Ion Iliescu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ion Iliescu
Ion Iliescu (2004).jpg
Data i miejsce urodzenia 3 marca 1930
Oltenița
Rumunia 4. Prezydent Rumunii
Przynależność polityczna bezpartyjny
Okres urzędowania od 20 grudnia 2000
do 20 grudnia 2004
Poprzednik Emil Constantinescu
Następca Traian Băsescu
Rumunia 2. Prezydent Rumunii
Przynależność polityczna Front Ocalenia Narodowego
Okres urzędowania od 26 grudnia 1989[1]
do 29 listopada 1996
Poprzednik Nicolae Ceaușescu
Następca Emil Constantinescu
Odznaczenia
Kollana Orderu Gwiazdy Rumunii Wielki Order Króla Tomisława (Chorwacja) Order Słonia (Dania) Order Krzyża Ziemi Maryjnej I Klasy (Estonia) Kollana Orderu Zasług Cywilnych (Hiszpania) Order Dostyk I klasy (Kazachstan) Wielki Krzyż Orderu Witolda Wielkiego (Litwa) Order Orła Białego Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP Order Podwójnego Białego Krzyża I Klasy (Słowacja) Królewski Order Serafinów (Szwecja) Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy z Wielką Kollaną
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Ion Iliescu (wym. [iˈon iliˈesku]; ur. 3 marca 1930 w Oltenița) – rumuński polityk, prezydent Rumunii w latach 1989-1996 i 2000-2004.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Jest z wykształcenia inżynierem elektrykiem, absolwentem Instytutu Politechnicznego w Bukareszcie. Studiował także na Uniwersytecie w Moskwie. Działał w komunistycznej młodzieżówce rumuńskiej (kontynuując tradycje rodzinne), był sekretarzem Komitetu Centralnego Unii Młodzieży Komunistycznej, a także członkiem Komitetu Centralnego Rumuńskiej Partii Komunistycznej (1965). W 1967 objął funkcję ministra ds. młodzieży, ale popadł niebawem w niełaskę Nicolae Ceaușescu i został przesunięty na lokalne stanowiska partyjne (sekretarz w Timișoarze i Jassach). Od 1984 był dyrektorem Wydawnictwa Technicznego w Bukareszcie.

Ion Iliescu z Nicolae Ceaușescu na rodzinnym pikniku w 1976, podczas pełnienia funkcji sekretarza RPK w Jassach
Ion Iliescu w telewizji podczas rewolucji rumuńskiej

Jako przedstawiciel opozycji przeciw Ceaușescu stanął na czele Frontu Ocalenia Narodowego i objął w grudniu 1989 tymczasowo stanowisko prezydenta Rumunii. Umocnił pozycję po wygraniu wyborów prezydenckich z 20 maja 1990 oraz po wyborach powszechnych w 1990 i 1992, przegrał wybory w 1996 z demokratą Emilem Constantinescu. Przeprowadził transformację byłej partii komunistycznej w Rumuńską Partię Socjaldemokratyczną. W 2000 ponownie wygrał wybory prezydenckie, pokonując w drugiej turze nacjonalistę Corneliu Vadima Tudora. Zgodnie z konstytucją druga kadencja była zarazem ostatnią; w grudniu 2004 następcą Iliescu wybrano Traiana Băsescu.

13 czerwca 1990 polecił2013-11[potrzebne źródło] wysłać uzbrojonych w kije i łomy górników przeciwko studentom, którzy protestowali na placu uniwersyteckim w Bukareszcie w obronie demokracji, domagając się przeprowadzenia dekomunizacji (zob. Mineriada). 9 sierpnia 2007 prokuratura postawiła mu w związku z tą akcją zarzuty. Iliescu pogrążyły zeznania dawnego współpracownika, szefa MSW w 1990 roku gen. Mihaia Chitaca, który zeznał, że zlecając pacyfikację wykonywał polecenia przyszłego prezydenta.

Jednym z ostatnich posunięć Iliescu przed ustąpieniem była amnestia dla skazanego w 1999 przywódcy związku zawodowego górników Mirona Cozmy. Decyzję tę cofnął natychmiast nowy prezydent Traian Băsescu, lider Partii Demokratycznej.

Odznaczenia (lista niepełna)[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 22 grudnia 1989 w dniu obalenia Nicolae Ceaușescu władzę w Rumunii objął Front Ocalenia Narodowego (FSN) którego nieformalnym liderem został Ion Iliescu (ogłosił w rumuńskiej telewizji obalenie Ceaușescu i przejęcie władzy przez Front). 26 grudnia 1989 został ogłoszony przewodniczącym FSN z funkcją prezydenta Rumunii, a od 13 lutego - przewodniczącym Tymczasowej Rady Jedności Narodowej, którą to funkcję pełnił do 20 maja 1990, kiedy objął urząd prezydenta Rumunii. Źródło: http://www.rulers.org/rulqr.html
  2. Apdovanotų asmenų duomenų bazė (lit.). prezidente.lt. [dostęp 23 grudnia 2011].
  3. M.P. z 2004 r. Nr 5, poz. 92
  4. M.P. z 2005 r. Nr 14, poz. 248
  5. Rad bieleho dvojkríža, I. trieda (słow.). schuster.prezident.sk. [dostęp 23 grudnia 2011].
  6. Cavaliere di Gran Croce Ordine al Merito della Repubblica Italiana, Decorato di Gran Cordone (wł.). quirinale.it. [dostęp 23 grudnia 2011].