Powstanie Nalewajki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powstanie Nalewajki
Ilustracja
Zasięg powstanie Nalewajki 1594-1596
Czas 1594 – 1596
Miejsce Ukraina
Terytorium Rzeczpospolita
Przyczyna nastroje antypolskie i antyszlacheckie Kozaków oraz chłopów
Wynik przegrana Kozaków i chłopów
Strony konfliktu
Kozacy
Chłopi
Rzeczpospolita Obojga Narodów
Dowódcy
Seweryn Nalewajko Stanisław Żółkiewski
Siły
nieznane nieznane
Straty
nieznane nieznane
Kozacy
Repin Cossacks.jpg

Powstanie Nalewajki – drugie powstanie kozacko-chłopskie pod wodzą Semena Nalewajki przeciw Rzeczypospolitej w latach 1594-1596 o charakterze narodowowyzwoleńczym[1].

Powstanie wywołane przez powracającego z Węgier, byłego dowódcę kozaków księcia Konstantego Wasyla Ostrogskiego, Semena Nalewajkę (pomoc Habsburgom przeciw Turcji), którego bezpośrednią przyczyną była zemsta za śmierć ojca zamordowanego przez szlachcica Marcina Kalinowskiego a główną nienawiść do polskich panów. Powstańcy planowali zdobyć Kraków oraz rozbić i wytracić stan szlachecki[2]. Wyprawa na Kraków miała być zorganizowana aby do walki wciągnąć chłopów polskich[3]. Podtrzymywane było przez księcia Ostrogskiego, który pragnął uniemożliwić ratyfikację unii cerkwi prawosławnej z Kościołem katolickim.

Powstanie, które wybuchło latem 1594 zostało wsparte przez hetmanów kozackich: Hryhorego Łobodę oraz Macieja Szułę i objęło duże obszary dzisiejszych ziem środkowej Ukrainy i środkowej Białorusi. Powstańcy do których oprócz Kozaków przystąpili chłopi a nawet mieszczanie zaatakowali m. in. dobra Zamoyskich w Szarogrodzie, splądrowali dobra popierających unię Hipacego Pocieja i Cyryla Terleckiego [4]. Po blisko dwóch latach walk oddziały kozackie zostały oblężone nieopodal Łubniów nad rzeką Sułą przez wojsko koronne pod komendą hetmana polnego koronnego Stanisława Żółkiewskiego. W trakcie oblężenia obozu zabito podejrzewanego o zdradę Łobodę, a zdesperowani kozacy wydali Nalewajkę Żółkiewskiemu. Przywódcę powstania stracono w Warszawie w 1597.

Semen Nalewajko współcześnie został odznaczony tytułem bohatera Ukrainy.

Przypisy

  1. Adam Tatomir, Tysiąc lat dziejów Polski, Warszawa 1962, s.117.
  2. Zbigniew Łotys, Kwestia chłopska w świadomości społecznej polskiego Oświecenia, Olsztyn 2001, s.50.
  3. Adam Tatomir, Tysiąc lat dziejów Polski, Warszawa 1962, s.117.
  4. Stanisław Żochowski, Unia brzeska w Polsce XVII wieku, Londyn 1988, s. 27.

Bibliografia, literatura[edytuj]