Piotr Sztompka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Piotr Sztompka
Data i miejsce urodzenia

2 marca 1944
Warszawa

Zawód, zajęcie

socjolog, nauczyciel akademicki

Tytuł naukowy

profesor nauk humanistycznych

Alma Mater

Uniwersytet Jagielloński

Uczelnia

Uniwersytet Jagielloński

Rodzice

Henryk Sztompka

Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal Złoty za Długoletnią Służbę Medal Komisji Edukacji Narodowej Odznaka „Honoris Gratia”

Piotr Sztompka (ur. 2 marca 1944 w Warszawie) – polski socjolog i nauczyciel akademicki, profesor nauk humanistycznych, wieloletni wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego i profesor honorowy tej uczelni, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn pianisty Henryka Sztompki[1]. Ukończył podstawową Szkołę Muzyczną i II Liceum Ogólnokształcące im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie[2], następnie prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim (1966). W 1967 uzyskał magisterium z socjologii w Instytucie Socjologii UJ, w 1970 doktoryzował się, a w 1974 uzyskał stopień doktora habilitowanego. W 1980 otrzymał tytuł profesora w zakresie nauk humanistycznych.

Zawodowo od ukończenia studiów związany z Instytutem Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1980 objął stanowisko profesora nadzwyczajnego, a w 1987 został profesorem zwyczajnym. Powierzono mu również funkcję kierownika Zakładu Socjologii Teoretycznej. W 2021 Senat UJ przyznał Piotrowi Sztompce tytuł profesora honorowego tej uczelni[3][4] Został także profesorem Wyższej Szkoły Europejskiej im. ks. Józefa Tischnera w Krakowie.

Od 1972 był członkiem PZPR[5], wystąpił z niej po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego[6]. Został członkiem korespondentem (1994) i członkiem rzeczywistym (2002) Polskiej Akademii Nauk[7], członkiem krajowym czynnym Polskiej Akademii Umiejętności, członkiem Academia Europaea[8] i American Academy of Arts and Sciences. W latach 1996–2003 pełnił funkcję przewodniczącego Komitetu Socjologii PAN, a w latach 2002–2006 był przewodniczącym Międzynarodowego Stowarzyszenia Socjologicznego[9].

Jest autorem opracowań z zakresu socjologii w tym podręczników akademickich (np. Socjologia. Wykłady o społeczeństwie z 2021). Jego prace skupiają się wokół zagadnień zmian społecznych oraz koncepcji systemu społecznego i kapitału społecznego. Podejmuje także problem stawania się społeczeństwa, kwestie socjologii wizualnej oraz socjologii codzienności.

W 2006 został uhonorowany Nagrodą Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w dziedzinie nauk humanistycznych i społecznych za oryginalne opracowanie idei współczesnej socjologii. W listopadzie 2007 za książkę Zaufanie. Fundament społeczeństwa wydaną przez Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak” otrzymał nagrodę Krakowska Książka Miesiąca. W 2022 znalazł się na liście TOP 2%, najbardziej wpływowych naukowców na świecie[10].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Analiza funkcjonalna w socjologii i antropologii społecznej, Ossolineum, Kraków 1971.
  • Teoria i wyjaśnienie. Z metodologicznych problemów socjologii, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973.
  • System and Function, Academic Press, Nowy Jork 1974.
  • Sociological Dilemmas. Toward a Dialectic Paradigm, Academic Press, Nowy Jork 1979.
  • Robert K. Merton. An Intellectual Profile, St. Martin's Press, Nowy Jork 1986.
  • Society in Action. The Theory of Social Becoming, The University of Chicago Press, Chicago 1991.
  • Trust. A Sociological Theory, Cambridge University Press, Cambridge 1999.
  • Trauma wielkiej zmiany, Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2000, ISBN 83-86759-99-2.
  • Socjologia. Analiza społeczeństwa, Wyd. Znak, Kraków 2002, ISBN 83-240-0218-9; wyd. 2 nowe poszerz., Wyd. Znak, Kraków 2012, ISBN 978-83-240-1895-6; wyd. 3 zm. i poszerz. pt. Socjologia. Wykłady o społeczeństwie, Wyd. Znak, Kraków 2021, ISBN 978-83-240-7937-7).
  • Socjologia zmian społecznych, Wyd. Znak, Kraków 2005, ISBN 83-240-0598-6.
  • Socjologia wizualna. Fotografia jako metoda badawcza, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2005, ISBN 83-01-14367-3.
  • Zaufanie. Fundament społeczeństwa, Wyd. Znak, Kraków 2007, ISBN 978-83-240-0850-6.
  • Socjologia codzienności (red. z Małgorzatą Bogunią-Borowską), Wyd. Znak, Kraków 2008, ISBN 978-83-240-0959-6.
  • Socjologia – Lektury (red. z Markiem Kucią), Wyd. Znak, Kraków 2009, ISBN 83-240-0597-8.
  • Kapitał społeczny: teoria przestrzeni międzyludzkiej, Wyd. Znak, Kraków 2016, ISBN 978-83-240-3460-4.
  • Values in Society and Economy. Two Perspectives, Wydawnictwo Nieoczywiste, Warszawa 2018, ISBN 978-83-63391-70-6.
  • Słownik socjologiczny. 1000 pojęć, Wyd. Znak Horyzont, Kraków 2020, ISBN 978-83-240-7832-5.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Aniela Madera, Pamięci prof. Henryka Sztompki, „Musiqs. Miesięcznik Akademii Muzycznej w Krakowie”, Wydanie wakacyjne, 21 czerwca 2019, s. 1, ISSN 2543-8344.
  2. a b Piotr Sztompka, Autoreferat naukowy, uj.edu.pl, 2021 [dostęp 2021-11-13].
  3. Łukasz Wspaniały, Znakomity polski socjolog profesorem honorowym UJ, uj.edu.pl, 4 lutego 2021 [dostęp 2022-11-23].
  4. Najwybitniejszy polski socjolog prof. Piotr Sztompka z tytułem Profesora Honorowego UJ, uj.edu.pl, 2021 [dostęp 2022-11-23].
  5. Spętana akademia, Polska Akademia Nauk w dokumentach władz PRL. Materiały partyjne 1950–1986, Patryk Pleskot, Tadeusz Paweł Rutkowski (oprac.), t. I, Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2009, s. 351.
  6. Socjologowie poza PZPR i w PZPR, „Informacja Bieżąca PTS”, Nr 87, grudzień 2008, s. 28.
  7. Sztompka, Piotr, Polska Akademia Nauk [dostęp 2022-11-23].
  8. Piotr Sztompka, ae-info.org [dostęp 2016-11-23] (ang.).
  9. Piotr Sztompka, isa-sociology.org [dostęp 2016-11-23] (ang.).
  10. Profesor Piotr Sztompka na prestiżowej liście TOP 2%, uj.edu.pl, 14 listopada 2022 [dostęp 2022-11-23].
  11. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 marca 2014 r. o nadaniu orderów (M.P. z 2014 r. poz. 652).
  12. Prezydent RP odznaczył prof. Piotra Sztompkę, uj.edu.pl, 5 maja 2014 [dostęp 2021-11-14].
  13. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 września 2000 r. o nadaniu orderów (M.P. z 2000 r. nr 39, poz. 755).
  14. Odznaka Honoris Gratia dla prof. Piotra Sztompki, krakow.pl, 11 marca 2019 [dostęp 2021-11-14].
  15. Prof. dr hab. Piotr Sztompka – laureat Nagrody FNP 2006, Fundacja na rzecz Nauki Polskiej [dostęp 2015-03-18].
  16. Södertörns högskolas första hedersdoktor, sh.se, 12 listopada 2013 [zarchiwizowane 2016-09-19] (szw.).
  17. Doktorat honoris causa Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie dla prof. Piotra Sztompki, asp.krakow.pl, 1 czerwca 2015 [zarchiwizowane 2016-08-17].
  18. Akademia Pedagogiki Specjalnej – Profesor Piotr Sztompka, aps.edu.pl [dostęp 2022-12-17].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]