Gwara ochweśnicka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Obraźnik w kminie zwany „Ochweśnikiem” na XIX-wiecznym kwasorycie Kajetana Kielisińskiego

Gwara ochweśnicka, zwana też kminą ochweśnicką – tajny język wspólnoty handlarzy i oszustów, powstały w połowie XIX wieku w Skulsku i Ślesinie.

Żargon powstał w Skulsku przed 1850, w związku z handlem dewocjonaliami (zwłaszcza obrazami) i przewozem ich na Białostocczyznę (część dawnej unickiej metropolii wileńskiej) oraz do unickiej diecezji chełmskiej (zlikwidowanej w 1875). Skulsk zaliczany był wówczas do największych na ziemiach polskich ośrodków produkcji obrazów religijnych. Gwara została w drugiej połowie XIX wieku przejęta również przez mieszkańców pobliskiego Ślesina[1].

Pierwotnie język dotyczył handlarzy obrazami (ochweśnicy), którzy sprzedawali swoje obrazy w Częstochowie, lecz szybko rozprzestrzenił się na handlarzy pierzem (agaciarze) i wędrownych lekarzy-oszustów (medycyniarze). Słowa z kminy ochweśnickiej są często zapożyczeniami z języków południowosłowiańskich, nowogreckiego, rosyjskiego i jidysz. Zawiera też wiele przyrostków maskujących. Słowa gwary stopniowo upowszechniły się w gwarach więziennych, a także języku potocznym, na co wskazuje obecność w języku potocznym takich wyrazów jak „klawy”, „kudły”, „makuwa”, „gryps”.

Przykład: Ochweśniki pnajom, skraby się skudrajom; ochweśnikom skraby trojanie kurlajom („Ochweśnicy idą, kobiety się boją; ochweśnikom kobiety jedzenie gotują”).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ślesin: tu wypoczniesz, Lokalna Organizacja Turystyczna Marina, Ślesin, 2013, s.3

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wanda Budziszewska, Żagron ochweśnicki, Łódź 1957.
  • Stanisław Dubisz, Halina Karaś, Nijola Kolis, Dialekty i gwary polskie, Warszawa 1995.