Heinrich Reuss von Plauen

Heinrich Reuss von Plauen
	; Herb wielkiego mistrza Heinricha Reuß von Plauen
	wielki mistrz zakonu krzyżackiego
Okres	od 1469; do 1470
Poprzednik	Ludwig von Erlichshausen
Następca	Henryk VII Reffle von Richtenberg
	Dane biograficzne
Data urodzenia	ok. 1400
Data i miejsce śmierci	2 stycznia 1470 ; Zamek w Morągu
Przyczyna śmierci	udar mózgu
Miejsce spoczynku	Katedra Matki Bożej i św. Wojciecha w Królewcu

Heinrich Reuss von Plauen (niem. Heinrich Reuß von Plauen, ur. ok. 1400, zm. 2 stycznia 1470 w Morągu) – 32-gi wielki mistrz zakonu krzyżackiego w latach 1469–1470. Pierwszy wielki mistrz, składający hołd lenny królowi Polski.

Życiorys

Pochodził z Turyngii z bardzo rozgałęzionej rodziny von Plauen. Był siostrzeńcem Ludwika von Erlichshausena. Do zakonu krzyżackiego wstąpił w młodym wieku. Początkowo był bratem w jednym z domów zakonnych w Niemczech. Do Prus przybył w latach 20. XV w. Objął tam funkcję wójta tczewskiego^[1].

W 1433 został komturem Bałgi, w 1440 wójtem Natangii. Od 1441 roku pełnił urząd wielkiego szpitalnika i komtura elbląskiego. Jako siostrzeniec wielkiego mistrza szybko zdobywał wpływy i pozycję. Faktycznie to on był zwierzchnikiem zakonu krzyżackiego w czasach Ludwika von Erlichshausena.

W trakcie wojny trzynastoletniej objął dowództwo nad armią wykazując się dużymi zdolnościami dowódczymi. Wsławił się zwycięską bitwą pod Chojnicami, oraz odbiciem z rąk Związku Pruskiego Królewca i Prus Dolnych.

Po pokoju toruńskim 1466 roku i przyłączeniu do Polski ziemi malborskiej stanął na czele nowo powstałej komturii w Pasłęku^[1]. Zagospodarowywał ziemie swojej komturii nadając dobra rycerzom zacieżnym, ktorzy walczyli po stronie krzyżackiej^[2].

Po śmierci wuja w 1467 objął namiestnictwo nad zakonem. Nie przeniósł się jednak do Królewca. Swoją siedzibą uczynił Morąg w Prusach Górnych, gdzie oczekiwał na dalsze posunięcia króla polskiego, zwlekając z zebraniem krzyżackiej kapituły generalnej. Naciskany przez Kazimierza IV Jagiellończyka zwołał ją do Królewca w 1469^[3].

Jego wybór na wielkiego mistrza był tylko formalnością, 15 października 1469 roku dostojnicy zakonni jednogłośnie obrali go zwierzchnikiem zakonu. Niezwłocznie po wyborze udał się na sejm do Piotrkowa, gdzie 1 grudnia 1469 złożył hołd lenny przed królem polskim. W drodze powrotnej z Polski do Prus zaniemógł i doznał paraliżu, który uniemożliwił mu dalszą podróż. Zmarł na zamku w Morągu 2 stycznia 1470^[1]^[3].

Pochowany został w katedrze w Królewcu.

Zobacz też

Przypisy

↑ ^a ^b ^c Koordynator, Reuss von Plauen Henryk – Wielki Mistrz Krzyżacki [online], dawnytczew.pl [dostęp 2018-02-13] [zarchiwizowane z adresu 2018-06-12] (pol.).
↑ Ród von Dohna [online], www.kamienie-wilhelma.net.pl [dostęp 2025-08-25] .
↑ ^a ^b ErichE. Weise ErichE., Heinrich Reuss v. Plauen [online], Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 8, Duncker & Humblot, Berlin 1969, ISBN 3-428-00189-3, s. 379-380 [dostęp 2021-11-05] (niem.).

[Reuss_von_Plauen_Henryk-1] Koordynator, Reuss von Plauen Henryk – Wielki Mistrz Krzyżacki [online], dawnytczew.pl [dostęp 2018-02-13] [zarchiwizowane z adresu 2018-06-12] (pol.).

[2] Ród von Dohna [online], www.kamienie-wilhelma.net.pl [dostęp 2025-08-25] .

[Biographie-3] ErichE. Weise ErichE., Heinrich Reuss v. Plauen [online], Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 8, Duncker & Humblot, Berlin 1969, ISBN 3-428-00189-3, s. 379-380 [dostęp 2021-11-05] (niem.).

[1]

[2]

[3]

Przełożeni bractwa szpitalnego (1190–1198)	Sibrand (1190) Konrad (1190–1192) Gerhard (1192) Heinrich I (1193/94) Ulrich (1195–1196) Heinrich II (1196)
Wielcy mistrzowie rycerskiego zakonu krzyżackiego (1198–1929)	Heinrich Walpot von Bassenheim (1198–1208) Otto von Kerpen (1208–1209) Heinrich von Tunna (1209) Hermann von Salza (1209–1239) Konrad von Thüringen (1239–1240) Gerhard von Malberg (1240–1244) Heinrich von Hohenlohe (1244–1249) Günter von Wüllersleben (1250–1252) Poppo von Osterna (1252–1256) Wilhelm von Urenbach (1253–1256) Anno von Sangershausen (1256–1273) Hartmann von Heldrungen (1273–1282) Burkhard von Schwanden (1283–1290) Konrad von Feuchtwangen (1291–1296) Gottfried von Hohenlohe (1297–1303) Siegfried von Feuchtwangen (1303–1311) Karl Bessart von Trier (1311–1324) Werner von Orseln (1324–1330) Luther von Braunschweig (1331–1335) Dietrich von Altenburg (1335–1341) Ludolf König von Wattzau (1342–1345) Heinrich Dusemer von Arfberg (1345–1351) Winrich von Kniprode (1351–1382) Konrad Zöllner von Rotenstein (1382–1390) Konrad von Wallenrode (1391–1393) Konrad von Jungingen (1393–1407) Ulrich von Jungingen (1407–1410) Heinrich von Plauen (1410–1413) Michael Küchmeister von Sternberg (1414–1422) Paul Bellitzer von Russdorff (1422–1441) Konrad von Erlichshausen (1441–1449) Ludwig von Erlichshausen (1450–1467) Heinrich Reuss von Plauen (1467–1470) Henryk Reffle von Richtenberg (1470–1477) Martin Truchsess von Wetzhausen (1477–1489) Johann von Tieffen (1489–1497) Fryderyk Wettyn (1498–1510) Albrecht Hohenzollern (1511–1525) Wolter von Plettenberg (1526–1529) Walter von Cronberg (administrator, 1527–1543) Wolfgang Schutzbar (1543–1566) Georg Hundt von Weckheim (1566–1572) Henryk von Bobenhausen (1572–1590) Maksymilian III Habsburg (1590–1618) Karol Habsburg (1618–1624) Jan Eustachy von Westernach (1625–1627) Jan Kasper von Stadion (1627–1641) Leopold Wilhelm Habsburg (1641–1662) Karol Józef Habsburg (koadiutor, 1662–1664) Jan Kasper von Ampringen (1664–1684) Ludwik Antoni von Pfalz-Neuburg (1684–1694) Franz Ludwig von Pfalz-Neuburg (1694–1732) Klemens August Wittelsbach (1732–1761) Karol Lotaryński (1761–1780) Maksymilian Franciszek Habsburg (1780–1801) Karol Ludwik Habsburg (1801–1804) Antoni Wiktor Habsburg (1804–1835) Maksymilian Habsburg-Este (1835–1863) Wilhelm Habsburg (1863–1894) Eugeniusz Ferdynand Habsburg (1894–1923) Norbert Klein (1923–1929)
Wielcy mistrzowie i opaci kleryckiego zakonu krzyżackiego (od 1929)	Norbert Klein (1929–1933) Paul Heider (1933–1936) Robert Schälzky (1936–1948) Marian Tumler (1948–1970) Ildefons Pauler (1970–1988) Arnold Othmar Wieland (1988–2000) Bruno Platter (2000–2018) Frank Bayard (od 2018)