Odolanów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
 Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Odolanów
Pomnik świętego Marcina
Pomnik świętego Marcina
Herb Flaga
Herb Odolanowa Flaga Odolanowa
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat ostrowski
Gmina Odolanów
gmina miejsko-wiejska
Burmistrz Marian Janicki
Powierzchnia 4,76 km²
Wysokość 116 m n.p.m.
Populacja (30.06.2012)
• liczba ludności
• gęstość

5 089[1]
1054 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 62
Kod pocztowy 63-430
Tablice rejestracyjne POS
Położenie na mapie powiatu ostrowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu ostrowskiego
Odolanów
Odolanów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Odolanów
Odolanów
Ziemia 51°34′27,86″N 17°40′26,08″E/51,574406 17,673911
TERC
(TERYT)
4304017034
SIMC 0937110
Urząd miejski
Rynek 1
63-430 Odolanów
Strona internetowa

Odolanów (niem. Adelnau) – miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Odolanów.

Był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[2].

Według danych z 30 czerwca 2012 miasto liczyło 5 089 mieszkańców.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Miasto leży około 10 km na południowy zachód od Ostrowa, na skrzyżowaniu dróg wojewódzkich:

Części miasta: Śródmieście, Biadaszki, Górka, osiedle Wojska Polskiego, Przedmieście Zamkowe, Opłotki, Bloki, Olesiny (niezamieszkane), Borki (niezamieszkane), Golina (niezamieszkana).[potrzebne źródło]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwę miasta wyprowadza się od imienia legendarnego założyciela - Odolana. Przypuszcza się, że w XII wieku istniał w miejscu Odolanowa gród. W 1301 w Odelnove istniał już zamek. Między 1370, a 1372 stał się siedzibą możnowładcy Bartosza Wezenborga z rodu Nałęczów, który prawdopodobnie w 1373 roku samowolnie lokował miasto. Wojska Ludwika Węgierskiego dwukrotnie próbowały zdobyć gród - bez powodzenia. W latach 1381-1382 toczyła się tu wojna między Nałęczami a Grzymalitami, podczas której Odolanów był ponownie oblegany jako siedziba Bartosza z Nałęczów.

W XVIII i XIX wieku kilkarotnie okolice miasta były miejscami bitew i potyczek. W 1832 roku rozebrano mury obronne. Mieszkańcy aktywnie uczestniczyli w Wiośnie Ludów 1848 roku. Mimo prowadzonej przez państwo niemieckie polityki germanizacyjnej, powiat odolanowski zachował polski charakter. W 1890 mieszkało tutaj 92,9% Polaków, a w 1912 - 91,2% co klasyfikowało go do jednego z najbardziej polskich powiatów w całej ówczesnej Rzeszy Niemieckiej.

Zakończenie okupacji hitlerowskiej w Odolanowie nastąpiło 22 stycznia 1945 roku. Odkrycie, po wojnie, złóż gazu ziemnego pozwoliło na przyspieszenie rozwoju miasta (w latach 1973-2003 liczba mieszkańców wzrosła o 38%)[potrzebne źródło].

Do 1793 r. Odolanów znajdował się w powiecie kaliskim. W roku 1793, po przyłączeniu części ziem Polski do Prus, utworzono osobny powiat odolanowski. W 1815 r. siedziba powiatu została przeniesiona do Ostrowa. Wróciła ona do Odolanowa w roku 1887 po wydzieleniu powiatu ostrowskiego. Oba powiaty połączono w powiat ostrowski w roku 1932. W latach 1975-1998 administracyjnie należało do woj. kaliskiego, natomiast od r. 1999 ponownie do powiatu ostrowskiego.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Lokalny ośrodek przemysłowy, handlowy i usługowy w Kalisko-Ostrowskim Okręgu Przemysłowym

Instytut Fizyki Molekularnej PAN[edytuj | edytuj kod]

  • odwierty gazu ziemnego - Tarchały Wielkie, Garki, Bogdaj - Uciechów
  • palarnia kawy "Woseba"
  • fabryka mebli łazienkowych "Deftrans"
  • producent maszyn i urządzeń rolniczych "M-ROL"
  • producent maszyn i urządzeń rolniczych "Dozamech"
  • przedsiębiorstwo "DE-FACTO" (pokrywanie metali warstwą ochronną w procesie kataforezy)
  • przedsiębiorstwo "SKOPLAST" produkcja rur pcv
  • przedsiębiorstwo "SOLARBUD" sprzedaż materiałów budowlanych, zakładanie kostki brukowej

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Fragment krzyża Pawła Brylińskiego przeniesiony z Gliśnicy do kościoła św. Marcina
  • ratusz z 1898 roku, neogotycki, z wieżą zegarową wbudowaną w pierzeję, siedziba Urzędu Gminy i Miasta
    • tablica ku czci powstańców z czasów Wiosny Ludów, umieszczona na elewacji
  • kościół farny św. Marcina z 1794 roku, barokowy, fundacji starościny Eleonory z Cetnerów-Sułkowskiej, rozbudowany w latach 1912-1913 w stylu neobarokowym (projekt - Roger Sławski), nad portalem znajduje się kartusz z herbem Sułkowskich i datą 1794
    • obrazy św. Jadwiga i Matka Boska Pocieszenia z końca XVIII wieku
    • w kaplicy ołtarz z końca XVIII wieku z rzeźbami św. Piotr i św. Paweł autorstwa Ignacego Schulza z Rawicza oraz piaskowcowe epitafium naddzierżawcy odolanowskiego Jana Lizaka z początku XIX wieku
    • ołtarze boczne z około 1800 roku
    • fragmenty krzyża Pawła Brylińskiego, przeniesione z Gliśnicy
    • wieża, dwukondygnacyjna, z pilastrami, zwieńczona barokowym hełmem
  • dawna synagoga z 1835 roku
  • figura ludowa świętego Floriana, przy kościele farnym, z 1875 roku
  • figura świętego Jana Nepomucena z 1736 roku
  • ludowy krzyż przydrożny z rzeźbą Pawła Brylińskiego z 1846 roku
  • szkoła, we frontowej ścianie fragment murów dawnego zamku z przełomu XIII i XIV wieku
  • dawny kościół ewangelicki z końca XVII wieku
  • dawna pastorówka z końca XIX wieku
  • poczta z 1906 roku
  • budynek Muzeum Regionalnego z 1909 roku
  • zespół kamienic z XIX wieku, jedno- lub dwukondygnacyjnych z dwuspadowymi dachami, głównie klasycyzujące[potrzebne źródło]

Górka[edytuj | edytuj kod]

Powstała w 1629 roku jako miasto Konstancja (od imienia drugiej żony Zygmunta III), dla polskich luteran ze Śląska

  • kaplica z figurą świętej Barbary z 1784 roku
  • kościół św. Barbary z 1784 roku, drewniany, oszalowany, wzmocniony lisicami, po II wojnie światowej otynkowany, wewnątrz bogato polichromowany, z dachem krytym gontem i wieżą na słup z 1928 roku
    • ołtarz główny z obrazem św. Barbara malowanym na desce w roku 1618 oraz rzeźbami z XVIII wieku
    • dwa ołtarze boczne z XVII wieku
    • wyposażenie z XVIII wieku
    • krużganek z dwiema rzeźbami w tym jedną (św. Barbara) wykonaną przez Pawła Brylińskiego w 1876 roku
    • portal z dwiema drewnianymi rzeźbami ludowymi apostołów[potrzebne źródło]

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Ludność[edytuj | edytuj kod]

  • 1995 - 4 760[3]
  • 1996 - 4 841[3]
  • 1997 - 4 868[3]
  • 1998 - 4 913[3]
  • 1999 - 4 854[3]
  • 2000 - 4 885[3]
  • 2001 - 4 923[3]
  • 2002 - 4 917[3]
  • 2003 - 4 914[3]
  • 2004 - 4 924[3]
  • 2005 - 4 951[3]
  • 2006 - 4 951[3]
  • 2007 - 4 981[3]
  • 2008 - 4 997[3]
  • 2009 - 5 003[3]
  • 2010 - 5 019[3]
  • 2011 - 5 105[4]
  • 2012 - 5 089[3]

Piramida wieku mieszkańców Odolanowa w 2014 roku [5].
Piramida wieku Odolanow.png

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie:

Osoby związane z Odolanowem[edytuj | edytuj kod]

Z miastem związana jest również Kapela znad Baryczy.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ludność 2012
  2. Magazin für die neue Historie und Geographie Angelegt, t. XVI, Halle, 1782, s. 13.
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p q Za lata 1995-2010 Bank danych regionalnych GUS
  4. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 III 2011.
  5. http://www.polskawliczbach.pl/Odolanow, w oparciu o dane GUS.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]