Król Lear

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
William Dyce - Król Lear

Król Lear (ang. King Lear) – tragedia Williama Shakespeare'a, prawdopodobnie napisana w roku 1605. Fabuła dramatu oparta jest na legendzie o Llyrze, mitycznym królu Brytanii. Bezpośrednim źródłem inspiracji była anonimowa sztuka o królu Learze, wystawiana w czasach Szekspira[1]. Król Lear uznawany jest za jedno z największych osiągnięć Szekspira.

Wydanie[edytuj | edytuj kod]

Sztuka ta została wydana w Pierwszym Folio w 1623 roku. Można ją było także znaleźć w Fałszywym Folio. Wcześniej została wprawdzie wydana jako quarto, ale było to wydanie z licznymi błędami[2].

Opis fabuły[edytuj | edytuj kod]

Akcja dramatu dzieje się w XXXII wieku od stworzenia świata[1] (VIII w. p.n.e.) w Brytanii[3]. Król Lear ma trzy córki, Gonerylę, Reganę i Kordelię. Postanawia obdzielić je swym majątkiem odpowiednio do stopnia ich miłości do siebie[2]. Dwie starsze budują kwieciste wypowiedzi na ten temat, a najmłodsza - Kordelia nie godzi się na kadzenie ojcu. Lear, kierując się pozorami, największe części swego królestwa - oraz najlepsze partie małżeńskie - daje starszym córkom, a Kordelię wydziedzicza i wyrzuca poza granice swego królestwa.

Po pewnym czasie okazuje się, że Goneryla i Regana kochały ojca tylko w słowach. Chcą ograniczyć jego władzę w królestwie, a jego samego ubezwłasnowolnić. Lear wpada w obłęd i ucieka od nich.

Na skutek niedoskonałej władzy państwo Leara upada. W walce obronnej bierze udział Kordelia i jej mąż. Kordelia ginie[2]. Lear, rozpaczając nad jej ciałem, również umiera.

Forma[edytuj | edytuj kod]

Król Lear jest napisany wierszem i prozą[4]. Wiersz to blank verse, czyli nierymowany pentametr jambiczny, to znaczy sylabotoniczny dziesięciozgłoskowiec, w którym akcenty padają na parzyste sylaby wersu[4]. Gdzieniegdzie Szekspir stosuje aliterację[5].

Przekłady[edytuj | edytuj kod]

Król Lear należy do najczęściej tłumaczonych dramatów Szekspira. Na język polski przekładali go Stanisław Barańczak, Witold Chwalewik, Jerzy S. Sito, Władysław Tarnawski, Leon Ulrich, Józef Paszkowski, Zofia Siwicka, Andrzej Tretiak i Maciej Słomczyński[6]. Fragment sztuki przełożył i wplótł do swojego Kordiana Juliusz Słowacki:

Chodź! oto szczyt, stój cicho... Zakręci się w głowie,
Gdy rzucisz wzrok w przepaści ubiegłe spod nogi...
Wrony przelatujące w otchłani półowie
Mało większe od żuków... a tam – na pół drogi
Czepia się ktoś... chwast zbiera... z ciężkiéj żyje pracy!...[7]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Wstęp, w: William Shakespeare, Król Lear, tłum. Leon Ulrich (pol.). wolnelektury.pl. [dostęp 2016-12-26].
  2. a b c King Lear, play by Shakespeare (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2016-12-26].
  3. SparkNotes: King Lear: Key Facts, m.sparknotes.com [dostęp 2018-02-14] (ang.).
  4. a b King Lear: Versification and Diction (ang.). shakespeare-online.com. [dostęp 2017-11-30].
  5. Alliteration (ang.). carlsonenglish.wikispaces.com. [dostęp 2017-12-01].
  6. Katalog Zbiorów Bibliotek UJ, Uniwersytet Jagielloński (pol.). chamo.bj.uj.edu.pl. [dostęp 2016-12-26].
  7. Kordian. Akt II (pol.). pl.wikisource.org. [dostęp 2016-12-26].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Leslie Dunton-Downer, Alan Riding: Szekspir. Warszawa: Hachette Livre, 2005. ISBN 83-7184-496-4.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]