Okręty podwodne typu 207

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Okręty podwodne typu 207
(Kobben)
Ilustracja
Kraj budowy  RFN
Stocznia Nordseewerke
Zbudowane 15
Wodowanie:
• pierwsza jednostka
• ostatnia jednostka

30 listopada 1963
27 stycznia 1967
Użytkownicy  Norweska KMW
 Kongelige Danske Marine
 Marynarka Wojenna
Wejście do służby:
• pierwsza jednostka

1964
Obecnie w służbie 3
Wyrzutnie torpedowe:
• dziobowe

8 × 533 mm
Uzbrojenie 8 torped
Prędkość:
• na powierzchni
• w zanurzeniu

12 węzłów
18 węzłów
Zanurzenie testowe 180 m
Wyporność:
• na powierzchni 370 / 459 ton
• w zanurzeniu 435 / 524 ton
Długość 45,4 / 47,4 metra
Szerokość 4,6 m metra
Napęd 2 silniki wysokoprężne o mocy łącznej 1200 KM, 1 silnik elektryczny o mocy 1500 KM (po modernizacji 1800 KM), 1 śruba
Zasięg zasięg / przy prędkości,
na powierzchni / pod wodą:
3500 Mm/5 w / 300 Mm/6 w
po modernizacji:
5000 Mm/8 w / 350 Mm/6 w
Załoga 18/21 oficerów i marynarzy

Okręty podwodne typu 207 – wariant okrętów podwodnych typu 205, zbudowanych w RFN dla marynarki Norwegii, gdzie zostały oznaczone jako typ Kobben. Zbudowano 15 jednostek, które służyły w marynarce norweskiej w latach 1964-2003. Trzy z nich używane były w latach 1989-2004 przez Danię jako typ Tumleren, a cztery wycofane z użytku we flocie norweskiej od 2002 służą w Marynarce Wojennej RP.

Budowa[edytuj]

Do lat 60. XX w. norweska marynarka wojenna była wyposażona w przestarzałe okręty podwodne pochodzące jeszcze z czasów II wojny światowej (5 brytyjskiego typu U i 3 niemieckiego typu VIIC). Zdecydowano zastąpić te jednostki nowoczesnymi okrętami i wybór padł na konstrukcje zachodnioniemieckie[1]. Na początku lat 60. w RFN rozpoczęto konstruowanie dość udanego szeregu niewielkich okrętów podwodnych Typ 205, budowanych dla marynarki RFN i Danii. Na konstrukcji typu 205 oparto również jednostki zaprojektowane dla Norwegii, jednakże z powodu licznych zmian zastosowano nowe oznaczenie typu – 207. Umowę na budowę 15 okrętów podpisano pod koniec 1962. Okręty były finansowane przy pomocy amerykańskiej[1].

W stosunku do typu 205 wydłużono kadłub o ok. 1,5 m. Najbardziej widoczną różnicą jest kształt kiosku, z pochyloną przednią krawędzią. W stosunku do pierwotnego typu 205 zmieniono układ steru kierunku, montując go za śrubą, a nie przed nią pod kadłubem (podobnie, jak na nowszych wariantach typu 205M, 205DK i 206)[1]. Zamiast stali amagnetycznej, stosowanej w okrętach niemieckich, kadłub zbudowano ze zwykłej stali o zwiększonej wytrzymałości. Zwiększyło to dopuszczalne zanurzenie do 200 m i zmniejszyło problemy z korozją, aczkolwiek zwiększyło wykrywalność magnetyczną okrętów[1].

Budowę pierwszych okrętów rozpoczęto w 1963, ostatnich w 1966, a zakończono w 1967. Wszystkie zbudowano w stoczni Rheinstahl-Nordseewerke w Emden[1]. Jako pierwszy wodowano i wszedł do służby w 1964 „Kinn”, lecz głównym okrętem, dającym nazwę typowi, stał się zbudowany jako trzeci „Kobben”.

Służba[edytuj]

Norwegia

Do służby norweskiej seria 15 jednostek weszła w latach 1964-1967. Okręty otrzymały nazwy: „Ula”, „Utsira”, „Utstein”, „Utvær”, „Uthaug”, „Sklinna”, „Skolpen”, „Stadt”, „Stord”, „Svenner”, „Kaura”, „Kinn”, „Kya”, „Kobben”, „Kunna”. Stacjonowały w Bergen, ich głównym zadaniem była ochrona podejść do długiego wybrzeża Norwegii w ramach NATO. Ich umiarkowany zasięg i autonomiczność predestynował je do działań przybrzeżnych[2]. W latach 70., wraz z uzbrojeniem w nowe torpedy, zadaniem okrętów stało się zwalczanie okrętów podwodnych.

W latach 80 XX w., w związku z zamówieniem nowych okrętów typu 210 (Ula), rozpoczęto wycofywanie Kobbenów[2]. W 1982 wycofano pierwszy okręt „Kinn”, przeznaczając go na części zamienne (jego nazwę w 1987 otrzymał „Ula”, zwalniając nazwę dla nowego okrętu typu 210). W 1987 wycofano kolejny „Stadt”, po uszkodzeniu przez pożar (początkowo miał być sprzedany Danii). W 1986 zawarto umowę o sprzedaży trzech okrętów Danii („Utvaer”, „Uthaug” i „Kya”) po pracach modernizacyjnych[3].

W latach 1989-1992 zakończono modernizację sześciu jednostek norweskich, w celu zachowania ich wartości bojowej, połączoną z gruntownym remontem w stoczni w Bergen („Sklinna”, „Skolpen”, „Stord”, „Kobben”, „Kunna” i „Svenner”)[4]. Zwiększyła ona ich możliwości wykrywania i zwalczania celów, wzrósł też zasięg okrętów. Jednocześnie wycofano ze służby w latach 1991-1992 pozostałe cztery niezmodernizowane okręty („Utsira”, „Utstein”, „Kaura” i „Kinn” ex- „Ula”)[2]. Okręt „Sklinna” wycofano ze służby w 2001, a pozostałe 5 przekazano w latach 2002-2003 Polsce.

Dania

Duńskie okręty: „Tumleren” (ex- „Utvær”), „Sælen” (ex- „Uthaug”) i „Springeren” (ex- „Kya”) weszły do służby w Danii w latach 1989-1991[3], znane tam jako typ Tumleren. Kupiono też w 1992 okręt „Kaura” na części zamienne. „Sælen” 4 grudnia 1990 zatonął podczas holowania w Kattegatcie (bez ofiar), lecz został 17 grudnia 1990 podniesiony, po czym wyremontowany i wrócił do służby 10 sierpnia 1993[5]. „Sælen” został w 2000 przystosowany do służby w ramach NATO na Morzu Śródziemnym[3]. Duńskie okręty wycofano ze służby w 2004. „Sælen” został przekazany Królewskiemu Muzeum Marynarki.

Polska

ORP „Bielik”, ex „Svenner” (źródło: MON)
Duński „Sælen” – widoczny kształt kadłuba

W lutym 2002 Norwegia podpisała umowę o przekazaniu pięciu zmodernizowanych okrętów Marynarce Wojennej, z tego jeden „Kobben” z przeznaczeniem na części zamienne (przyholowany w czerwcu 2002). Jako pierwszy przekazano „Stord” – podniesiono na nim banderę wojenną 4 czerwca 2002 i wszedł do służby jako ORP „Sokół”[3], następnie weszły w 2002 ORP „Sęp” (ex- „Skolpen”) w 2003 ORP „Bielik” (ex- „Svenner”) i w 2004 ORP „Kondor” (ex- „Kunna”). Do ich podstawowych zadań w Marynarce Wojennej należy przede wszystkim zwalczanie okrętów nawodnych i podwodnych oraz transportów przeciwnika, prowadzenie rozpoznania oraz transport i desant grup rozpoznawczo-dywersyjnych. Prowadzą także osłonę przejścia bojowych zespołów okrętowych oraz szlaków komunikacyjnych[6].

W grudniu 2011 okręt S-318 o nazwie Jastrząb-Kobben (w MW służący dotąd jako magazyn części zamiennych) stanął przy AMW w Gdyni z przeznaczeniem na laboratoria wyposażone w symulatory.

Opis[edytuj]

Okręty są konstrukcji jednokadłubowej. Z uwagi na niewielkie rozmiary zdecydowano się na konstrukcję jednoprzedziałową – bez podziału na przedziały wodoszczelne[1]. W części dziobowej znajdują się miejsca do spania dla załogi oraz 8 wyrzutni torped. Bezpośrednio za częścią mieszkalną znajduje się kuchnia okrętowa. W części centralnej są stanowiska sterowania okrętem, dowodzenia i kierowania jego walką. Nad nią zabudowany jest kiosk, z odkrytym pomostem. W części rufowej znajdują się mechanizmy napędowe i maszynownia oraz ubikacja, umywalnia i chłodnia[1]. Główne zbiorniki balastowe znajdują się na dziobie i rufie. Dwie pary sterów głębokości znajdują się na kadłubie na dziobie oraz na rufie, w podwodnej części kadłuba. Dziobowe stery głębokości są chowane wewnątrz kadłuba; rufowe osadzone są na stałe. Ostatni zbudowany okręt „Svenner” miał kadłub przedłużony o półtora metra, ze względu na wyposażenie go w dodatkowy peryskop[1].

Uzbrojenie stanowi 8 torped w wyrzutniach kalibru 533 mm – okręty nie przenoszą zapasowych torped z uwagi na brak miejsca[1]. Początkowo stosowano amerykańskie torpedy Mk 16 (o napędzie cieplnym) i Mk 37 Mod 0 (elektryczne)[2]. Od 1972 wprowadzono nowsze szwedzkie torpedy Tp 61 kalibru 533 mm do zwalczania celów nawodnych, a od 1976 amerykańskie torpedy Mark NT37C kalibru 482 mm o napędzie termicznym OTTO II, do zwalczania głównie okrętów podwodnych. Do strzelania tymi torpedami potrzebne są wkładki redukcyjne w wyrzutni[2].

Do poszukiwania i śledzenia celów służy przede wszystkim system pasywny hydrolokacyjny SPS M1H firmy Krupp Atlas, pierwszej powojennej niemieckiej generacji. W jego skład wchodził sonar średniej częstotliwości i hydrofony[4]. Na przełomie lat 60 XX w. i 70 XX w. zintegrowano go z norweskim skomputeryzowanym systemem dowodzenia Kongsberg MSI-70U. System ten dawał możliwość śledzenia kilkunastu celów i wypracowania danych do ataku. Obsługuje go dwóch operatorów na zdublowanych konsolach[4]. Wyposażenie uzupełniał radar nawigacyjny Thomson CSF Calypso II i urządzenie ostrzegania przed opromieniowaniem[1].

Modernizacja[edytuj]

W toku modernizacji skontrolowano stan blach kadłuba, który przedłużono o 2 m przez wstawienie dodatkowej sekcji za kioskiem („Svenner” – o 1 m). Widoczną zmianą jest dodany właz ewakuacyjno-załadowczy na kadłubie przed kioskiem. Zmodernizowano również napęd okrętów, wymieniając silniki wysokoprężne i elektryczne oraz baterie akumulatorów[4].

Najistotniejszą zmianą była wymiana systemu hydrolokacyjnego na nowy niemiecki CSU-83 (DBQS-21) firmy STN Atlas Elektronik. W jego skład wchodzi aktywno-pasywny panoramiczny sonar średnich i dużych częstotliwości CSU 3-4 z anteną cylindryczną, działający przede wszystkim w skrytym trybie pasywnym[4]. W skład systemu wchodzą też hydrofony pasywne FAS 3-1 z antenami bocznymi i pasywna stacja pomiaru odległości PRS 3-15. Pozostawiono system dowodzenia MSI-70U, nieco zmodyfikowany. Wymieniono ponadto radar nawigacyjny na Kelvin Hughes Typ 1007 i zainstalowano system rozpoznania radioelektronicznego Argo oraz nowe środki łączności radiowej[4].

Podobną, lecz różniąca się w szczegółach modernizację przeszły trzy jednostki duńskie. Zastąpiono m.in. system dowodzenia MSI-70U przez zintegrowany system kierowania ogniem firmy Therma. Okręty otrzymały stację rozpoznania elektronicznego Sea Lion firmy Racal i radar nawigacyjny Therma. Dopiero na przełomie lat 1992/93 zakupiono nowe stacje hydrolokacyjne PSU-83 (zubożoną wersję CSU-83, opierająca się przede wszystkim na hydrofonach pasywnych)[3].

Okręty[edytuj]

Numer
taktyczny
Nazwa Położenie stępki Data wodowania Wejście do służby
norweskiej
Los – uwagi
S-300 Ula 21. 08. 1964 19. 12. 1964 07. 05. 1965 12. 3. 1987 przemianowany na Kinn (S-316), wycof. 1992
S-301 Utsira 31. 10. 1964 11. 03. 1965 08. 07. 1965 wycof. 1991
S-302 Utstein 08. 01. 1965 19. 05. 1965 15. 09. 1965 wycof. 1991 – okręt-muzeum w Horten
S-303 Utvær 24. 03. 1965 30. 07. 1965 01. 12. 1965 20. 10. 1989 → Dania Tumleren (S322), wycof. 17. 8. 2004[7]
S-304 Uthaug 31. 05. 1965 03. 10. 1965 16. 02. 1966 10. 10. 1990 → Dania "Sælen” (S323), wycof. 21. 12. 2004 → muzeum[5]
S-305 Sklinna 17. 08. 1965 21. 01. 1966 27. 05. 1966 od 1995 numer S-314, wycof. 2001
S-306 Skolpen 01. 11. 1965 24. 03. 1966 17. 08. 1966 16. 08. 2002 → Polska ORP „Sęp”
S-307 Stadt 01. 02. 1966 10. 07. 1966 15. 11. 1966 wycof. 1987
S-308 Stord 01. 04. 1966 02. 09. 1966 14. 02. 1967 04. 06. 2002 → Polska ORP „Sokół”
S-309 Svenner 08. 09. 1966 27. 01. 1967 12. 06. 1967 08. 09. 2003 → Polska ORP „Bielik”
S-315 Kaura 19. 05. 1964 16. 10. 1964 05. 02. 1965 1992 → Dania na części, złom. 1992
S-316 Kinn  ?. 02. 1963 30. 11. 1963 08. 04. 1964 wycof. 1982
S-317 Kya 25. 06. 1963 20. 02. 1964 15. 06. 1964 17. 10. 1991 → Dania „Springeren”, wycof. 25. 11. 2004[7]
S-318 Kobben 09. 12. 1963 25. 04. 1964 17. 08. 1964 wycof. 2002 → Polska Jastrząb-Kobben na części zamienne, później symulator
S-319 Kunna 03. 03. 1964 16. 06. 1964 29. 10. 1964 20. 10. 2004 → Polska ORP „Kondor”

Główne źródło[1]:

Dane taktyczno-techniczne[edytuj]

Początkowo[1]:

  • Wyporność:
    • na powierzchni: 370 ton
    • w zanurzeniu: 435 ton
  • Wymiary
    • długość: 45,40 m
    • szerokość: 4,60 m
    • zanurzenie: 4,30 m
  • Napęd: 2 silniki wysokoprężne MB 820 o mocy łącznej 1200 KM, 1 silnik elektryczny o mocy 1500 KM, 1 śruba
  • Prędkość maksymalna:
    • nawodna: 12 węzłów
    • podwodna: 18 węzłów
  • Zasięg:
    • 3500 mil morskich przy prędkości 5 węzłów w wynurzeniu
    • 300 mil morskich przy prędkości 6 węzłów w zanurzeniu
  • Uzbrojenie: wyrzutnie torped 8 × 533 mm
  • Załoga: 18 (w tym 5 oficerów)

Po modernizacji[4]:

  • Wyporność:
    • na powierzchni: 459 ton
    • w zanurzeniu: 524 ton
  • Wymiary
    • długość: 47,40 m
    • szerokość: 4,60 m
    • zanurzenie: 4,30 m
  • Napęd: 2 silniki wysokoprężne MTU12V493 AZ80 GA31L o mocy łącznej 1200 KM, 1 silnik elektryczny o mocy 1800 KM, 1 śruba
  • Prędkość maksymalna:
    • nawodna: 12 węzłów
    • podwodna: 18 węzłów
  • Zasięg:
    • 5000 mil morskich przy prędkości 8 węzłów w wynurzeniu
    • 350 mil morskich przy prędkości 6 węzłów w zanurzeniu
  • Uzbrojenie: wyrzutnie torped 8 × 533 mm
  • Załoga: 21 (w tym 5 oficerów)

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k l W. Zawadzki, Okręty..., s. 67-68.
  2. a b c d e W. Zawadzki, Okręty..., s. 69.
  3. a b c d e W. Zawadzki, Okręty..., s. 71-72.
  4. a b c d e f g W. Zawadzki, Okręty..., s. 70.
  5. a b SÆLEN (1990-), Submarine.
  6. Okręty podwodne typu Kobben (pol.). Marynarka Wojenna. [dostęp 2013-01-19].
  7. a b TUMLEREN Class (1989-2004), Submarines.

Bibliografia[edytuj]