Powstanie Nalewajki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powstanie Nalewajki
Ilustracja
Zasięg powstanie Nalewajki 1594-1596
Czas 1594 – 1596
Miejsce Ukraina
Terytorium Rzeczpospolita
Przyczyna nastroje antypolskie i antyszlacheckie Kozaków oraz chłopów
Wynik przegrana Kozaków i chłopów
Strony konfliktu
Kozacy
Chłopi
Rzeczpospolita Obojga Narodów
Dowódcy
Seweryn Nalewajko Stanisław Żółkiewski
Siły
nieznane nieznane
Straty
nieznane nieznane
Kozacy
Ilja Jefimowitsch Repin - Reply of the Zaporozhian Cossacks - Yorck.jpg

Powstanie Nalewajki – drugie powstanie kozacko-chłopskie pod wodzą Semena Nalewajki przeciw Rzeczypospolitej w latach 1594-1596 o charakterze narodowowyzwoleńczym[1].

Powstanie wywołane przez powracającego z Węgier, byłego dowódcę kozaków księcia Konstantego Wasyla Ostrogskiego, Semena Nalewajkę (pomoc Habsburgom przeciw Turcji), którego bezpośrednią przyczyną była zemsta za śmierć ojca zamordowanego przez szlachcica Marcina Kalinowskiego. Przyczyną pośrednią była nienawiść do polskich panów. Powstańcy planowali zdobyć Kraków oraz rozbić i wytracić stan szlachecki[2]. Celem wyprawy na Kraków miało być wciągnięcie do walki polskich chłopów[1]. Podtrzymywane było przez księcia Ostrogskiego, który pragnął uniemożliwić ratyfikację unii cerkwi prawosławnej z Kościołem katolickim.

Powstanie, które wybuchło latem 1594 zostało wsparte przez hetmanów kozackich: Hryhorego Łobodę oraz Macieja Szułę i objęło duże obszary dzisiejszych ziem środkowej Ukrainy i środkowej Białorusi. Powstańcy do których oprócz Kozaków przystąpili chłopi a nawet mieszczanie zaatakowali m. in. dobra Zamoyskich w Szarogrodzie, splądrowali dobra popierających unię Hipacego Pocieja i Cyryla Terleckiego [3]. Po blisko dwóch latach walk oddziały kozackie zostały oblężone nieopodal Łubniów nad rzeką Sułą przez wojsko koronne pod komendą hetmana polnego koronnego Stanisława Żółkiewskiego. W trakcie oblężenia obozu zabito podejrzewanego o zdradę Łobodę, a zdesperowani kozacy wydali Nalewajkę Żółkiewskiemu. Przywódcę powstania stracono w Warszawie w 1597.

Semen Nalewajko współcześnie został odznaczony tytułem bohatera Ukrainy.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Adam Tatomir, Tysiąc lat dziejów Polski, Warszawa 1962, s.117.
  2. Zbigniew Łotys, Kwestia chłopska w świadomości społecznej polskiego Oświecenia, Olsztyn 2001, s.50.
  3. Stanisław Żochowski, Unia brzeska w Polsce XVII wieku, Londyn 1988, s. 27.

Bibliografia, literatura[edytuj | edytuj kod]