Paramaribo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Paramaribo - dystrykt Surinamu.
Paramaribo
Ilustracja
Państwo  Surinam
Dystrykt Paramaribo
Data założenia 1603
Powierzchnia 183 km²
Wysokość 3 m n.p.m.
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

248 477
1357 os./km²
Nr kierunkowy +597
Położenie na mapie Surinamu
Mapa lokalizacyjna Surinamu
Paramaribo
Paramaribo
Ziemia 5°49′25″N 55°10′11″W/5,823611 -55,169722
Zabytkowe centrum Paramariboa
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Kraj  Surinam
Typ kulturowe
Spełniane kryterium II, IV
Numer ref. 940
Regionb Ameryka Poludniowa i Karaiby
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 2002
na 26. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO

Paramaribo[1] nazywane także Parbo[2] – stolica Surinamu, położona nad rzeką Surinam, na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego.

W 2002 roku zabytkowe centrum Paramaribo zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Nazwa[edytuj]

Pochodzenie nazwy miasta nie jest do końca wyjaśnione i istnieje ok. 20 różnych hipotez[3]. Jedna z nich upatruje związku z wyrażeniem z języka Indian Tupi-Guarani para maribo, co w dosłownym tłumaczeniu oznacza „ludzi znad wielkiej rzeki”[3]. Inna – z wyrażeniem z języka Indian Carib-Karina paramuru, nazwy jednego z drzew[3]. Jednak za najbardziej prawdopodobne uznaje się pochodzenie od paramaru-bo, gdzie paramaru oznacza tęczę, a bo – miejsce[3].

Historia[edytuj]

Początki Paramaribo sięgają czasów prekolumbijskich, kiedy na zachodnim brzegu Surinamu 15 km od wybrzeża Oceanu Atlantyckiego istniała wioska indiańska, w pobliżu której w 1614 roku osiedli czasowo handlarze holenderscy[2][4]. Położenie to pozwalało na funkcjonowanie portu w głębi lądu bez ryzyka, że statki utkną na mieliźnie[2].

W XVII wieku działali tu również krótko handlarze francuscy, którzy wznieśli pierwszy drewniany fort[2]. W 1651 roku angielski gubernator Barbadosu Francis Willoughby (1613–1666) założył tu prywatną posiadłość i rozbudował francuski fort, nadając mu nazwę Fort Willoughby[3]. Willoughby promował osadnictwo w regionie i rozwój plantacji trzciny cukrowej[3]. Podczas II wojny angielsko-holenderskiej Fort Willoughby został zdobyty przez wojska holenderskie pod dowództwem admirała Abrahama Crijnssena, który zmienił nazwę osady na Nieuw Middelburg oraz fortu na Fort Zeelandia[3]. Na mocy traktatu w Bredzie z 1667 roku kończącego II wojnę angielsko-holenderską Paramaribo przeszło w ręce holenderskie[3]. Brytyjczycy jednak ponownie zajęli fort pod koniec 1667 roku, lecz Crijnssen odbił fort ponownie w 1668 roku[3]. W 1683 roku gubernatorem Surinamu został Cornelis van Aerssen van Sommelsdijck (1637–1688), który wzniósł swoją siedzibę w Paramaribo i rozbudował fort[3]. Van Aerssen został zamordowany podczas buntu własnych żołnierzy w 1688 roku[3].

Na początku XVIII wieku Paramaribo było dobrze prosperującym ośrodkiem eksportu cukru, z ok. 500 domami i dzielnicami niewolników pracujących na okolicznych plantacjach[3]. Bagniste tereny Paramaribo zostały odwodnione poprzez system kanałów, co umożliwiło dalszy szybki rozwój miasta w drugiej połowie XVIII wieku[3]. Bezpieczeństwo miasta zostało zwiększone poprzez budowę fortu Nieuw Amsterdam i do Paramaribo przenieśli się właściciele plantacji, pozostawiając plantacje w rękach zarządców[5][4]. Na początku XIX wieku Paramaribo miało 2 tysiące domów, a jego mieszkańcy czerpali dochody z eksportu cukru produkowanego w ponad 600 plantacjach[5]. Centrum miasta dwukrotnie strawił pożar – w 1821 i 1832 roku – spaliło się 400 domów[5]. W połowie XIX wieku wiele plantacji podupadło wskutek złego zarządzania i abolicji – przetrwało mniej niż 100 plantacji, co odbiło się negatywnie na rozwoju gospodarczym Paramaribo[5]. W mieście zaczęli osiedlać się byli niewolnicy i zbiegowie, a także indiańscy, chińscy i jawajscy pracownicy sprowadzeni w latach 1873–1939 do pracy na plantacjach[5]. Kolejnym impulsem do rozwoju miasta było rozpoczęcie wydobycia złota w Borwnsbergu oraz boksytów w Moengo i Paranam[5]. W 1945 roku miasto miało 13 tys. domów i 75 tys. mieszkańców[5].

Paramaribo pozostawało w posiadaniu holenderskim od 1667 roku przez trzy stulecia, z wyjątkiem krótkich okresów panowania brytyjskiego w latach 1799–1802 i 1804–1815[3].

Miasto rozwinęło się dalej po II wojnie światowej dzięki przemysłowi (produkcji margaryny, cementu i piwa) i turystyce[6]. W Paramaribo funkcjonuje Anton de Kom Universiteit van Suriname założony w 1968 roku[6].

Architektura[edytuj]

Historyczne centrum Paramaribo obejmuje drewnianą zabudowę z okresu kolonialnego z zachowanym oryginalnym układem ulic[7], w trójkącie wyznaczonym przez rzekę Surinam na południu, kanał Sommelsdijck na północnym wschodzie i ulicę Zwartenhovenbrug Straat na północnym zachodzie[8]. W jego południowo-zachodniej części znajdują się[8]:

a w części zachodniej[8]:

W 2002 roku historyczne centrum Paramaribo zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO[7][11].

Miasta partnerskie[edytuj]

Przypisy

  1. Nazewnictwo Geograficzne Świata. Zeszyt 1. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych, 2004, s. 96. ISBN 83-239-7552-3. (pol.)
  2. a b c d Philip Briggs: Suriname. Bradt Travel Guides, 2015, s. 69. ISBN 9781841629100. [dostęp 2016-03-23]. (ang.)
  3. a b c d e f g h i j k l m n Philip Briggs: Suriname. Bradt Travel Guides, 2015, s. 70. ISBN 9781841629100. [dostęp 2016-03-23]. (ang.)
  4. a b c UNESCO: Paramaribo (Suriname) No 940rev (ang.). [dostęp 2016-03-23].
  5. a b c d e f g Philip Briggs: Suriname. Bradt Travel Guides, 2015, s. 71. ISBN 9781841629100. [dostęp 2016-03-23]. (ang.)
  6. a b Paramaribo. W: Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online.. Encyclopædia Britannica Inc., 2016. [dostęp 2016-03-23].
  7. a b c d UNESCO: Historic Inner City of Paramaribo (ang.). [dostęp 2016-03-23].
  8. a b c Philip Briggs: Suriname. Bradt Travel Guides, 2015, s. 75. ISBN 9781841629100. [dostęp 2016-03-23]. (ang.)
  9. Philip Briggs: Suriname. Bradt Travel Guides, 2015, s. 108. ISBN 9781841629100. [dostęp 2016-03-23]. (ang.)
  10. a b Philip Briggs: Suriname. Bradt Travel Guides, 2015, s. 110. ISBN 9781841629100. [dostęp 2016-03-23]. (ang.)
  11. World Heritage Committee Inscribes 9 New Sites on the World Heritage List (ang.). whc.unesco.org, 2002-06-26. [dostęp 2016-03-26].