słonia (Dania) Najwyższy Order Zwiastowania Najświętszej Marii Panny (Order Annuncjaty)

Ferdynand I Habsburg-Lotaryński zwany Dobrotliwym (niem. Ferdinand I) (ur. 19 kwietnia 1793, zm. 29 czerwca 1875) – cesarz austriacki w latach 1835-1848, król Węgier 1830 (koregent do 1835)-1845 (jako Ferdynand V) syn Franciszka I z dynastii Habsburgów. Ożeniony z Marią Anną, córką króla Sardynii Wiktora Emanuela I, pozostał bezdzietny.

Życiorys[edytuj]

Koronacja Ferdynanda w Pradze

Ferdynand urodził się 19 kwietnia 1793 roku. Cudem przeżył poród. Został utrzymany przy życiu dzięki wielkiemu wysiłkowi pielęgniarek i lekarzy. Cierpiał na epilepsję, krzywicę i wodogłowie. Z powodu choroby nigdy nie przeszedł zwyczajowego procesu edukacji. Późno nauczył się chodzić, jego zachowanie budziło niepokój wychowawców. Uczył się niewiele: czytania i pisania, jazdy konnej, tańca, szermierki, ponadto brał lekcje gry na fortepianie. Jego ulubionymi dziedzinami były heraldyka i nauki technologiczne. Miał talent do rysunku.

W 1830 koronowany na króla Węgier jako Ferdynand V, w 1835 przejął po ojcu koronę Cesarstwa Austriackiego, Królestwa Lombardii i Wenecji oraz Królestwa Czeskiego. Był ostatnim koronowanym królem Czech. Z powodu upośledzenia umysłowego i epilepsji cesarz nie był sam w stanie rządzić swoim imperium[1]. Ferdynand I nie został jednak ubezwłasnowolniony i oficjalnie sprawował rządy. Teatr odgrywany przez dwór miał, zgodnie z intencja Franciszka I, zapobiec utracie wiary w dynastię przez poddanych. Sprawami państwowymi kierowała rada regencyjna (niem. Geheime Staatskonferenz – Tajna Konferencja Państwowa) złożona z kilku ministrów i książąt krwi. Główną rolę odgrywali w niej: przewodniczący arcyksiążę Ludwik Habsburg (stryj Ferdynanda), kanclerz i minister spraw zagranicznych książę Klemens Lothar von Metternich oraz minister stanu (czyli spraw wewnętrznych) hrabia Franz Anton von Kolovrat-Libštejnský. Do 1842 roku w radzie zasiadał także stroniący od polityki młodszy brat cesarza, arcyksiążę Franciszek Karol, którego syn Franciszek Józef miał potem, w wyniku rewolucji, objąć tron. Cesarz Ferdynand nie lubił Metternicha, jednak ufał mu w kwestiach politycznych i popierał większość jego działań, łącznie ze stanowczym tłumieniem buntów.

W obliczu wybuchu rewolucji 1848 roku (Wiosny Ludów), Ferdynand w marcu usunął Metternicha ze stanowiska, a 25 kwietnia zgodził się na nadanie konstytucji. W maju, w obawie przed agresją ludu wiedeńskiego, cesarz wraz dworem wyjechał do Innsbrucku[2]. W końcu, za namową swojego nowego premiera księcia Felixa Schwarzenberga oraz cesarzowej Marii Anny Ferdynand I abdykował 2 grudnia na rzecz swojego bratanka Franciszka Józefa I, po czym opuścił Wiedeń[3]. Resztę życia spędził w Pradze, mieszkając w tamtejszym zamku królewskim. Został pochowany w Krypcie Cesarskiej w Kościele Kapucynów w Wiedniu.

Odznaczenia[edytuj]

Pełna tytulatura[edytuj]

Ferdynand I, z Bożej łaski cesarz Austrii, król Węgier i Czech, piąty tego imienia, król Lombardii i Wenecji, Dalmacji, Chorwacji, Slawonii, Illyrii, Galicji i Lodomerii, król Jerozolimy, etc. arcyksiążę Austrii, wielki książę Toskanii, książę Lotaryngii, Styrii, Karyntii i Karnioli, wielki książę Siedmiogrodu, margrabia Moraw, książę Górnego i Dolnego Śląska, Modeny, Parmy, Piacenzy i Guastalli, Oświęcimia, Zatora, Cieszyna, Friuli, Raguzy i Zadaru, uksiążęcony hrabia Habsburga, Tyrolu, Kyburga, Gorycji i Gradiszki, margrabia Górnych i Dolnych Łużyc oraz Istrii, hrabia Hohenems, Feldkirch, Bregentz, Sonnenbergu, etc. pan Triestu, Cattaro i Marchii Wendyjskiej, etc. prezydent Związku Niemieckiego, etc. etc.

Genealogia[edytuj]

Prapradziadkowie

Leopold Józef Lotaryński
(1679-1729)
∞1689
Elżbieta Charlotta Orleańska
(1676-1744)

cesarz rzymski
Karol VI Habsburg
(1685-1740)
∞1708
Elżbieta von Braunschweig-Wolfenbüttel
(1691-1750)

król Hiszpanii
Filip V Burbon
(1683-1746)
∞1714
Elżbieta Farnese
(1692-1766)

król Polski
August III Sas
(1696-1763)
∞1719
Maria Józefa Habsburżanka
(1699-1757)

Pradziadkowie

cesarz rzymski
Franciszek I Lotaryński (1708-1765)
∞ 1736
Maria Teresa Habsburg (1717-1780)

król Hiszpanii
Karol III Burbon (1716-1788)
∞ 1738
Maria Amalia Wettyn (1724-1760)

Dziadkowie

cesarz rzymski Leopold II Habsburg (1747-1792)
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
królowa Sycylii Maria Karolina Habsburg (1752-1814)

∞ 1765
––––––––––––––––––––
∞ 1768

cesarzowa rzymska Maria Ludwika Burbon (1745-1792)
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
król Sycylii Ferdynand I Burbon (1751-1816)

Rodzice

cesarz Austrii
Franciszek II Habsburg (1768-1835)
∞1790
Maria Teresa Burbon-Sycylijska (1772-1807)

Ferdynand I Habsburg (1793-1875), cesarz Austrii

Przypisy

  1. Grodziski 2006 ↓, s. 25.
  2. Grodziski 2006 ↓, s. 49.
  3. Grodziski 2006 ↓, s. 52.
  4. a b c d e f Johann Heinrich Friedrich Berlien: Der Elephanten-Orden und seine Ritter. Kopenhaga: Berlingschen Officin, 1846, s. 166-167
  5. a b c d e f The titled nobility of Europe. Londyn: Harrison & Sons, 1914, s. 6-9.
  6. Federico Bona: I Cavalieri dell'Ordine Supremo del Collare o della Santissima Annunziata (wł.). W: Blasonario subalpino [on-line].
  7. Kongelig Dansk Hof- og Stats- Calender for Aar 1849, s. 45

Bibliografia[edytuj]

  • J. Krasuski, Historia Niemiec, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 2002. ISBN 83-04-04422-6
  • M. Serwański, J. Dobosz (red.), Słownik władców Europy nowożytnej i najnowszej, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2002. ISBN 83-7177-118-5
  • H. Wereszycki, Historia Austrii, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1986.
  • M. Żywczyński, Historia Powszechna 1789-1870, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001. ISBN 83-01-11992-6
  • Stanisław Grodziski: Franciszek Józef I. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2006. ISBN 83-04-04777-2. OCLC 76344348.
  • A. Wheatcroft: Habsburgowie, Kraków 2000. ISBN 83-08-03011-4