Leopold Kozłowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Leopold Kozłowski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 26 listopada 1918
Przemyślany
Zawód muzyk
Odznaczenia
Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Medal za Warszawę 1939–1945 Medal za Odrę, Nysę, Bałtyk Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Krzyż Partyzancki
Leopold Kozłowski w 2004

Leopold Kozłowski, jid. ‏לעאָפּאָלד קאָזלאָװסקי‎ (ur. 26 listopada 1918 w Przemyślanach) − polski pianista, kompozytor, dyrygent; ostatni żyjący przedstawiciel przedwojennych klezmerów w Polsce, zwany ostatnim klezmerem Galicji.

Życiorys[edytuj]

Urodził się w rodzinie żydowskiej, 26 listopada 1918[1]. Podczas Holokaustu stracił oboje rodziców. W obozie pracy w Kurowicach należał do obozowej orkiestry. Uratował się wraz z bratem Adolfem dzięki ucieczce. Trafił do żydowskiego oddziału partyzanckiego Abrama Bauma "Bunia".

W 1944 wziął udział w obronie Hanaczowa przed UPA. W trakcie jednego z napadów Ukraińcy zamordowali jego brata. Oddział, którego był członkiem, wszedł z czasem w struktury AK. Po wyzwoleniu wstąpił do LWP, gdzie dosłużył się stopnia pułkownika.

Ukończył lwowskie konserwatorium w klasie fortepianu (1941) i dyrygenturę w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie. Założył i przez 23 lata kierował Zespołem Pieśni i Tańca Krakowskiego i Warszawskiego Okręgu Wojskowego. Był kierownikiem muzycznym pierwszego Festiwalu w Kołobrzegu. W 1968 przeszedł do rezerwy. W latach 70. XX w. był kierownikiem muzycznym Teatru Żydowskiego w Warszawie i cygańskiego zespołu Roma oraz konsultantem muzycznym zespołu Rzeszowiacy z Mielca.

W 1991 z Orkiestrą Polskiego Radia i Telewizji w Krakowie poprowadził, w synagodze Tempel na krakowskim Kazimierzu, pierwszy koncert piosenek żydowskich. Rok później, w Hotelu Klezmer Hoice przy Szerokiej na Kazimierzu, zagrał swój pierwszy klezmerski koncert na fortepianie[2].

Skomponował muzykę do filmów: Austeria w reż. Jerzego Kawalerowicza (1983), I skrzypce przestały grać (1988) i Skrzypce Rotszylda (1988); jako aktor zagrał m.in. w Liście Schindlera Stevena Spielberga, gdzie był także konsultantem muzyki gettowej, twórca opracowania muzycznego do polskiej sekwencji filmu "Wichry wojny" w reżyserii Dana Curtisa z Ali MacGraw i Robertem Mitchumem, autor ilustracji muzycznej do sekwencji cygańskiej filmu Jerzego Skolimowskiego "Wiosenne wody" z Nastassią Kinski.

Opracował muzycznie sześć polskich wersji musicalu Skrzypek na dachu. Wielokrotnie koncertował w całej Europie, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Związku Radzieckim i Izraelu.

Jest wnukiem Pejsacha Brandweina, który wraz z tuzinem swoich muzykujących synów założył najsłynniejszą w Galicji kapelę klezmerską. Wszyscy mieli profesjonalne wykształcenie muzyczne. Kapela braci Brandweinów grała nawet u marszałka Józefa Piłsudskiego i na dworze cesarza Franciszka Józefa. Jeden z wujów Leopolda Kozłowskiego – klarnecista Naftule Brandwein – uważany był w Ameryce za "króla" muzyki klezmerskiej.

W 2002 r., w Synagodze "Tempel" odbył się koncert p.t.: "Rodzynki z migdałami", w wykonaniu powiększonego składu zespołu Leopolda Kozłowskiego. Koncert był zarejestrowany przez Telewizję Polską i wielokrotnie przez nią emitowany. Także w 2002 r. artyści, po dyrekcją Leopolda Kozłowskiego, nagrali dwupłytowy album (w języku polskim i jidysz) zatytułowany: "Leopold Kozłowski. Ostatni klezmer Galicji". Album, uzyskał status Złotej Płyty.

W 2008 został odznaczony medalami "Zasłużony Kulturze: "Gloria Artis", Złotym Medalem "Zasłużony Kulturze: "Gloria Artis"[3].

28 maja 2014 roku, środowisko artystyczne i mieszkańcy Krakowa nadali artyście tytuł: "Honorowego Obywatela Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa".

Od ponad 20 lat Leopold Kozłowski współpracuje z Jackiem Cyganem, z którym stworzył wiele piosenek żydowskich. Koncertuje ze śpiewającymi aktorami :Martą Bizoń, Katarzyną Jamróz, Kamilą Klimczak, Renatą Świerczyńską, Katarzyną Zielińską, Andrzejem Rogiem i skrzypaczką Haliną Jarczyk. To z nimi bierze udział we wszystkich edycjach Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie. Ich koncert pieśni i piosenek żydowskich jest ukoronowaniem, każdego trwającego 14 dni festiwalu. Artysta współpracuje też z wybitnymi muzykami instrumentalistami - także profesorami Akademii Muzycznej w Krakowie. Są to: Kazimierz Moszyński – flet, , Andrzej Godek – klarnet, Andrzej Czechowski – puzon, Mirosław Płoski - waltornia, Halina Jarczyk – skrzypce, Michał Półtorak – skrzypce, Beata Płoska – altówka, Michał Kiska – wiolonczela, Józef Michalik – kontrabas, Sławek Berny – perkusja i Konrad Mastyło – fortepian.

W 2016 roku został wydany 2 płytowy album piosenek żydowskich, pt. "Memento Moritz".

Filmografia[edytuj]

  • 1999: Voyages (Podróże) – pianista Dav Rosinski
  • 1993: Dwa księżyce – Żyd w bożnicy
  • 1993: Lista Schindlera – inwestor Andrzej Farber
  • 1985: War and Love (Wojna i miłość) – lider zespołu[4]

Seriale dokumentalne[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. Musica Galiciana: kultura muzyczna Galicji w kontekście stosunków polsko-ukraińskich (od doby piastowsko-książęcej do roku 1945) 2008, t. 10, (str. 42).
  2. Beata Matkowska-Święs: Krakowskie gadanie. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2001, s. 54-67. ISBN 83-08-03165-X.
  3. Leopold Kozłowski wyróżniony Złotą Glorią Artis. histmag.org, 11 lipca 2008. [dostęp 2016-12-30].
  4. Leopold Kozłowski w bazie filmpolski.pl
  5. [1], 18.08 min. filmu

Bibliografia[edytuj]

  • Wywiad z Leopoldem Kozłowskim. [dostęp 3 grudnia 2009].
  • Muzyka, która ratuje życie. [dostęp 3 grudnia 2009].
  • Jacek Cygan, KLEZMER. Opowieść o życiu Leopolda Kozłowskiego-Kleinmana, Wydawnictwo Austeria, Kraków, Budapeszt 2009
  • Musica Galiciana: kultura muzyczna Galicji w kontekście stosunków polsko-ukraińskich (od doby piastowsko-książęcej do roku 1945) 2008, t. 10.