Otok (ubranie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
rogatywka mł. chorążego artylerii, z zielonym otokiem

Otok – dolna, zewnętrzna, część czapki, z baraniego futra, czarnej, lakierowanej skóry, sukna, aksamitu lub bawełnianej taśmy.

Otoki Wojska Polskiego II RP[edytuj | edytuj kod]

Od 1919 roku na otokach polskich czapek wojskowych (czapek garnizonowych lub rogatywek) umieszczane są oznaki stopni, a u marynarzy, na dodatkowo zakładanych wstążkach – nazwy okrętów lub nazwa Marynarka Wojenna. Kolory otoków na polskich czapkach wojskowych odpowiadają barwom broni i służb.

24 marca 1927 roku Minister Spraw Wojskowych wprowadził w pułkach strzelców konnych barwne otoki na czapkach oficerów i szeregowych:

  • pułki strzelców konnych 1, 2, 3 i 4 otrzymały otoki amarantowe,
  • pułki strzelców konnych 5, 6, 7 i 8 otrzymały otoki białe,
  • pułki strzelców konnych 9 i 10 otrzymały otoki żółte[1].

Otoki jednostek kawalerii Wojska Polskiego II RP

Otok amarantowy.png otok amarantowy posiadał: 1 p.szw., 1 p.uł., 7 p.uł., 9 p.uł., 10 p.uł., 12 p.uł., 20 p.uł., 1 psk, 2 psk, 3 psk, 4 psk.
Otok biały.png otok biały posiadał: 2 p.szw., 2 p.uł., 11 p.uł., 16 p.uł, 22 p.uł., 24 p.uł., 5 psk, 6 psk, 7 psk, 8 psk.
Otok żółty.png otok żółty posiadał: 3 p.uł., 14 p.uł, 17 p.uł, 27 p.uł, 9 psk, 10 psk
Otok ciemnożółty.png otok ciemnożółty posiadał: 3 p.szw.
Otok starezłoto.png otok o barwie stare złoto posiadał: 8 p.uł.
Otok turkusowy.png otok o barwie turkusowej posiadał 21 p.uł.
Otok różowy.png otok o barwie różowej posiadał 13 p.uł., 26 p.ł.
Otok szkarłatny.png otok o barwie szkarłatnej posiadał 15 p.uł., 25 p.uł. i dppanc 10 BK
Otok pomarańczowy.png otok o barwie pomarańczowej posiadał 23 p.uł.
Otok chabrowy 2.png otok o barwie chabrowej 4 p.uł., 18 p.ł.
Otok błękitny.png otok o barwie błękitnej posiadał 6 p.uł.
Otok granatowy.png otok o barwie granatowej posiadał 19 p.uł.
Otok wiśniowy.png otok o barwie wiśniowej posiadał 5 p.uł.

Otoki w ludowym Wojsku Polskim[edytuj | edytuj kod]

wstążka otoku oficera (chorążego) wojsk lądowych LWP

W okresie powojennym w ubiorze garnizonowym tradycyjne podstawowe barwy pułków i szwadronów kawalerii noszono na otokach czapek[2].

Przepisy ubiorcze z roku 1952 wprowadzały dla żołnierzy ludowego Wojska Polskiego czapki garnizonowe koloru khaki (z wyjątkiem Marynarki Wojennej) z kolorowymi otokami i wypustkami:

  • dla Marszałka Polski i generałów Wojsk Lądowych - koloru jasnokarminowego,
  • w Wojskach Lądowych - koloru ciemnokarminowego,
  • w 1 Warszawskiej Dywizji Piechoty im. T. Kościuszki - koloru żółtego z wypustką ciemnokarminową,
  • w Wojskach Pancernych i Zmechanizowanych - koloru czarnego z wypustką ciemnokarminową,
  • w Wojskach Lotniczych - koloru chabrowego,
  • w Wojskowej Służbie Wewnętrznej - koloru białego (od roku 1957),
  • w Wojskach Ochrony Pogranicza - koloru zielonego,
  • w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego - koloru granatowego.

Marynarka Wojenna i od roku 1958 Wojska Lotnicze nosiły otoki koloru czarnego.

W latach 1961-1990 żołnierze ludowego Wojska Polskiego nosili czapki garnizonowe w kolorze khaki. Daszki i paski przy tych czapkach były koloru brązowego. Otoki na czapkach garnizonowych występowały w kolorze oliwkowym, z tym, że:

Marynarze i żołnierze sił powietrznych nosili otoki czarne, żołnierze kompanii honorowej nosili czapki z otokiem granatowym tak jak dzisiejsi żołnierze Batalionu Reprezentacyjnego, a milicjanci mieli, tak jak dzisiejsi policjanci, otoki niebieskie. Funkcjonariusze PRL-owskiej Straży Przemysłowej nosili mundury, których czapki miały otok beżowozielony (jak u żołnierzy wojsk lądowych).

W Siłach Zbrojnych RP[edytuj | edytuj kod]

czapka marynarza, z czarnym otokiem i napisem

Żołnierze Sił Zbrojnych RP noszą lub nosili barwne otoki na czapkach garnizonowych, kapeluszach damskich lub rogatywkach[4]:

Otok granatowy.png granatowy – żołnierze jednostek zmechanizowanych i zmotoryzowanych oraz jednostek zabezpieczenia materiałowego, żołnierze korpusu sprawiedliwości, a także Batalionu Reprezentacyjnego Wojska Polskiego; kolor ten nawiązuje do barwy granatowego munduru piechoty od XVIII wieku.

Otok pomarańczowy.png pomarańczowy – żołnierze jednostek dziedziczących tradycje wojsk pancernych, samochodowych oraz rozpoznawczych; kolor ten nawiązuje do barwy korpusów tych wojsk obowiązujących do roku 1951.

Otok ciemnozielony.png ciemnozielony – żołnierze artylerii i wojsk rakietowych oraz jednostek obrony przeciwlotniczej; kolor ten nawiązuje do barwy mundurów artylerii od XVII wieku i otoków artylerzystów do roku 1951.

Otok czarny.png czarny – żołnierze jednostek wojsk inżynieryjnych, przeciwchemicznych i zabezpieczenia technicznego oraz służb kartograficznych, a także słuchaczy Wojskowej Akademii Technicznej; kolor ten nawiązuje do barw wyłogów i wypustek na mundurach wojsk inżynieryjnych od XVIII wieku.

Otok chabrowy.png niebieski (chabrowy) – żołnierze jednostek radiotechnicznych i łączności oraz jednostek dowodzenia; kolor ten nawiązuje do barw wypustek na mundurach noszonych przez żołnierzy łączności po roku 1919.

Otok wiśniowy.png ciemnoczerwony (wiśniowy) – lekarze i żołnierze jednostek medycznych, słuchacze Wojskowej Akademii Medycznej; kolor ten nawiązuje do barwy otoków służby medycznej do roku 1951.

Otok czerwony.png szkarłatny – żołnierze Żandarmerii Wojskowej; kolor otoku nawiązywał do barwy otoków żandarmerii II RP; od 6 lutego 2009 roku dla żołnierzy Żandarmerii Wojskowej podstawowym przedmiotem umundurowania stanowiącym zestaw ubioru galowego jest beret w kolorze szkarłatnym; od tego czasu czapki rogatywki z otokiem koloru szkarłatnego przestały być użytkowane przez żołnierzy ŻW[5].

Otok fioletowy.png fioletowy – kapelani wojskowi; kolor ten nawiązuje do barwy wypustek służby duszpasterskiej do roku 1951.

Otok żółty.png żółty – dowództwo 1 Warszawskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Tadeusza Kościuszki i 1 Warszawskiej Brygady Pancernej im. Tadeusza Kościuszki.

Otok czarny.png czarny w Marynarce Wojennej i Siłach Powietrznych

Otok marynarka.png czarny ze złotym napisem „MARYNARKA WOJENNA” lub z napisem wskazującym nazwę okrętu, np. „ORP SĘP” (na czapce marynarza).

Otok amarantowy.png amarantowy - Szwadron Kawalerii Wojska Polskiego

Inne służby[edytuj | edytuj kod]

czapka garnizonowa oficera policji, z niebieskim otokiem

Otok zielony.png zielony – Straż Graniczna.

Otok ciemnozielony.png ciemnozielony – Służba Celna, Inspekcja Transportu Drogowego.

Otok granatowy.png granatowy – Biuro Ochrony Rządu, Urząd Ochrony Państwa, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służba Więzienna, Straż Ochrony Kolei (do 2014), Służba Wywiadu Wojskowego, Służba Kontrwywiadu Wojskowego, Agencja Wywiadu (ciemnogranatowy)

Otok czarny.png czarny – Straż Marszałkowska, Straż Graniczna.

Otok niebieski.png niebieski – Policja, Państwowa Straż Pożarna, Straż Przemysłowa.

Otok amarantowy.png amarantowy - Straż Ochrony Kolei (od 2014)

Na otoku czapki lub rogatywki, z przodu pośrodku, w polskich formacjach zmilitaryzowanych (oprócz marynarki) zazwyczaj umieszcza się oznaczenie stopnia wojskowego (policyjnego).

Otoki na czapkach funkcjonariuszy Straży Miejskiej wielu miast w Polsce nie mają jednolitego koloru, tylko wzór złoto-granatowej szachownicy.


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskwych Nr 10 z 24 marca 1927 r., poz. 86.
  2. Komornicki 1987 ↓, s. 15.
  3. Żołnierze „wiodącego” pionu kontrwywiadu Wojskowej Służby Wewnętrznej nosili na czapkach garnizonowych otoki identyczne z tymi, które nosili żołnierze jednostek ochranianych.
  4. Na podstawie rozkazu Nr 1/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 stycznia 1991 roku. Rogatywki polowe i inne polowe nakrycia głowy nie mają kolorowych otoków.
  5. Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 grudnia 2008 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie wzorów oraz noszenia umundurowania i oznak wojskowych przez żołnierzy zawodowych i kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 22 stycznia 2009 r. Nr 9, poz. 47).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]