Praca dzieci

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Praca dzieci – stałe zatrudnienie dzieci jako pracowników najemnych. Wiele międzynarodowych organizacji uważa taką praktykę za wyzysk. W wielu krajach jest nielegalna. Zjawisko to występowało w historii w różnym nasileniu. Publiczna dyskusja na ten temat występowała wraz z początkami działania szkół publicznych, podczas rewolucji przemysłowej oraz w związku z pojawieniem się postulatów na temat praw dziecka i pracownika.

W wielu rozwiniętych krajach praca dzieci poniżej określonego wieku jest uważana za niestosowną lub za formę wyzysku[1]. Pracodawcom zwykle nie wolno najmować dzieci poniżej takiego wieku. Ten minimalny wiek zależy od kraju i od typu pracy, jaką osoba taka miałaby wykonywać.

Konwencja z 1956 w sprawie zniesienia niewolnictwa, handlu niewolnikami oraz instytucji i praktyk zbliżonych do niewolnictwa w art 1.d) zobowiązuje państwa - strony doprowadzić w jak najkrótszym czasie do całkowitego zniesienia lub uchylenia wszelkich instytucji lub praktyk, na mocy których dziecko lub osoba poniżej lat 18 jest oddawana przez którekolwiek lub oboje rodziców, lub przez swego opiekuna innej osobie za wynagrodzeniem bądź bezpłatnie w celu wyzyskiwania takiego dziecka lub osoby poniżej 18 lat albo ich pracy[2].

Ustalaniem minimalnego wieku dopuszczalnego przy zatrudnieniu wielokrotnie zajmowała się Międzynarodowa Organizacja Pracy.

Konwencja MOP Nr 138 z 26 czerwca 1973 r. dotycząca najniższego wieku dopuszczenia do zatrudnienia [3] w art. 1 stanowi, że każda ze stron zobowiązuje się prowadzić politykę krajową zmierzającą do zapewnienia skutecznego zniesienia pracy dzieci oraz do stopniowego podnoszenia najniższego wieku dopuszczenia do zatrudnienia lub pracy do granicy wieku umożliwiającej młodocianym osiągnięcie jak najbardziej wszechstronnego rozwoju fizycznego i umysłowego. Artykuł 2 Konwencji głosi, że najniższy wiek nie może być niższy od tego, w którym ustaje obowiązek szkolny, a w każdym wypadku nie niższy niż 15 lat, przejściowo (jeśli gospodarka i system szkolny nie są rozwinięte w dostatecznym stopniu), lat 14. Według art. 3 najniższy wiek dopuszczenia do wszelkiego rodzaju zatrudnienia lub pracy, które ze względu na swój charakter lub warunki, w jakich są wykonywane, mogą zagrozić zdrowiu, bezpieczeństwu lub moralności młodocianych, nie powinien być niższy niż 18 lat. Ustawodawstwo krajowe lub właściwe władze mogą po przeprowadzeniu konsultacji z zainteresowanymi organizacjami pracodawców lub pracowników, jeżeli takie istnieją, zezwolić na zatrudnienie lub pracę młodocianych, począwszy od lat 16, pod warunkiem, że ich zdrowie, bezpieczeństwo i moralność będą w pełni chronione i że otrzymają oni w danej dziedzinie działalności odpowiednie wykształcenie specjalistyczne albo przeszkolenie zawodowe.

W preambule Konwencja nr 138 powołuje się na 10 konwencji z lat 1919 - 65 określających najniższy wiek dopuszczania dzieci do pracy w przemyśle, rolnictwie, marynarce i innych:

Konwencja Nr 5 w sprawie określenia najniższego wieku dopuszczenia dzieci do pracy przemysłowej z 1919

Konwencja Nr 7 określająca najniższy wiek dopuszczenia dzieci do pracy w marynarce z 1920

Konwencja Nr 10 w sprawie wieku dopuszczenia dzieci do pracy w rolnictwie z 1921

Konwencja Nr 15 ustalająca najniższy wiek dopuszczenia młodocianych do pracy w pomieszczeniach podpokładowych i w kotłowniach z 1921

Konwencja nr 33 określająca najniższy wiek dopuszczenia dzieci do pracy w zawodach nieprzemysłowych z 1932

Konwencja nr 58 określająca najniższy wiek dopuszczania dzieci do pracy w marynarce (zrewidowanej) z 1936

Konwencja nr 59 w sprawie określenia najniższego wieku dopuszczenia dzieci do pracy przemysłowej (zrewidowana) z 1937

Konwencja Nr 60 określająca najniższy wiek dopuszczenia dzieci do pracy w zawodach nieprzemysłowych (zrewidowana) z 1937

Konwencja Nr 112 dotycząca najniższego wieku dopuszczenia do pracy w rybołówstwie z 1959

Konwencja Nr 123 dotycząca najniższego wieku dopuszczenia do pracy pod ziemią w kopalniach z 1965

Konwencja Nr 182 dotycząca zakazu i natychmiastowych działań na rzecz eliminowania najgorszych form pracy dzieci z 17 czerwca 1999[4] głosi w art. 2 dla celów niniejszej konwencji określenie "dziecko" będzie miało zastosowanie do wszystkich osób poniżej 18 roku życia. Artykuł 3 dla celów konwencji wyrażenie najgorsze formy pracy dzieci obejmuje:

a) wszystkie formy niewolnictwa lub praktyk podobnych do niewolnictwa, takich jak sprzedaż i handel dziećmi, niewolnictwo za długi[5] i pańszczyzna lub praca przymusowa albo obowiązkowa, w tym przymusowe lub obowiązkowe rekrutowanie dzieci do udziału w konflikcie zbrojnym,

b) korzystanie, angażowanie lub proponowanie dziecka do prostytucji, produkcji pornografii lub przedstawień pornograficznych,

c) korzystanie, angażowanie lub proponowanie dziecka do nielegalnych działalności, w szczególności do produkcji i handlu narkotyków, jak to określają stosowne traktaty międzynarodowe,

d) pracę, która ze względu na swój charakter lub okoliczności, w których jest prowadzona, może zagrażać zdrowiu, bezpieczeństwu lub moralności dzieci.

Konwencja Nr 189 dotycząca pracowników domowych z 2011[6] w art. 3 nakazuje zastosować w odniesieniu do pracowników domowych środki wymienione w Konwencji w tym w pkt c) skuteczną likwidację pracy dzieci.

Bank Światowy podaje, że występowanie zjawiska spadło między latami 1960 a 2003 z 25% do 10%[7].

Przypisy

  1. Ratyfikacja Konwencji Praw Dziecka. W: Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights [on-line]. [dostęp 2006-10-05].
  2. Dz U 1963, Nr 33, poz. 185
  3. Dz U 1978, Nr 12, poz. 53
  4. Dz U 2004, Nr 139, poz. 1474
  5. Konwencja z 1956 definiuje niewolę za długi jako stan lub sytuację wynikającą ze zobowiązania dłużnika oddania pod zastaw długu swoich osobistych usług lub usług osoby pozostającej w stosunku zależności wobec dłużnika, jeżeli wartość tych usług, oszacowanych w granicach rozsądku, nie jest zaliczana na pokrycie długu lub też jeśli czas trwania i charakter tych usług nie są odpowiednio ograniczone i określone.
  6. Konwencja nr 189 dotycząca pracowników domowych
  7. Norberg, Johan (2007), Världens välfärd, (Sztokholm: Government Offices of Sweden), p. 58