Rudyszwałd

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rudyszwałd
Rudyszwałd
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat raciborski
Gmina Krzyżanowice
Wysokość ok. 200 m n.p.m.
Liczba ludności (2008) 771
Strefa numeracyjna (+48) 32
Kod pocztowy 47-460
Tablice rejestracyjne SRC
SIMC 0215574
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Rudyszwałd
Rudyszwałd
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rudyszwałd
Rudyszwałd
Ziemia49°56′21″N 18°17′25″E/49,939167 18,290278
Strona internetowa miejscowości

Rudyszwałd (cz. Rudyšvald, niem. Ruderswald) – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Krzyżanowice, nad granicą z Czechami, w środkowej części Bramy Morawskiej. Przez wioskę przepływa potok Bełk, który uchodzi do płynącej nieopodal rzeki Odry.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana została w łacińskim dokumencie Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego), spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna ok. 1305 w szeregu wsi zobowiązanych do płacenia dziesięciny biskupstwu we Wrocławiu, w postaci item in Rudolfwald debent esse XXIII mansi[1][2]. Zapis ten oznaczał, że wieś zobowiązana została do płacenia dziesięciny z 23 łanów większych. Jej powstanie wiąże się z przeprowadzaną pod koniec XIII wieku na terytorium późniejszego Górnego Śląska wielką akcją osadniczą (tzw. łanowo-czynszową). Pierwotną nazwę tłumaczy się z niemieckiego jako "Las Rudolfa", co oprócz pochodzenia pierwszych osadników sugeruje, że las pod wykarczowanie i założenie wsi nadano domniemanemu Rudolfowi, który jednak nie zachował się w żadnych innych źródłach. Pisownia nazwy miejscowości ulegała przez wieku zmianom, np. Rudiswalde, Rudoschwaldt, Rudiswald, Rudosswaldt, Ruderswald. Wieś politycznie znajdowała się początkowo w granicach piastowskiego (polskiego) księstwa raciborskiego, będącego od 1327 lennem Królestwa Czech.

Wiadomo, że szkoła istniała w Rudyszwałdzie już w roku 1676. Po wojnach śląskich znalazła się w granicach Prus. Od 1818 w powiecie raciborskim.

W miejscowości tradycyjnie posługiwano się śląskim dialektem jednak z silnymi wpływami gwar laskich[3].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego, zaś do 1975 do województwa opolskiego.

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

Obecnie w Rudyszwałdzie działają: Ochotnicza Straż Pożarna, koło gospodyń wiejskich, Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Niemców Województwa Śląskiego.

We wsi znajduje się przedszkole, szkoła podstawowa z klasami I-III oraz parafia rzymskokatolicka pw. Świętej Trójcy

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Drewniany kościół stał we wsi już w roku 1447, w 1714 postawiono nowy, również drewniany kościół, który służył do lat 30. XX wieku, kiedy to w roku 1935 zbudowano nową, murowaną świątynię.

W Rudyszwałdzie stoi kilka kapliczek:

  • ku czci św. Jana Nepomucena, wybudowana w XIX wieku,
  • ku czci Najświętszego Serca Pana Jezusa,
  • ku czci Matki Bożej Wniebowziętej,
  • średniowieczny krzyż pokutny typu łacińskiego wykonany z piaskowca,
  • a także inny przydrożny krzyż.

Przejście graniczne[edytuj | edytuj kod]

Do 2007 r. w wiosce znajdowało się polsko-czeskie drogowe przejście graniczne Rudyszwałd-Hať. Było to przejście dla małego ruchu granicznego, gdzie przemieszczać się mogli piesi, rowerzyści, motorowery o pojemności silnika do 50 cm³ i transport rolniczy w godzinach 6.00-22.00.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (online). W: www.dokumentyslaska.pl [on-line]. [dostęp 2013-07-22].
  2. H. Markgraf, J. W. Schulte: Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis. Breslau: Josef Max & Comp., 1889.
  3. Mariusz Kowalski. Morawianie (Morawcy) w Polsce. „Studia z Geografii Politycznej i Historycznej”, s. 126, 2016.