Kapelusz podhalański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Żołnierz 21 Brygady Strzelców Podhalańskich w mundurze galowym

Kapelusz podhalański – tradycyjne nakrycie głowy do munduru galowego żołnierzy 21 Brygady Strzelców Podhalańskich.

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

W roku 1919 z inicjatywy płk. Andrzeja Galicy wprowadzono formalnie kapelusze podhalańskie dla jednostek dla pułków strzelców podhalańskich. Projekt doczekał się urzeczywistnienia dopiero kilkanaście lat później, w okresie reformy umundurowania w 1936[1][a]. Kapelusze były wzorowane na tradycyjnym nakryciu głowy górali – kłobuku, jednakże w kolorze ochronnym. Kapelusz wykonany z jednego, specjalnie utwardzonego kawałka filcu[2] miał być noszony zamiast czapki rogatywki z orlim piórem. Wariant dla oficerów opasany był podwójnym sznurkiem srebrnym oksydowanym, a dla szeregowych — szarym wełnianym. Z lewej strony za sznurek zatknięte miało być pióro ciemne, orle lub jastrzębie, przypięte oznaką w kształcie swastyki. Na przodzie umieszczono orzeł srebrny oksydowany, pod nim gwiazdki oficerskie. Kapelusze podhalańskie przyjęły się szerzej w jednostkach piechoty górskiej dopiero w latach 30[3].

Wygląd ogólny:

  • kapelusz wykonany jest z jednego kawałka filcu w kolorze barwy ochronnej, ma kształt kulisty, zakończony u dołu rondem i posiada pasek pod brodę.
  • potnik - wykonany jest ze skory baraniej, obszyty wzdłuż dolnej nieco wyciągniętej krawędzi skośnej kapelusza.
  • podpinka - składa się z dwóch pasków filcowych barwy ochronnej i z dwóch przesuwek filcowych zakończonych w kąt, przyszytych do wolnych końców pasków.
  • orzełek - wykonany z metalu, umieszczony na przodzie kapelusza.

Sposób noszenia odznak stopni:

Kapelusz generalski
Kapelusz oficera starszego
Kapelusz oficera młodszego
Kapelusz podoficera i szeregowego
  • generałowie - na linii zgięcia ronda umieszczony pojedynczy srebrny galon oficerski zakończony pojedyńczą kokardą, do której przyszyte są dwa sznurki z baryłką w kształcie żołędzia. Powyżej galonu naszyty jest pasek sukienny barwy ochronnej, na którym wyhaftowana jest taśma generalska wraz z gwiazdkami.
  • oficerowie sztabowi - na linii zgięcia ronda umieszczone dwa srebrne galony oficerskie. Obydwa galony zakończone podwójną kokardą, do której przyszyte są dwa sznurki z baryłką w kształcie żołędzia. Z przodu kapelusza, między górnym galonem a orzełkiem, umieszczone są równo i symetrycznie haftowane gwiazdki.
  • oficerowie młodsi - na linii zgięcia ronda umieszczony jeden srebrny galon oficerski zakończony pojedynczą kokardą, do której przyszyte są dwa sznurki z baryłką w kształcie żołędzia. Z przodu kapelusza, między galonem a orzełkiem, umieszczone są równo i symetrycznie haftowane gwiazdki.
  • chorążowie - na linii zgięcia ronda umieszczony pojedynczy galon jedwabny barwy karmazynowej, zakończony pojedynczą kokardą, do której przyszyte są dwa sznurki jedwabne barwy karmazynowej z baryłką w kształcie żołędzia. Z przodu kapelusza, między galonem a orzełkiem umieszczona jest jedna haftowana gwiazdka.
  • podoficerowie – (od starszego sierżanta do szeregowca) - na linii zgięcia ronda przyszyty pasek filcowy w ten sposób, by obydwa jego końce, ścięte w kąt, opadały skośnie na rondo z lewej strony kapelusza. Z przodu kapelusza, między paskiem a orzełkiem, są umieszczone równo i symetrycznie oznaki stopni.

Pióro i emblemat:

  • bezpośrednio ponad węzłem kokardy galonów z lewej strony kapelusza przyszyte jest pióro orle (jastrzębie lub z kani) z pękiem puchu, a na nim umieszczony jest znak jednostek podhalańskich[4].

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz podhalański - wersja oficerska
Kapelusz podhalański - wersja oficerska

Aktualnie kapelusze podhalańskie wraz z peleryną noszą do umundurowania galowego żołnierze 21 Brygady Strzelców Podhalańskich. Jest to kapelusz wzorowany na kapeluszu przedwojennym. Wykonany jest z jednego kawałka filcu w kolorze khaki. Umieszcza się na nim znak orła Wojsk Lądowych tłoczony z blachy srebrzystej i oksydowany, o wysokości 56mm[5]. Ponadto na kapeluszach umieszcza się oznaki stopni.

Zgodnie z regulaminem kapelusz podhalański nosi się tylko z peleryną podhalańską. Kapelusz musi być nałożony prosto na głowę, przy czym dolna krawędź ronda powinna znajdować się na wysokości linii brwi. W czasie wystąpień o charakterze służbowym pasek kapelusza zakłada się pod brodę[6].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Rekompensatą tymczasową dla strzelców podhalańskich za brak kapeluszy, na mocy rozkazu wewnętrznego dowódcy 21 DP było ozdabianie czapek garnizonowych piórem orlim łub jastrzębim przypiętym metalową swastyką z lewej strony do otoku czapki. Noszono też w latach dwudziestych hełmy z piórami w tulejce i pióra przy furażerkach[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Wielecki 2016 ↓, s. 51.
  2. Symbolika i mundur strzelców podhalańskich (pol.). [dostęp 2012-08-21].
  3. Wielecki 2016 ↓, s. 29.
  4. Dziennik Rozkazów Wojskowych nr 1 z 29 stycznia 1937 poz. 7
  5. Inspektorat Wsparcia Sił Zbrojnych: Informator o zasadach noszenia umundurowania i wyekwipowania, orderów, odznaczeń, baretek, odznak oraz oznak przez żołnierzy. Rozdział II, § 25, p. 1a.
  6. Inspektorat Wsparcia Sił Zbrojnych: Informator o zasadach noszenia umundurowania i wyekwipowania, orderów, odznaczeń, baretek, odznak oraz oznak przez żołnierzy. Rozdział V, § 58.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Henryk Wielecki: Polski mundur wojskowy 1918-1939. Warszawa: „Bellona” Spółka Akcyjna, 2016. ISBN 978-83-11-14175-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]