Jerzy Szacki (socjolog)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jerzy Ryszard Szacki
Ilustracja
Jerzy Szacki, (2004)
Data i miejsce urodzenia 6 lutego 1929
Warszawa
Data i miejsce śmierci 25 października 2016
Warszawa
Miejsce spoczynku Cmentarz Wojskowy na Powązkach
Zawód, zajęcie socjolog, nauczyciel akademicki
Narodowość polska
Tytuł naukowy profesor
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Partia PZPR (do 1981), Solidarność Pracy (od 1991)
Rodzice Barbara z d. Raszewska
Małżeństwo Barbara Szacka
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Sprawiedliwy wśród Narodów Świata

Jerzy Ryszard Szacki (ur. 6 lutego 1929 w Warszawie, zm. 25 października 2016[1] tamże) – polski socjolog i historyk myśli socjologicznej, profesor nauk humanistycznych. Od 1973 był profesorem nadzwyczajnym Uniwersytetu Warszawskiego, a od 1991 członkiem Polskiej Akademii Nauk. Zaliczany do warszawskiej szkoły historii idei.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Po drugiej wojnie światowej pracował w urzędzie telekomunikacyjnym, początkowo jako ślusarz, następnie jako urzędnik. W 1948 dostał się na socjologię na Uniwersytecie Warszawskim. Jego rocznik był ostatni – w 1952 wydział zamknięto. Potem został wysłany w charakterze praktykanta do wrocławskich zakładów Pafawag. Gdy w 1956 przywrócono socjologię na Uniwersytecie Warszawskim, powrócił na uczelnię. W 1959 obronił doktorat na UW pod kierunkiem Bronisława Baczki. W 1965 habilitował się na Wydziale Filozoficznym UW. W 1973 został profesorem nadzwyczajnym, a w 1987 profesorem zwyczajnym.

W latach 1967–1968 był prodziekanem Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego, a w latach 1981–1983 dziekanem Wydziału Filozofii i Socjologii UW. W latach 1968–1999 kierował też Zakładem Historii Myśli Społecznej w Instytucie Socjologii UW. Od 1999 roku był emerytowanym profesorem Uniwersytetu Warszawskiego. Wykładał ponadto w Instytucie Socjologii warszawskiej Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej.

Był też wykładowcą uczelni zagranicznych m.in. University of Minnesota mieszczącego się w amerykańskim Minneapolis, Oxford University i wiedeńskiego Institut für die Wissenschaften vom Menschen.

Jerzy Szacki był przez wiele lat członkiem Polskiego Towarzystwa Socjologicznego, a w latach 1972–1976 jego przewodniczącym. Przez jedną kadencję był członkiem Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego oraz Komitetu Badań Naukowych, a przez trzy kadencje członkiem Centralnej Komisji ds. Stopni Naukowych i Tytułu Naukowego. W latach 1974–1991 był redaktorem naczelnym kwartalnika Polish Sociological Bulletin. Zasiadał także w Prezydium PAN i był przewodniczącym Komitetu Socjologii PAN. Był również członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego i członkiem-założycielem Towarzystwa Popierania i Krzewienia Nauk.

Tłumacz i współtłumacz książek (Howarda Beckera, Harry’ego Elmera Barnesa, Émile Durkheima, Jean-Pierre’a Vernanta, Marcela Maussa).

W latach 70. Jerzy Szacki działał w środowisku opozycyjnie nastawionym do ówczesnej władzy. W 1978 roku był uczestnikiem Konwersatorium Doświadczenie i Przyszłość, gdzie skupiała się inteligencja partyjna i bezpartyjna. Po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego wystąpił z PZPR[2]. W 1991 był jednym z założycieli ugrupowania Solidarność Pracy. Od 2007 związany ze stowarzyszeniem Forum Liberalne.

Odznaczony w 2004 wraz z matką Barbarą z d. Raszewska medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata za uratowanie Ireny Hollaender[3][4].

W 2009 roku uzyskał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej[5].

13 listopada 2008 został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[6].

Jego żoną była również socjolog, profesor Barbara Szacka.

Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach[7].

Wybrane prace[edytuj | edytuj kod]

  • Ojczyzna, naród, rewolucja: problematyka narodowa w polskiej myśli szlacheckorewolucyjnej (1962)
  • Durkheim (1964)
  • Kontrrewolucyjne paradoksy (1965, wyd. 2: 2012)
  • Utopie (1968)
  • Tradycja. Przegląd problematyki (1971, wyd. 2 poprawione: 2011)
  • (red.) Idea społeczeństwa komunistycznego w pracach klasyków marksizmu (1977)
  • (red.) Czy kryzys socjologii? (1977)
  • History of Sociological Thought (1979)
    • wydanie polskie: Historia myśli socjologicznej (1981, 1983, wydanie nowe: 2003; za tę książkę Jerzy Szacki otrzymał w 2003 Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w kategorii nauk humanistycznych i społecznych)
  • Spotkania z utopią (1980, wyd. 2: 2000)
  • Znaniecki (1986)
  • Dylematy historiografii idei oraz inne szkice i studia (1991)
  • Liberalizm po komunizmie (1994)[8]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Maciej Bednarek: Profesor Jerzy Szacki nie żyje. Był jednym z najwybitniejszych polskich socjologów. Wyborcza.pl, 25 października 2016. [dostęp 2016-10-25].
  2. „Socjologowie poza PZPR i w PZPR”, Informacja Bieżąca PTS, nr 87, grudzień 2008, s. 28.
  3. Righteous Among the Nations Honored by Yad Vashem by January 1, 2009: POLAND (ang.). Jad Waszem. [dostęp 2009-10-10].
  4. Historia pomocy - Rodzina Szackich, sprawiedliwi.org.pl [dostęp 2019-08-25].
  5. Instytut Socjologii UW: Tytuł doktora honoris causa dla prof. Jerzego Szackiego (pol.). 2009-06-22. [dostęp 2010-06-01].
  6. M.P. z 2009 r. nr 27, poz. 371
  7. Odszedł prof. dr hab. Jerzy Szacki, www.ifispan.pl [dostęp 2019-08-25] (pol.).
  8. Szacki, Jerzy (1929-2016). Katalog elektroniczny Biblioteki Narodowej. [dostęp 2016-10-26].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]