Odolanów (gmina)

Odolanów
	gmina miejsko-wiejska
Herb	Flaga
Państwo	Polska
Województwo	wielkopolskie
Powiat	ostrowski
TERC	3017033
Siedziba	Odolanów
Burmistrz	Marcin Szorski
Powierzchnia	136,09 km²
Populacja (2024); • liczba ludności	; 14 434
• gęstość	106 os./km²
Nr kierunkowy	62
Tablice rejestracyjne	POS
	Adres urzędu:Rynek 1; 63-430 Odolanów
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba sołectw	16
Liczba miejscowości	35
	Położenie na mapie powiatu;
	51°34′28″N 17°40′26″E/51,574444 17,673889
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Informacje w Wikipodróżach
	Strona internetowa
	Biuletyn Informacji Publicznej

Odolanów – gmina miejsko-wiejska w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrowskim z siedzibą w Odolanowie. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie kaliskim.

Według danych z 31 grudnia 2024 roku gmina liczyła 14 434 mieszkańców^[1].

Położenie

Według danych z 1 stycznia 2025 roku powierzchnia gminy Odolanów wynosiła 136,09 km²^[1].

Gmina położona jest w zachodniej części powiatu ostrowskiego, w Kotlinie Odolanowskiej, w południowej Wielkopolsce, w dorzeczu rzeki Barycz^[2]^[3]. Leży na terenie obszarów objętych ochroną przyrody Natura 2000^[2]. Najniżej położony punkt na terenie gminy usytuowany jest we wsi Uciechów (111,3 m n.p.m.), a najwyższy we wsi Świeca (131,0 m n.p.m.)^[4].

Samorząd

Od 2024 roku burmistrzem gminy Odolanów jest Marcin Szorski^[5].

Środowisko naturalne

Lasy

W 2024 roku powierzchnia lasów na terenie gminy wynosiła 2961,74 ha, co stanowi lesistość na poziomie 21,8%^[6].

Wody

Gmina pod względem położenia hydrogeologicznego zalicza się do terenów bogatych w zasoby wodne^[7]. Wody powierzchniowe rzeczne^[8]:

Barycz
Dąbrówka
Kuroch
Polska Woda
Złotnica

Obszary chronione

Dąbrowy Krotoszyńskie – obszar utworzony w celu ochrony unikalnych w skali Europy starych drzewostanów dębowych^[9].
Park Krajobrazowy „Dolina Baryczy” – obszar Parku położony jest na terenie województwa dolnośląskiego i wielkopolskiego, z czego na terenie gminy Odolanów leży 5 400 ha^[10].

Zabytki

Dawny kościół ewangelicki	Dawny kościół ewangelicki w Odolanowie (nr rej. 519/A z 31.12.1990^[11]) – konstrukcji szkieletowej, wybudowany w latach 1770–1780^[12]. Obok dawnego kościoła stał zamek królewski, którego pozostałości istniały do roku 1832^[12].
Kościół św. Barbary	Kościół cmentarny św. Barbary w Odolanowie (nr rej. kl.IV-73/61/54 z 19.05.1954^[11]) – drewniany, wzniesiony w 1784 roku na przedmieściu Górka^[12]. Kryty gontem z wieżą o neobarokowym hełmie dobudowanym w 1928 roku^[12].
Kościół św. Marcina	Kościół św. Marcina w Odolanowie (nr rej.: kl.IV-73/56/54 z 19.05.1954^[11]) – późnobarokowy z 1794 roku^[12]. Część zabytkową stanowi kaplicę nowego kościoła, projektu Rogera Sławskiego^[12]. Wewnątrz ołtarz z końca XVIII wieku^[12].

Demografia

Ludność

Liczba ludności w latach 2002–2024 wzrosła o 5,3%^[13].

Liczba mieszkańców gminy Odolanów według danych GUS^[6]
Rok	Liczba ludności	Przyrost	Gęst. zaludnienia [os./km²]	Powierzchnia [km²]
2019	14 655	•	108	136,09
2020	14 506	149	107
2021	14 474	32	106
2022	14 439	35
2023	14 458	19
2024	14 434	24

Wskaźnik maskulinizacji

Wskaźnik maskulinizacji^[13] (stan na 31 grudnia 2024)
Opis	Ogółem		Kobiety	Mężczyźni
populacja	14 434	100%	50,5%	49,5%

Piramida wieku

Gospodarka

Najważniejszą gałęzią gospodarki gminy jest wydobycie w miejscowości Garki i Tarchały Wielkie gazu ziemnego oraz jego przeróbka w Odolanowie (przez teren gminy przebiega 8 gazociągów magistralnych)^[14]. Znaczna powierzchnia gruntów nie nadających się pod uprawy powoduje, że rolnictwo ma w gminie mniejsze znaczenie niż w gminach sąsiednich^[15]. Baza turystyczno-wypoczynkowa wykorzystywana jest w głównej mierze tylko lokalnie^[16].

W 2024 roku na terenie gminy w rejestrze REGON zarejestrowanych było 1557 podmiotów gospodarczych (z czego 601 w sektorze przemysłowym i budowlanym)^[6].

Według raportu Ministerstwa Finansów (po trzech kwartałach 2017 roku) gmina Odolanów, znalazła się w pierwszej setce (95. miejsce) najbardziej zadłużonych gmin w Polsce w przeliczeniu na jednego mieszkańca^[17].

Transport

Transport drogowy

Drogi wojewódzkie

444 Krotoszyn – Odolanów – Ostrzeszów
445 Ostrów Wielkopolski – Odolanów

Transport kolejowy

Przez teren gminy Odolanów przebiega 5,1 km linii kolejowej nr 355^[18] – znajdują się tu trzy stacje: Odolanów, Garki i Tarchały Wielkie.

355 Ostrów Wielkopolski – Grabowno Wielkie

Miejscowości

Miasto

Odolanów

Wsie sołeckie

Baby
Boników
Garki
Gliśnica
Gorzyce Małe
Huta
Kaczory
Nabyszyce
Nadstawki
Raczyce
Świeca – dwa sołectwa Świeca I i Świeca II
Tarchały Małe
Tarchały Wielkie
Uciechów
Wierzbno

Pozostałe miejscowości

Sąsiednie gminy

Gmina	Powiat	Województwo
Milicz	milicki	dolnośląskie
Ostrów Wielkopolski	ostrowski	wielkopolskie
Przygodzice
Sośnie
Sulmierzyce (miasto)	krotoszyński

Przypisy

1 2 3 GUS. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2025 roku. [dostęp 2026-01-19]. (pol.).
1 2 Gmina i Miasto Odolanów [online], odolanow.pl, 2018 [dostęp 2018-01-20] (pol.).
↑ Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Odolanów 2020 ↓, s. 62.
↑ Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Odolanów 2020 ↓, s. 15.
↑ Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2026-01-19] .
1 2 3 GUS: Statystyczne Vademecum Samorządowca [online], svs.stat.gov.pl, 2024 [dostęp 2026-01-19] (pol.).
↑ Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Odolanów 2020 ↓, s. 65.
↑ Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Odolanów 2020 ↓, s. 63.
↑ Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Odolanów 2020 ↓, s. 114.
↑ Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Odolanów 2020 ↓, s. 112.
1 2 3 Rejestr zabytków | Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Poznaniu [online], poznan.wuoz.gov.pl [dostęp 2026-01-19] .
1 2 3 4 5 6 7 PawełP. Anders PawełP., Województwo kaliskie, Krajowa Agencja Wydawnicza, 1980, s. 86-87, LCCN 81108994, OCLC 830956416, OL: 3804031M (pol.).
1 2 Gmina Odolanów (wielkopolskie) [online], Polska w liczbach, 31 grudnia 2024 [dostęp 2026-01-21] (pol.).
↑ Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Odolanów 2020 ↓, s. 32.
↑ Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Odolanów 2020 ↓, s. 91-92.
↑ Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Odolanów 2020 ↓, s. 20.
↑ AndrzejA. Kurzyński AndrzejA., Zadłużone samorządy, „Ziemia Kaliska”, 52, 29 grudnia 2017, s. 5 .
↑ Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Odolanów 2020 ↓, s. 54.

Bibliografia

Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Odolanów na lata 2020-2023 z perspektywą do roku 2027. Poznań: Agencja Wspierania Ochrony Środowiska Sp. z o. o., 2020.

[Population_2025-1] 1 2 3 GUS. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2025 roku. [dostęp 2026-01-19]. (pol.).

[:1-2] 1 2 Gmina i Miasto Odolanów [online], odolanow.pl, 2018 [dostęp 2018-01-20] (pol.).

[CITEREFProgram_Ochrony_Środowiska_dla_Gminy_i_Miasta_Odolanów202062-3] Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Odolanów 2020 ↓, s. 62.

[CITEREFProgram_Ochrony_Środowiska_dla_Gminy_i_Miasta_Odolanów202015-4] Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Odolanów 2020 ↓, s. 15.

[5] Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl [dostęp 2026-01-19] .

[:0-6] 1 2 3 GUS: Statystyczne Vademecum Samorządowca [online], svs.stat.gov.pl, 2024 [dostęp 2026-01-19] (pol.).

[CITEREFProgram_Ochrony_Środowiska_dla_Gminy_i_Miasta_Odolanów202065-7] Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Odolanów 2020 ↓, s. 65.

[CITEREFProgram_Ochrony_Środowiska_dla_Gminy_i_Miasta_Odolanów202063-8] Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Odolanów 2020 ↓, s. 63.

[CITEREFProgram_Ochrony_Środowiska_dla_Gminy_i_Miasta_Odolanów2020114-9] Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Odolanów 2020 ↓, s. 114.

[CITEREFProgram_Ochrony_Środowiska_dla_Gminy_i_Miasta_Odolanów2020112-10] Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Odolanów 2020 ↓, s. 112.

[:2-11] 1 2 3 Rejestr zabytków | Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Poznaniu [online], poznan.wuoz.gov.pl [dostęp 2026-01-19] .

[Anders1980-12] 1 2 3 4 5 6 7 PawełP. Anders PawełP., Województwo kaliskie, Krajowa Agencja Wydawnicza, 1980, s. 86-87, LCCN 81108994, OCLC 830956416, OL: 3804031M (pol.).

[:3-13] 1 2 Gmina Odolanów (wielkopolskie) [online], Polska w liczbach, 31 grudnia 2024 [dostęp 2026-01-21] (pol.).

[CITEREFProgram_Ochrony_Środowiska_dla_Gminy_i_Miasta_Odolanów202032-14] Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Odolanów 2020 ↓, s. 32.

[CITEREFProgram_Ochrony_Środowiska_dla_Gminy_i_Miasta_Odolanów202091-92-15] Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Odolanów 2020 ↓, s. 91-92.

[CITEREFProgram_Ochrony_Środowiska_dla_Gminy_i_Miasta_Odolanów202020-16] Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Odolanów 2020 ↓, s. 20.

[17] AndrzejA. Kurzyński AndrzejA., Zadłużone samorządy, „Ziemia Kaliska”, 52, 29 grudnia 2017, s. 5 .

[CITEREFProgram_Ochrony_Środowiska_dla_Gminy_i_Miasta_Odolanów202054-18] Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Odolanów 2020 ↓, s. 54.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

Miasto	Odolanów
Wsie	Boników Garki Gliśnica Gorzyce Małe Huta Nabyszyce Nadstawki Raczyce Świeca Tarchały Małe Tarchały Wielkie Uciechów Wierzbno
Osady	Baby Bałamącek Biadaszki Grochowiska Kaczory Kuroch Papiernia Trzcieliny Zawidza
Osady leśne	Boników Karłowice Lipiny Mogiłka Mościska Wisławka
Części wsi	Chałupki Gorzyczki Harych Lipiny Szmata Ściegna Żuraw

Miasta	Nowe Skalmierzyce Odolanów Ostrów Wielkopolski Raszków
Gminy miejskie	Ostrów Wielkopolski
Gminy miejsko-wiejskie	Nowe Skalmierzyce Odolanów Raszków
Gminy wiejskie	Ostrów Wielkopolski Przygodzice Sieroszewice Sośnie

Przynależność wojewódzka	woj. poznańskie (II RP) (1919–39) woj. poznańskie (1945–75)
Miasta (1919–75)	Mikstat (← 1934–54 →) Nowe Skalmierzyce (od 1962) Odolanów (← od 1932) Ostrów (Wielkopolski) (do 1951 →) Raszków (← od 1932) Sulmierzyce (← 1932–34 →)
Osiedla (1954–72)	Skalmierzyce Nowe (1956–62)
Gminy wiejskie zbiorowe (1934–54 i 1973–75)	Biniew (do 1946) Czarnylas (do 1954) Czekanów (do 1954) Daniszyn (do 1954) Granowiec (do 1946) Kamienice Nowe (1953–54) Mikstat (do 1954) Nowe Skalmierzyce* Odolanów Ostrów Wielkopolski (od 1973) Przygodzice Raszków Sieroszewice** Sobótka (1946–54) Sośnie (od 1946) Wysocko Wielkie (do 1953)
Gromady (1954–72)	Biniew (1954–72) Biskupice Ołoboczne (1954–61) Bogdaj (1954–61) Boników (1954–68) Chojnik (1954–71) Chynowa (1954–61) Cieszyn (1954–61) Czarnylas (1954–72) Daniszyn (1954–72) Gorzyce Wielkie (1954–72) Gostyczyna (1954–61) Grudzielec Nowy (1954–61) Kamienice Nowe (1954–72) Kotowiecko (1954–71) Lewków (1954–72) Ligota (← 1956–72) Mikstat (1954 →) Moszczanka (1954–59) Nabyszyce (1954–61) Ociąż (1954–59) Odolanów (1954–72) Ołobok (1954–61) Parczew (1954–61) Przybysławice (1954–59) Przygodzice (1954–72) Raczyce (1954–59) Radłów (1954–61) Raszków (1960–72) Sieroszewice (1954–72) Skalmierzyce (1954–72) Skalmierzyce Nowe (1954–55) Sobótka (1954–61) Sośnie (1954–72) Strzyżew (1954–71) Sulisław (1954–61) Szklarka Przygodzicka (1954–55 →) Tarchały Wielkie (1954–61) Topola Wielka (1954–59) Wielowieś (1954–72) Wysocko Wielkie (1954–68) Zamość (1954–61)
Legenda	* 1934–54: Skalmierzyce Nowe ** 1934–54: Sieroszewice Nowe