Historia Jamajki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Jamajka – niewielkie państwo leżące w Ameryce Środkowej na wyspie o tej samej nazwie. Znana nam historia wyspy zaczyna się wraz z jej odkryciem przez Krzysztofa Kolumba 5 maja 1494 roku.

Wcześniej wyspę zamieszkiwały ludy tubylcze, m.in. Arawakowie, którzy przybyli na wyspę z Ameryki Południowej około 2500 lat temu, nazywając ją Xaymaca. Hiszpanie nazwali tę wyspę Santiago. Oni to zaczęli jej kolonizację, zajmując się uprawą trzciny cukrowej na plantacjach, na których do pracy przymusowej byli wykorzystywani miejscowi Indianie. Nie wytrzymując ucisku kolonizatorów właścicieli plantacji, umierali na skutek niewolniczego traktowania. Ze względu na brak rąk do pracy Hiszpanie zaczęli sprowadzać na wyspę mieszkańców Afryki, którzy byli wykorzystywani do niewolniczej pracy na plantacjach zamiast Indian. Gubernatorem Jamajki został w 1510 roku Juan Esquivel, który urząd sprawował przez cztery lata do 1514 roku, kiedy to na stanowisku zastąpił go Francisco de Garay.

W XVII wieku na wyspę zaczęli przybywać inni Europejczycy, m.in. Anglicy, Francuzi i Holendrzy. Zajmowali się oni piractwem i przemytem, a miasto Port Royal było dla nich schronieniem i główną siedzibą na wyspie aż do silnego trzęsienia ziemi, które nastąpiło w 1692 roku. W 1655 roku wyspa została zajęta przez Brytyjczyków dowodzonych przez admirała Williama Pennego i generała Roberta Venablesa. Hiszpania zrzekła się wyspy w 1670 roku na mocy postanowień traktatu zawartego w Madrycie. Wymiana Jamajki za San Domingo i jej znalezienie się w obrębie wpływów brytyjskich, pozwoliło jej na stopniowy rozwój gospodarczy, opierający się na handlu niewolnikami i uprawie trzciny cukrowej. Trzcina cukrowa w znacznej mierze służyła Anglii do wytwarzania rumu - pierwszą z wytwórni rumu założono w 1661 roku. W 1692 roku Brytyjczycy założyli miasto będące dziś stolicą Jamajki, Kingston. Wyspa stanowiła centrum handlu niewolnikami, niewolnicy często uciekali w głąb wyspy tworząc enklawy, z których wyłoniła się mniejszość etniczna - Maroni.

Kingston w 1882 roku

W latach 1780-1787 z powodu spadku popytu na cukier zginęło z głodu 15 tys. niewolników. W 1833 roku zniesiono niewolnictwo murzynów na wyspie. W 1865 roku wyspa uzyskała konstytucję nadającą jej status kolonii (który został utrzymany do 1945 roku). Doszło do tego w wyniku powstania spowodowanego pogarszającymi się warunkami życia ludności murzyńskiej, które zostało zapoczątkowane rebelią w Morant Bay, wkrótce stłumioną. W 1872 roku stolicą wyspy zostało Kingston zastępując Spanish Town.

W 1938 roku na wyspie zaczęły powstawać różne organizacje, począwszy od związków zawodowych, z których wyłoniły się później jamajskie partie polityczne. Po uzyskaniu przez wyspę samorządu w 1944 roku mogły one wysunąć w wyborach swoich kandydatów. Wybory z 1944 roku wygrała konserwatywna Partia Pracy Jamajki (utworzona w 1943 roku). W 1945 roku urodził się znany Jamajczyk - Bob Marley. W 1952 roku głową państwa została brytyjska królowa Elżbieta II. Na wyspie reprezentantem jej jest gubernator, mianowany przez rząd z premierem na czele. Od 1958 do 1962 roku Jamajka była członkiem Federacji Indii Zachodnich. W latach sześćdziesiątych XX wieku wielu wyznawców zyskał powstały wcześniej na Jamajce ruch rastafarian. Żądali oni przeniesienia ludności murzyńskiej do Afryki i uznawali za swojego władcę cesarza Etiopii Hajle Sellasje, którego obdarzyli tytułem negusa.

Information icon.svg Osobny artykuł: Ruch Rastafari.

6 sierpnia 1962 roku Jamajka uzyskała niepodległość, stała się monarchią konstytucyjną należącą do brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Pierwszym premierem został Alexander Bustamante, a gubernatorem generalnym Jamajki Kenneth Blackburne. W latach 80. XX wieku Jamajka (pod rządami premiera Edward Seaga) popierała politykę Stanów Zjednoczonych prowadzoną w stosunku do Kuby i Grenady. Otrzymywała w tym czasie pomoc finansową od USA. W 1989 roku Jamajkę nawiedził huragan Gilbert. W 1998 roku jamajscy piłkarze pod wodzą brazylijskiego trenera René Simões zajęli czwarte miejsce w Złotym Pucharze CONCACAF. W 2002 roku przeprowadzono zmianę w konstytucji polegającą na odstąpieniu od składania przysięgi królowej Brytanii. Odtąd w sądach składa się przysięgę na jamajską konstytucję obowiązującą od 1962 roku. Od 2006 roku gubernatorem Jamajki jest Kenneth Hall, który zastąpił na stanowisku Howarda Cooke'a. W 2007 roku premierem został Bruce Golding, przewodniczący Jamajskiej Partii Pracy. Zastąpił on na stanowisku panią premier Portię Simpson-Miller z Ludowej Partii Narodowej, która była pierwszą kobietą na tym stanowisku, a trzecią na Karaibach. Przed nią, od 1992 roku, premierem był Percival James Patterson. Jamajka nie posiada ambasady w Polsce, najbliższa Polski ambasada znajduje się w Berlinie, stolicy Niemiec. W Kingston znajduje się polski konsulat, konsulem honorowym jest Irena Cousins.