Katedra polowa Wojska Polskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Katedra NMP Królowej Polski w Warszawie
katedra
Distinctive emblem for cultural property.svg 66/1 z 1.07.1965[1]
Ilustracja
Katedra Polowa Wojska Polskiego w Warszawie
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Wezwanie NMP Królowej Polski
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Katedra NMP Królowej Polski w Warszawie
Katedra NMP Królowej Polski w Warszawie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Katedra NMP Królowej Polski w Warszawie
Katedra NMP Królowej Polski w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Katedra NMP Królowej Polski w Warszawie
Katedra NMP Królowej Polski w Warszawie
Ziemia52°14′56″N 21°00′24″E/52,248889 21,006667
Strona internetowa
Kościół popijarski na ul. Długiej przebudowany na sobór Trójcy Świętej (1837–1923), widok z ok. 1890–1900
Wnętrze świątyni
Kaplica Matki Boskiej Ostrobramskiej (2012)

Katedra polowa Wojska Polskiego NMP Królowej Polskikościół garnizonowy znajdujący się przy ul. Długiej 13/15 w Warszawie.

Historia[edytuj]

W 1642 r. z woli Władysława IV wybudowano mały drewniany kościół ojców Pijarów pod wezwaniem św. Pryma i Felicjana[2]. W 1651 r. pijarzy umieścili w nim relikwie męczenników. Przywiózł je z Rzymu dla Władysława IV członek rodziny Ossolińskich.

Kościół spłonął w czasie bitwy ze Szwedami o Warszawę w 1656. Król Jan Kazimierz postanowił wybudować w jego miejsce murowaną świątynię. Prac budowlanych podjęła się stolnikowa wyszogrodzka – Małgorzata Kotowska.

17 lipca 1701 r. dokonano konsekracji kościoła (po odbudowie według projektu Józefa Fontany) pod wezwaniem Matki Bożej Zwycięskiej i świętych Pryma i Felicjana. Poświęcił go biskup poznański Mikołaj Święcicki. W ołtarzach znajdowały się dzieła Szymona Czechowicza i J. B. Plerscha. Szczególnym kultem otoczone były relikwie dwóch rzymskich męczenników, Pryma i Felicjana, a także przywieziony z Rzymu wizerunek Najświętszej Maryi Panny znany jako Matka Boża Łaskawa Patronka Warszawy w kościele o.o. jezuitów przy ul. Świętojańskiej.

W 1834 rosyjski gubernator Iwan Paskiewicz przekazał kościół Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. Pijarom wypłacono wysokie odszkodowanie w wysokości ponad 53,3 tys. rubli[3]. W latach 1835–1837 miała miejsce przebudowa i adaptacja kościoła do liturgii prawosławnej według projektu Antonia Corazziego i Andrzeja Gołońskiego[4]. Między innymi usunięto z wnętrza barokowy wystrój, a na wieżach, zakończonych kokosznikami, zawieszono dzwony odlane z armat zdobytych w powstaniu listopadowym. Pijarska świątynia została zaadaptowana na sobór Trójcy Świętej, katedrę eparchii warszawskiej i nowogieorgijewskiej[5].

Społeczeństwo warszawskie w geście buntu przeciw represjom wobec pijarów ułożyło wierszyk:

Poczekajcie no kopułki,
Przyjdą jeszcze z Francji pułki,
My nie chcemy obcej wiary,
Wróci nasza i pijary.

W grudniu 1916 okupacyjne władze niemieckie zwróciły świątynię Kościołowi rzymskokatolickiemu[6]. Arcybiskup Aleksander Kakowski przekazał ją w użytkowanie wojsku[7]. 5 lutego 1919 papież Benedykt XV powołał biskupa Stanisława Galla na biskupa polowego Wojska Polskiego. W latach 1923-1927 przywrócono pierwotną barokową architekturę według projektu prof. Oskara Sosnowskiego. W okresie okupacji kościół należał do niemieckich katolików i ich duszpasterzy.

6 sierpnia 1944, w rocznicę wymarszu Pierwszej Kompani Kadrowej, po mszy w kościele garnizonowym odbyła się jedyna podczas powstania warszawskiego defilada wojsk powstańczych. Żołnierze Batalionu „Gozdawa” przemaszerowali wtedy ulicą Długą od kościoła do pałacu Raczyńskich[8].

Podczas II wojny światowej kościół uległ częściowemu zniszczeniu. Został odbudowany w latach 1946–1960 według projektu Leona Marka Suzina. Następnie przekazany generalnemu dziekanowi Wojska Polskiego. Władze komunistyczne zlikwidowały ordynariat polowy, toteż katedra była "polowa" tylko z nazwy. 21 stycznia 1991 r. opublikowano bullę nominacyjną biskupa polowego Wojska Polskiego i dekretów Kongregacji do Spraw Biskupów. Przyczyniło się to do powrotu Ordynariatu Polowego. Świątynia uzyskała status Katedry Polowej Wojska Polskiego pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski.

Kaplica Katyńska – Mauzoleum[edytuj]

 Osobny artykuł: Kaplica Katyńska w Warszawie.

Kaplica Katyńska w Katedrze Polowej została zbudowana w celu upamiętnienia męczeństwa obywateli RP – więźniów i jeńców wojennych, tragicznie zamordowanych w 1940 przez NKWD. Na ołtarzu Kaplicy umieszczono obrazek Matki Bożej Katyńskiej (relikwię bezpośrednio związaną z losami polskich oficerów i policjantów zamordowanych przez NKWD).

W kaplicy znajduje się 15 tys. tabliczek, na których widnieją nazwiska ofiar Katynia, Charkowa i Miednoje. Umieszczono tam także tabliczki bezimienne (7 tys.).

15 sierpnia 2010 w kruchcie kaplicy odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą ofiarom katastrofy polskiego Tu-154 w Smoleńsku[9].

Kaplica Matki Boskiej Ostrobramskiej[edytuj]

Równolegle do Kaplicy Katyńskiej, po lewej stronie od głównego wejścia, znajduje się Kaplica Matki Boskiej Ostrobramskiej, poświęcona w 2005. Autorami kolorowych ceramicznych płaskorzeźb w kaplicy (nazywanej także Kaplicą Lotników) są Lech i Piotr Grześkiewiczowie.

Muzeum Ordynariatu Polowego[edytuj]

 Osobny artykuł: Muzeum Ordynariatu Polowego.

W podziemnym muzeum (wejście przy Kaplicy Katyńskiej), otwartym 8 grudnia 2010 przedstawiona jest historia Polski począwszy od Mieszka I do teraźniejszości (m.in. dzieje oręża, historia kapelanów).

Duszpasterze[edytuj]

Zabytki[edytuj]

Na listę zabytków wpisane są obiekty (według rejestru NID[1]):

  • zespół klasztorny pijarów, ul. Długa 13, ul. Miodowa 26:
  • kościół MB Królowej Korony Polskiej, nr rej.: 66/1 z 1.07.1965
  • klasztor, ob. kamienica, nr rej.: 66/2 z 1.07.1965

W katedrze znajdują się drzwi spiżowe według projektu Andrzeja Renesa, na których umieszczone są najważniejsze sceny bitewne z historii Polski. Nad tabernakulum stoi figura Matki Bożej Królowej Polski, która ocalała podczas wojny. 15 sierpnia 1994 r. biskup polowy generał dywizji doktor Sławoj Leszek Głódź okrył ją „płaszczem hetmańskim” z wyszytymi odznakami pamiątkowymi Sił Zbrojnych RP. Z tyłu za figurą znajdują się odznaczenia wojskowe, a po prawej stronie organy z drugiej połowy XIX wieku. Wnętrze ozdabiają obrazy autorstwa Michaela Willmanna. Z lewej strony kruchty znajduje się Kaplica Matki Bożej Miłosierdzia, zwana też Kaplicą Pamięci, a po prawej Kaplica Katyńska.

Znajdujące się w katedrze organy zostały zbudowane na bazie organów Ignatiusa Mentzla z 1724-29, znajdujących się pierwotnie w Kościele Łaski w Kamiennej Górze, po II wojnie światowej zdemontowanych i przewiezionych do Warszawy. Z uwagi na duże zmiany w stosunku do pierwotnego układu organów oraz dużą dowolność, z jaką dokonano montażu, trudno mówić o tożsamości obecnego instrumentu z pierwotnym.

Pochowani w kościelnych kryptach do 1834[edytuj]

W kościele Matki Bożej Zwycięskiej i świętych Pryma i Felicjana przy ul. Długiej do czasu przejęcia przez cerkiew prawosławną (1834) spoczywali:

Zabytkowe wyposażenie przeniesione po 1834 do innych kościołów[edytuj]


Przypisy

  1. a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – Warszawa. 30 września 2017; 2 miesiące temu. [dostęp 2015-09-23]. s. 19.
  2. Matka Boża Łaskawa patronka Warszawy (pol.). [1]. [dostęp 12 maja 2009].
  3. Piotr Paszkiewicz: Pod berłem Romanowów. Sztuka rosyjska w Warszawie 1815–1915. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 1991, s. 56. ISBN 83-900047-7-1.
  4. Piotr Paszkiewicz: Pod berłem Romanowów. Sztuka rosyjska w Warszawie 1815–1915. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 1991, s. 55, 58. ISBN 83-900047-7-1.
  5. P. Paszkiewicz: Pod berłem Romanowów. Sztuka rosyjska w Warszawie 1815-1915. Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 1991, s. 59
  6. Krzysztof Dunin-Wąsowicz: Warszawa w czasie pierwszej wojny światowej. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974, s. 233.
  7. Krzysztof Burek: Katedra Polowa Wojska Polskiego w Warszawie. Kraków: Oficyna wydawnicza Parol, 1995, s. brak numeru stron (w całej publikacji).
  8. Robert Bielecki: Długa 7 w powstaniu warszawskim. Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1994, s. 17.
  9. Odsłonięcie tablicy. W urnie ziemia ze Smoleńska (pol.). interia.pl, 2010-08-15. [dostęp 2010-10-19].
  10. Łukasz Mydlarski & Marcin Kuhiwczak|design by Patryk Rydzyk|www.czst.wp.mil.pl|2009, Ks. ppłk Piotr Majka objął urząd proboszcza katedry polowej Wojska Polskiego, ordynariat.wp.mil.pl [dostęp 2017-05-16] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj]