Nowe Skalmierzyce (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nowe Skalmierzyce
gmina miejsko-wiejska
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat POL powiat ostrowski flag.svg ostrowski
TERYT 3017023
Siedziba Skalmierzyce
Burmistrz Jerzy Łukasz Walczak
Powierzchnia (2018) 125,42 km²
Populacja (2018)
• liczba ludności

15 430[1]
• gęstość 123 os./km²
Nr kierunkowy (+48) 62
Tablice rejestracyjne POS
Adres urzędu:
ul. Ostrowska 8 
Skalmierzyce
63-460 Nowe Skalmierzyce
Szczegółowy podział administracyjny
Plan gminy Nowe Skalmierzyce
Liczba sołectw 26
Liczba miejscowości 31
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Nowe Skalmierzyce
Nowe Skalmierzyce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Nowe Skalmierzyce
Nowe Skalmierzyce
Ziemia51°42′N 17°59′E/51,702500 17,980278
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Portal Polska

Nowe Skalmierzyce (1934–54 gmina Skalmierzyce Nowe) – gmina miejsko-wiejska w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrowskim z siedzibą we wsi Skalmierzyce[2].

Według danych z 1 stycznia 2018 roku gmina liczyła 15 430 mieszkańców[3]; zamieszkuje ją 9,5% ludności powiatu ostrowskiego[4].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 1 stycznia 2018 roku powierzchnia gminy Nowe Skalmierzyce wynosiła 125,42 km²[3].

Gmina położona jest we wschodniej części powiatu ostrowskiego na Wysoczyźnie Kaliskiej w dorzeczu rzeki Prosny w paśmie makroregionu Niziny Południowowielkopolskiej[5]. Najniżej położony punkt na terenie gminy leży w dolinie Prosny w Lezionie (105,0 m n.p.m.)[6], a najwyższy występuje na pograniczu z gminą Sieroszewice w pasie Śliwniki–Leziona (144–147 m n.p.m.)[5]. Pozostały obszar ukształtowania terenu gminy jest jednolity na poziomie 128–138 m n.p.m.[5].

Przynależność administracyjna[edytuj | edytuj kod]

Okres Jednostka administracyjna
Województwo Powiat
1975–1998 borderHerb województwa kaliskiego kaliskie
1999– POL województwo wielkopolskie COA.svg wielkopolskie POL powiat ostrowski COA.svg ostrowski

Samorząd[edytuj | edytuj kod]

Od 2018 roku burmistrzem gminy Nowe Skalmierzyce jest Jerzy Łukasz Walczak (Komitet Wyborczy Wyborców Jerzego Łukasza Walczaka; 2018)[7].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W wyniku reformy administracyjnej w Polsce (1975), utworzono gminę z miastem Nowe Skalmierzyce i 29 wsiami sołeckimi[8]. W 2000 roku z inicjatywy mieszkańców z gminy odłączono wsie Dobrzec, Sulisławice i Sulisławice Kolonia przyłączając je do Kalisza[8].

Środowisko naturalne[edytuj | edytuj kod]

Lasy[edytuj | edytuj kod]

W 2017 roku powierzchnia lasów na terenie gminy wynosiła 395 ha, co stanowi lesistość na poziomie 3,1%[9].

Wody[edytuj | edytuj kod]

  • rzeka Ołobok (Biskupice Ołoboczne)
  • rzeka Prosna (Leziona, Osiek, Śmiłów)
  • rzeka Trzemna (Droszew, Gałązki Wielkie, Kurów, Pawłówek, Miedzianów)
  • struga Ciemna (Kurów, Skalmierzyce, Śliwniki)
  • struga Lipówka (Boczków, Chotów, Gniazdów, Gostyczyna, Leziona, Mączniki, Nowe Skalmierzyce, Węgry)
  • struga Pokrzywnica (Biskupice)

Obszary chronione[edytuj | edytuj kod]

Zabytki i miejsca historyczne[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość Nazwa Wybudowany Zdjęcie Wpis do rejestru zabytków[10]
Nowe Skalmierzyce Neogotycki dworzec kolejowy

(ul. Kolejowa 19)

19051906 Nowe Skalmierzyce dworzec 2018.jpg 1017/Wlkp/A z 4.01.2017
Stary dworzec kolejowy

(Plac Wolności 3)

18951896 Nowe Skalmierzyce, pl. Wolnosci (old rail station).JPG brak
Budynek dawnej poczty kolejowej

(ul. Kolejowa)

pocz. XX w. Nowe Skalmierzyce train station 12.JPG brak
Wieża ciśnień

(ul. 29 Grudnia)

1913 Wieża ciśnień - Nowe Skalmierzyce.jpg brak
Przepompownia

(ul. 29 Grudnia)

XX w. Przepompownia Nowe Skalmierzyce.jpg brak
Budynek parowozowni[11]

(ul. 29 Grudnia)

XX w. zburzony w 2012
Zabudowa ulicy Kolejowej 1910 Kolonia robotnicza przy ul. Kolejowej, Nowe Skalmierzyce (2).JPG brak
Nowe Skalmierzyce Zabudowa Placu Wolności XIX/XX w. Nowe Skalmierzyce, pl. Wolnosci (old hotel).JPG brak
Budynek szkoły

(ul. Kaliska 52)

1909 Szkoła w Nowych Skalmierzycach.jpg 706/A z 24.11.1994
Kościół pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy wraz z plebanią

(ul. Kaliska 43)

19111913 Nowe Skalmierzyce - Kościół pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy (2017).jpg 727/A z 12.04.1996
Kościół pw. Bożego Ciała

(ul. 3 Maja)

19311932 Corpus Cristi church, Nowe Skalmierzyce (4).JPG brak
Biskupice Ołoboczne Kościół pw. św. Bartłomieja Apostoła

(ul. Ostrowska 11)

1726 Biskupice-ołoboczne-kosciół-parafialny-św. Bartłomieja z 1726 r..jpg 908/A z 20.02.1970
Chotów Dwór z parkiem krajobrazowym 1 poł. XIX w. Chotów.jpg 459 z 27.06.1989
Droszew Kościół pw. Wszystkich Świętych 17831787 SM Droszew Kościół Wszystkich Świętych 2017 (2) ID 653738.jpg 907/A z 19.05.1954
Gałązki Małe Dwór 1903 SM Gałązki Małe 4 - Dwór 2017 (1).jpg brak
Gostyczyna Kościół pw. św. Mikołaja XVI/XVII w. Gostyczyna-kosciół-z-XVI-w, -1.jpg 708/Wlkp/A z 10.09.2008
Kotowiecko Zespół dworski 1842 721/A z 20.12.1995
Mączniki Spichlerz XIX w. Mączniki, Spichlerz z konca XIXw..jpg brak
Miedzianów Dwór z parkiem 1877 Pałac-Henryka-Jozefa-Skarzynskiego-z-1877-r.jpg 1696/A z 4.04.1975
Ociąż Wczesnośredniowieczne grodzisko IXXI w. Ociaz grodzisko.jpg brak
Kościół pw. Narodzenia NMP 17851786 Drewniany kościół w Ociążu 01.jpg kl.IV-73/63/54 z 19.05.1954
Osiek Dwór 1844 622/A z 24.06.1991
Skalmierzyce Zespół kościoła parafialnego

pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej

1791 Kaplica przy kościele św.Katarzyny w Skalmierzycach..JPG 889/Wlkp/A z 25.03.2013
Śliwniki Neoromański spichrz 1849 Śliwniki-neoromański-spichlerz 1.jpg 1548/A z 4.07.1974
Pałac Niemojowskich 18481850 Pałac w 1898 r. 2.JPG 1412/A z 1.03.1973
Śmiłów Park dworski XIX w. Śmiłów (1) 2018.jpg 738/A z 20.10.1997
Węgry Dwór 1 poł. XIX w. 581/A z 18.03.1992

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Liczba mieszkańców gminy Nowe Skalmierzyce wg GUS[12]
Rok

(stan na 1 stycznia)

Liczba ludności Przyrost Gęst. zaludnienia

[os./km²]

Powierzchnia

[km²]

2012 15 172 121 125,42
2013 15 163 Decrease2.svg 9
2014 15 140 Decrease2.svg 23
2015 15 246 Increase2.svg 106 122
2016 15 264 Increase2.svg 18
2017 15 333 Increase2.svg 64
2018 15 430 Increase2.svg 97 123

Wskaźnik maskulinizacji[edytuj | edytuj kod]

Wskaźnik maskulinizacji[1]

(stan na 1 stycznia 2018)

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
populacja 15 430 100% 50,5% 49,5%

Piramida wieku[edytuj | edytuj kod]


Piramida wieku Gmina Nowe Skalmierzyce.png

Największe wsie w gminie Nowe Skalmierzyce[edytuj | edytuj kod]

Wieś Ludność

(2011)[4]

1. Skalmierzyce 2090
2. Biskupice Ołoboczne 1230
3. Śliwniki 957
4. Ociąż 695
5. Fabianów 607

Miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Miasto[edytuj | edytuj kod]

Wsie sołeckie[edytuj | edytuj kod]

Osady[edytuj | edytuj kod]

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Przysiółki[edytuj | edytuj kod]

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Publiczne Przedszkole nr 2 „Pod Kasztanami” w Nowych Skalmierzycach
Placówki oświatowe na terenie gminy Nowe Skalmierzyce[13]
Placówka Nazwa Adres
Żłobek Żłobek Gminny[14] (funkcjonuje od 2015) Nowe Skalmierzyce, ul. Generała Józefa Hallera 1
Przedszkole Publiczne Przedszkole nr 1 „Jarzębinka”
Publiczne Przedszkole nr 2 „Pod Kasztanami” (funkcjonuje od 1948) Nowe Skalmierzyce, ul. Kolejowa 16
Publiczne Przedszkole Fabianów, ul. Szkolna 54
Publiczne Przedszkole Kotowiecko, ul. Kaliska 4
Szkoła podstawowa Szkoła Podstawowa im. Powstańców Wielkopolskich Nowe Skalmierzyce, ul. Okólna 8
Szkoła Podstawowa im. Polskich Noblistów (funkcjonuje od 1909) Nowe Skalmierzyce, ul. Kaliska 52
Szkoła Podstawowa im. Orła Białego (funkcjonuje od 1840) Biskupice Ołoboczne, ul. Szkolna 7
Szkoła Podstawowa im. Marii Konopnickiej Droszew 21
Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka Kotowiecko, ul. Kaliska 4
Szkoła Podstawowa im. Jana Niepomucena Chrzana Gostyczyna 48
Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Ociążu Fabianów, ul. Szkolna 56
Szkoła Podstawowa im. Adama Mickiewicza Skalmierzyce, ul. Ostrowska 16

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Główne branże przemysłu to: meblowy, metalowy, rolnospożywczy oraz działalność usługowohandlowa[15]. W 2017 roku na terenie gminy w rejestrze REGON zarejestrowanych było 1134 podmiotów gospodarczych; dochód gminy na jednego mieszkańca wynosił 4615 zł[9].

W 2019 dochody budżetu Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyce wynosiły 84,1 mln zł, a wydatki 82,0 mln zł – nadwyżka budżetowa wynosiła 2,1 mln zł[16].

Transport[edytuj | edytuj kod]

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Droga krajowa[edytuj | edytuj kod]

Droga wojewódzka[edytuj | edytuj kod]

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Siedziba gminy[edytuj | edytuj kod]

Gmina jest jedyną z gmin miejsko-wiejskich w Polsce, której siedzibą nie jest miasto – siedziba gminy mieści się we wsi Skalmierzyce, nie w mieście Nowe Skalmierzyce (porównaj też z gminą Święta Katarzyna w latach 1997–2009 oraz z gminą Silnowo w latach 1993–1994). Jednakże Nowe Skalmierzyce były siedzibą gminy od 1 stycznia 1973[17] do 30 grudnia 1999 roku[18].

Wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

  • „Przyjazna Gmina 2013” w konkursie Forum Biznesu Gazety Prawnej[19]
  • „Euro–Gmina” (2015) – statuetka i certyfikat na III Ogólnopolskim Forum Gospodarczym w Warszawie[20]
  • Ranking samorządów Rzeczypospolitej (2015, 2017, 2018) – miejsce w ogólnopolskim zestawieniu 100 najlepszych samorządów[21][22][23]
  • „Samorządowy Lider Edukacji” (2016, 2017) – Ogólnopolski Program Certyfikacji Gmin, Powiatów i Samorządnych Województw[24][25]
  • Ogólnopolski Ranking Zrównoważonego Rozwoju Jednostek Samorządu Terytorialnego (2017) – szóste miejsce w kategorii gmin miejsko-wiejskich[26]

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Gmina Powiat Województwo
POL gmina Godziesze Wielkie COA.png Godziesze Wielkie kaliski wielkopolskie
POL gmina Goluchow COA.svg Gołuchów pleszewski
POL Kalisz COA.svg Kalisz (miasto na prawach powiatu)
POL gmina Ostrów Wielkopolski COA.svg Ostrów Wielkopolski ostrowski
POL gmina Sieroszewice COA.svg Sieroszewice

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/gmina_Nowe_Skalmierzyce, w oparciu o dane GUS.
  2. (§7. Statut Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyc) Uchwała nr II/5/02 Rady Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyce z dnia 6 grudnia 2002 r. (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2003 r. Nr 13 poz. 231)
  3. a b GUS, Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2018 roku, stat.gov.pl [dostęp 2019-04-03] (pol.).
  4. a b Gmina Nowe Skalmierzyce (wielkopolskie), Polska w liczbach [dostęp 2019-04-03] (pol.).
  5. a b c d Położenie Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyce, www.noweskalmierzyce.pl [dostęp 2017-10-24] (pol.).
  6. Program Ochrony Środowiska dla Powiatu Ostrowskiego na lata 2014-2017, 2014.
  7. Wybory samorządowe 2018, wybory2018.pkw.gov.pl [dostęp 2019-04-03].
  8. a b Historia - Gmina i Miasto Nowe Skalmierzyce, www.noweskalmierzyce.pl [dostęp 2017-10-24].
  9. a b Urząd Statystyczny w Poznaniu - Statystyczne Vademecum Samorządowca, 2018.
  10. Zestawienia zabytków nieruchomych, www.nid.pl [dostęp 2018-09-05].
  11. Zburzyli parowozownię, Radio Centrum [dostęp 2018-09-19] (pol.).
  12. GUS, Główny Urząd Statystyczny, stat.gov.pl [dostęp 2018-08-10] (pol.).
  13. Informator o placówkach oświatowych prowadzonych przez Gminę i Miasto Nowe Skalmierzyce, 2018.
  14. Pierwszy żłobek w gminie, Fakty Kaliskie [dostęp 2015-12-01].
  15. Gospodarka - Gmina i Miasto Nowe Skalmierzyce, www.noweskalmierzyce.pl [dostęp 2017-10-24].
  16. Biuletyn Informacji Publicznej - Gmina i Miasto Nowe Skalmierzyce - Budżet Gminy i Miasta, bip.noweskalmierzyce.pl, 2019 [dostęp 2019-01-18] (pol.).
  17. Uchwała Nr XVIII/98/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 5 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie poznańskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 29 grudnia 1972 r., Nr 32, Poz. 391)
  18. Dz.U. z 1999 r. nr 110, poz. 1267
  19. Przyjazne Nowe Skalmierzyce (pol.). noweskalmierzyce.pl. [dostęp 2014-12-28].
  20. III Ogólnopolska Gala Gospodarcza (pol.). noweskalmierzyce.pl. [dostęp 2015-06-04].
  21. Gmina i Miasto Nowe Skalmierzyce w gronie 100 najlepszych samorządów w Polsce (pol.). noweskalmierzyce.pl. [dostęp 2015-07-16].
  22. Gmina i Miasto Nowe Skalmierzyce w gronie najlepszych polskich samorządów, noweskalmierzyce.pl [dostęp 2017-12-23].
  23. Ranking samorządów, rankingsamorzadow.pl [dostęp 2018-10-13] (pol.).
  24. Tytuł „Samorządowego Lidera Edukacji” dla Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyce, noweskalmierzyce.pl [dostęp 2016-10-15].
  25. Tytuł „Samorządowego Lidera Edukacji” po raz drugi, noweskalmierzyce.pl [dostęp 2017-12-23].
  26. Gmina i Miasto Nowe Skalmierzyce wyróżniona w ogólnopolskim konkursie, noweskalmierzyce.pl [dostęp 2017-11-10].