Karol Hubert Rostworowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Karol Hubert Rostworowski
Karol Hubert Rostworowski.jpg
Imiona i nazwisko Karol Hubert Rostworowski
Data i miejsce urodzenia 3 listopada 1877
Rybna
Data i miejsce śmierci 4 lutego 1938
Kraków
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura piękna
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Dwór Rostworowskich w Rybnej, gdzie urodził się Karol Hubert
Pałac Rostworowskich przy ul. św. Jana w Krakowie, który Róża z Popielów wniosła w posagu Karolowi Hubertowi
Grób rodzinny Rostworowskich na Cmentarzu Salwatorskim. Spoczywają w nim: Karol Hubert, Marek, Jan.

Karol Hubert Rostworowski herbu Nałęcz (ur. 3 listopada 1877 w Rybnej, zm. 4 lutego 1938 w Krakowie) – polski dramaturg i poeta, muzyk; publicysta, stronnik Obozu Wielkiej Polski.

Wywód genealogiczny[1][edytuj]


4. Stanisław Rostworowski
stryjeczny wnuk Stanisława Małachowskiego  
     
    2. Joachim Rostworowski  
5. Urszula Potulicka
wnuczka Eliasza Wodzickiego
       
      1. Karol Hubert Rostworowski
6. Piotr Stanisław Moszyński    
    3. Helena Moszyńska      
7. Anna Malinowska      
 

Życiorys[edytuj]

Pochodził z rodziny ziemiańskiej o arystokratycznym statusie zarówno ze strony ojca jak i matki. W 1888 rozpoczął naukę w gimnazjum św. Anny w Krakowie, przerywając ją w 1894. Do 1898 uczył się w Szkole Praktycznej Gospodarstwa Wiejskiego w Czernichowie koło Krakowa, a następnie studiował rolnictwo w Halle. Studia te porzucił w 1900 i od 1901 rozpoczął naukę gry na fortepianie oraz kompozycji w konserwatorium w Lipsku. W 1907 wyjechał do Berlina studiować filozofię, a następnie podróżował po Europie. Do kraju powrócił w 1908 i zamieszkał w majątku krewnych w Czarkowach nad Nidą. Był członkiem Ligi Narodowej przed 1914[2]. Po wybuchu I wojny światowej (1914) przeniósł się do Krakowa. Po 1920 rozpoczął współpracę z dziennikiem „Głos Narodu”, a szerzej z Narodową Demokracją, w której aktywnie działał. W 1933 został powołany na członka Polskiej Akademii Literatury, z której to funkcji zrezygnował w 1937 w proteście przeciw polityce sanacji. W latach 1934-1937 był też radnym krakowskim, reprezentującym Stronnictwo Narodowe.

Początkowo uprawiał twórczość poetycką. W 1901 opublikował debiutancki tom pesymistycznych i dekadenckich wierszy Tandeta, w latach 1907-1909 wydał filozoficzną tetralogię poetycką składającą się z tomików Pre memoria, Maya, Ante lucis ortum, Saeculum solutum. W latach 1908-1911 powstały jego pierwsze dramaty psychologiczno-symboliczne: Żeglarze (1908), Pod górę (1910), Echo (1911). Sławę przyniosła mu wystawiona w Krakowie w 1913 (z wybitną rolą tytułową Ludwika Solskiego, odwołująca się do Nowego Testamentu tragedia psychologiczna Judasz z Kariothu (1913). Sztuka ta była świadectwem powrotu pisarza do katolicyzmu po dekadenckich doświadczeniach z okresu studiów w Lipsku. Szeroko komentowany był również dramat historyczno-psychologiczny Kajus Cezar Kaligula (1917), będący wybitnym studium tyranii oraz dekadencji. Swym konserwatywnym i antyrewolucyjnym poglądom dał wyraz w szeregu artykułów i szkiców literackich oraz ekspresjonistycznym moralitecie Miłosierdzie (1920), grotesce Straszne dzieci (1922), Fantazji dramatycznej w czterech częściach ku czci Adama Mickiewicza Zmartwychwstanie (1923) oraz nawiązującym do współczesności Antychryście (1925). Rewolucyjne złudzenia rozwiewał też w opublikowanym w 1930 Czerwonym marszu, dramacie o rewolucji francuskiej. Do problematyki psychologicznej i konwencji realistycznej powrócił w tragedii współczesnej Niespodzianka (1929), uważanej za jedno z jego największych osiągnięć oraz w jej kolejnych częściach: Przeprowadzce (1930) oraz U mety (1932). W 1936 napisał jedyną komedię Don Kiszot za kulisami.


W 1936 został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[3]

Był pierwowzorem postaci Młodego Człowieka w dramacie „Brat naszego Boga” (1979) Karola Wojtyły.

Z małżeństwa z Różą z Popielów (córką Jana i Jadwigi z hrabiów Dunin-Borkowskich) miał trzech synów: Jana (1919-1975, poetę), Marka (1921-1996, historyka sztuki, ministra kultury i sztuki) i Emanuela (1923-1989, historyka, redaktora naczelnego Polskiego Słownika Biograficznego).

Zmarł 4 lutego 1938 po chorobie płucnej[4]. Pochowany został na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie.

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. Wywód genealogiczny wg Genealogii Potomków Sejmu Wielkiego http://www.sejm-wielki.pl/b/psb.23743.7
  2. Stanisław Kozicki, Historia Ligi Narodowej (okres 1887-1907), Londyn 1964, s. 582.
  3. 19 marca 1936 „za zasługi na polu pracy literackiej” M.P. 1936 nr 66 poz. 130
  4. Zgon ś. p.Karola Huberta Rostworowskiego. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 28 z 6 lutego 1938.