Plac Sokratesa Starynkiewicza w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Flag of Warsaw.svg Warszawa
plac Sokratesa
Starynkiewicza
Ochota
Północna część placu Sokratesa Starynkiewicza z pętlą tramwajową, widok w kierunku Alej Jerozolimskich
Północna część placu Sokratesa Starynkiewicza z pętlą tramwajową, widok w kierunku Alej Jerozolimskich
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
plac Sokratesa Starynkiewicza
plac Sokratesa Starynkiewicza
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
plac Sokratesa Starynkiewicza
plac Sokratesa Starynkiewicza
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
plac Sokratesa Starynkiewicza
plac Sokratesa Starynkiewicza
Ziemia52°13′27,0″N 20°59′46,0″E/52,224167 20,996111
Gmach Dyrekcji Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji (nr 5)

Plac Sokratesa Starynkiewicza – plac znajdujący się w dzielnicy Ochota w Warszawie.

Układ[edytuj]

Plac o kształcie trójkąta jest otoczony ulicami Lindleya, Koszykową i Alejami Jerozolimskimi. W związku ze zmianą nazwy w 1933 budynki z jednej strony placu mają adresy przy ul. Lindleya, a z drugiej – placu Starynkiewicza.

Historia[edytuj]

Od 1842 przez późniejszy teren placu przebiegała ul. Żelazna. Plac wytyczono w 1893[1]. W tym samym roku nadano mu nazwę, upamiętniając zasłużonego dla Warszawy Sokratesa Starynkiewicza, pełniącego w latach 1875–1892 obowiązki prezydenta miasta[2]. Przed utworzeniem placu, w 1892 nazwę Sokratesa Starynkiewicza nadano czasowo ul. Filtrowej[3].

W 1902 po wschodniej stronie placu zbudowano Szpital Dzieciątka Jezus. Przy szpitalu, symetrycznie wzdłuż skrzydeł frontowego gmachu administracyjnego, w 1902 zakończono budowę kaplicy Dzieciątka Jezus oraz cerkwi Matki Boskiej Nieustającej Pomocy[4]. Świątynię prawosławną rozebrano w okresie międzywojennym.

W 1926 przez plac przeprowadzono tory Warszawskiej Kolei Dojazdowej[3]. W latach 1928–1930 pod nr 5 wzniesiono monumentalny gmach Dyrekcji Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji, zaprojektowany pierwotnie przez Stefana Szyllera w stylu klasycyzmu akademickiego, a po katastrofie budowlanej spowodowanej błędami konstrukcyjnymi dokończony według zmienionego projektu Romualda Millera jako obiekt modernistyczny[5].

W latach 1936–1936 na rogu placu Starynkiewicza (nr 7) i Alej Jerozolimskich wzniesiono Dom Turystyczny zaprojektowany przez Władysława Borawskiego[6]. Należącym do miasta nowoczesnym budynkiem zarządzał Związek Propagandy Turystycznej m.st. Warszawy. Pełnił on funkcję hotelu turystycznego dla odwiedzających stolicę wycieczek (głównie młodzieży szkolnej). Większość pomieszczeń stanowiły pokoje 4-osobowe, a na każdym piętrze znajdowały się także dwa pokoje 2-osobowe dla prowadzących wycieczki[7]. Gmach był miejscem ciężkich walk podczas powstania warszawskiego. Poważnie uszkodzony, został odbudowany w 1947[6]. Z uwagi na bliskość drukarń i budowanego Dom Słowa Polskiego ulokowano w nim redakcje gazet i agencji prasowych[8]. Mieściły się w nim m.in. redakcje dzienników: „Trybuny Ludu[9], a później – „Rzeczpospolitej[8].

W 1936, w 50. rocznicę uruchomienia Filtrów Lindleya, na placu założono Skwer im. Alfonsa Grotowskiego. Nadana w grudniu 1936 nazwa[10] upamiętnia twórcę Wodociągu Praskiego Alfonsa Grotowskiego. Na skwerze umieszczono pamiątkowy głaz wydobyty podczas prac kanalizacyjnych.

Zabudowa placu Starynkiewicza ocalała w czasie II wojny światowej[1]. 15 września 1945 pomiędzy placem a Okęciem uruchomiono pierwszą po wojnie w lewobrzeżnej Warszawie linię tramwajową[11].

W północnej części placu znajduje się pętla tramwajowa, używana incydentalnie (np. dla obsługi linii turystycznych).

Ważniejsze obiekty[edytuj]

Przypisy

  1. a b Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 808. ISBN 83-01-08836-2.
  2. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 367. ISBN 83-86619-97X.
  3. a b Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 203.
  4. Piotr Paszkiewicz: Pod berłem Romanowów. Sztuka rosyjska w Warszawie 1815–1915. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 1991, s. 107. ISBN 83-900047-7-1.
  5. Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie 1918–1939. Warszawa: Arkada Pracownia Historii Sztuki, s. 116. ISBN 83-60350-00-0.
  6. a b Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie 1918–1939. Warszawa: Arkada Pracownia Historii Sztuki, s. 126. ISBN 83-60350-00-0.
  7. Jerzy Kasprzycki: Korzenie miasta. Tom I. Śródmieście Południowe. Warszawa: Wydawnictwo VEDA, 2004, s. 247. ISBN 83-85584-45-5.
  8. a b Jerzy Kasprzycki: Korzenie miasta. Tom I. Śródmieście Południowe. Warszawa: Wydawnictwo VEDA, 2004, s. 248. ISBN 83-85584-45-5.
  9. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975, s. 615.
  10. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 333. ISBN 83-86619-97X.
  11. Dzieje Ochoty. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 639.

Bibliografia[edytuj]

  • Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 808. ISBN 83-01-08836-2.
  • Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 203.