Murzyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zobacz też: Leszek Murzyn, Dana Murzyn i Kamil Murzyn.

Murzyn – tradycyjne określenie osoby czarnoskórej w języku polskim.

Polskie słowo „murzyn” powstało prawdopodobnie w wyniku przekształcenia niemieckiego „Mohr” (łac. maurus) poprzez dodanie -in[1]. Słowo „czarnuch” jest w polszczyźnie pogardliwe[2] i obraźliwe o zdecydowanym wydźwięku rasistowskim chociaż w języku czeskim pokrewna forma „černoch” jest neutralna.

Według słowników – w tym „Słownika Języka Polskiego” PWN – słowo „murzyn” jest neutralne[3] i nie jest opatrzone kwalifikatorem „pogardliwie”, którym z kolei oznaczone jest słowo „czarnuch” (ang. nigger)[2]. Opinię tę podzielają m.in. dwaj językoznawcy: profesorowie Jerzy Bralczyk[4] i Jan Miodek[5] czy też czarnoskóry były poseł na Sejm Rzeczypospolitej PolskiejJohn Godson (nazywający siebie Murzynem[6]), który stwierdził:

Naprawdę nie widzę nic złego w tym słowie. Przecież mówiąc o kimś, że jest ciemnoskóry możemy też mieć na myśli Meksykanina, Brazylijczyka czy Egipcjanina. Nie obrażam się na słowo „Murzyn”, jeśli słyszę je od osoby, która czuje szacunek do czarnoskórych.

Jednak dla części osób, w tym niektórych czarnoskórych, jest to wyraz pejoratywny[7][8]. Na gruncie językoznawstwa argumentem za neutralnością wyrazu „murzyn” w znaczeniu osoby przynależącej do rasy czarnej jest możliwość jego łączenia z wyrazami oznaczającymi cechy pozytywne, np. „piękna Murzynka”, „przystojny Murzyn”, w odróżnieniu od określeń o wydźwięku pejoratywnym, w przypadku których takie połączenia budziłyby przeciwstawne odczucia, np. „miły czarnuch”[9]. Jednocześnie wyraz ten funkcjonuje także w pejoratywnym znaczeniu osoby ciężko pracującej nie na swoje nazwisko lub osoby wykorzystywanej do ciężkiej pracy[10] (por. polisemia) i jest wówczas zapisywany małą literą[11][12]. W tym drugim znaczeniu wyraz ten używany jest także w utartych związkach frazeologicznych (np. „robić za murzyna”) oraz w przysłowiu „Murzyn zrobił swoje, murzyn może odejść”. Dodatkowo wyraz „murzyn” występuje także w związku frazeologicznym „opalić się na murzyna” (opalić się bardzo mocno, na ciemny kolor)[12].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy