Otto IV ze Strzałą

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Otto IV ze Strzałą
margrabia brandenburski
ilustracja
Otto IV ze Strzałą na miniaturze Kodeksu Manesse
margrabia Brandenburgii–Stendal
Okres panowania od 1266
do 1308
Poprzednik Jan I Askańczyk
Następca Henryk I, Jan IV, Waldemar Wielki
Dane biograficzne
Dynastia askańska
Data urodzenia ok. 1238
Data śmierci 1308
Ojciec Jan I Askańczyk
Matka Zofia
Żona Heilwiga z Holsztynu
Jutta z Hennenbergu
Berliński posąg Ottona IV

Otto IV ze Strzałą, niem. Otto IV. mit dem Pfeil (ur. ok. 1238, zm. 1308) – margrabia brandenburski na Stendal od 1266 (wraz z braćmi) z dynastii askańskiej.

Był synem margrabiego ze Stendal Jana I oraz jego pierwszej żony, Zofii, córki króla duńskiego Waldemara II Zwycięskiego. Wraz ze swoimi braćmi – starszym Janem II i młodszym Konradem – po śmierci ojca objął władzę w Brandenburgii-Stendal (z czasem, za życia Ottona, do współrządów dopuszczony został także kolejny brat Henryk I, a także synowie Konrada Jan IV i Waldemar). Bracia dzielili tytuł margrabiowski z kuzynami z innej linii dynastii askańskiej, panującymi w Salzwedel. Mimo że nie był najstarszym z braci, od początku wśród nich dominował. Znalazło to wyraz szczególnie w czasie konfliktu z kapitułą magdeburską o obsadzenie stanowiska arcybiskupa Magdeburga, na którym Otto chciał osadzić swego młodszego brata Eryka. W 1278 Otto został wzięty do niewoli przez Magdeburczyków. Po uwolnieniu (za wysoki okup) niezwłocznie rozpoczął działania wojenne, ale w 1280 r. pod Staßfurtem trafiony został w głowę strzałą, której nie dało się usunąć – chodził więc przez następny rok z grotem wbitym w czaszkę (stąd wziął się jego przydomek)[1]. Po dalszych starciach i negocjacjach z Magdeburgiem ostatecznie w 1283 Eryk został konsekrowany na arcybiskupa magdeburskiego.

Równocześnie z konfliktem z Magdeburgiem Otto uczestniczył od 1278 w walkach z książętami pomorskimi, a w Czechach brał udział w działaniach przeciwko Rudolfowi I Habsburgowi. Tak agresywna polityka doprowadziła do tego, że w 1283 sojusz przeciwko Ottonowi zawarły miasta bałtyckie (z Lubeką na czele), książęta sascy, książę pomorski Bogusław IV, książę rugijski Wisław II i książęta meklemburscy. Wobec takiej przewagi przeciwników Otto został zmuszony do podpisania w 1284 układu z książętami Pomorza i Rugii, na mocy którego zrzekał się swoich wcześniejszych zdobyczy poczynionych kosztem północnych sąsiadów.

Otto prowadził nie tylko konflikty zewnętrzne, ścierał się także z margrabiami brandenburskimi z innej, ottońskiej linii dynastii askańskiej (na Salzwedel): w 1290 pokonał swego kuzyna Ottona V Długiego, sprzymierzonego z książętami śląskimi. Pomiędzy kuzynami istniał spór o prawo do korzystania z godności elektorskiej. Sytuacja w rodzinie unormowała się w ostatnich latach XIII w., gdy bracia doszli do porozumienia (być może dzięki Albrechtowi I Habsburgowi).

Próba uzyskania dostępu do Bałtyku doprowadziła do konfliktu z księciem wielkopolskim Przemysłem II. Po śmierci tego ostatniego, zamordowanego w 1296 (zapewne przy udziale Ottona), jego miejsce jako rywala Brandenburgii w tym konflikcie zajął inny z polskich książąt, Władysław I Łokietek. W międzyczasie, w 1291, Otto rozszerzył swoje posiadłości na południu, kupując od Albrechta II Wyrodnego margrabstwo Landsbergu.

Starania Ottona o rozszerzenie granic Brandenburgii kosztem wszystkich właściwie sąsiadów spowodowały duże wyczerpanie jej zasobów. Z tego też powodu niemal wszystkie jego zdobycze w następnych dziesięcioleciach zostały na powrót utracone.

Otto występował także jako minnesinger – siedem z jego pieśni zachowało się do dzisiaj.

Otto był dwukrotnie żonaty. W 1262 poślubił Heilwigę z Holsztynu, a po jej śmierci ożenił się w 1308 z Juttą z Hennebergu, wdową po margrabim Łużyc Diezmannie. Nie miał dzieci.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Felix Escher: Otto IV. mit dem Pfeil. W: Neue Deutsche Biographie. T. 19. Berlin: Duncker & Humblot, 1999, s. 677. [dostęp 27 grudnia 2009 r.]. (niem.)
  • Otto von Heinemann, Konrad Burdach: Otto IV., Markgraf von Brandenburg. W: Allgemeine Deutsche Biographie. T. 24. Leipzig: Verlag von Dunckler & Humblot, 1887, s. 659–663. [dostęp 27 grudnia 2009 r.]. (niem.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]