Słupiec (Nowa Ruda)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Słupiec
Część miasta Nowej Rudy
Ilustracja
Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Słupcu
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat kłodzki
Miasto Nowa Ruda
Prawa miejskie 1967-1972
W granicach Nowej Rudy 1973
SIMC 0984344
Wysokość 400–470 m n.p.m.
Kod pocztowy 57-402
Położenie na mapie Nowej Rudy
Mapa lokalizacyjna Nowej Rudy
Słupiec
Słupiec
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kłodzkiego
Słupiec
Słupiec
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Słupiec
Słupiec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Słupiec
Słupiec
Ziemia50°32′46″N 16°33′06″E/50,546111 16,551667
Portal Portal Polska
Kopalnia gabra w Słupcu

Słupiec (niem. Schlegel) – część miasta Nowa Ruda w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim. Połączona w 1973 roku z miastem Nowa Ruda, w latach 1967–1973 samodzielne miasto.

Położenie[edytuj]

Słupiec to dawna wieś łańcuchowa o długości około 3,3 km, położona pomiędzy Wzgórzami Włodzickimi a Garbem Dzikowca, na południowy wschód od centrum Nowej Rudy[1]. Przez osiedle prowadzi droga wojewódzka nr 381[1]. Słupiec położony jest na wysokości 400–470 m n.p.m.[2]

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1967–1973 było to samodzielne miasto. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

Demografia[edytuj]

Obecnie Słupiec jako część miasta Nowa Ruda liczy około 12 000 mieszkańców.

Historia[edytuj]

Stara wieś łańcuchowa, wymieniana w dokumentach z 1327[3] roku jako Slegelonis villa – zapewne nazwa ta pochodzi od nazwiska kłodzkiej rodziny Schlegel, domniemanych założycieli Słupca (miejscowość do 1945 nosiła nazwę Schlegel). W 1607 roku w Słupcu odkryto złoża złota, a w roku 1620 zaczęto wydobywać węgiel kamienny, jednak rozwojowi górnictwa przeszkodziła szalejąca wówczas wojna trzydziestoletnia, a później zaraza w roku 1680[3]. W roku 1708 Słupiec został kupiony przez pochodzącą z Włoch rodzinę Pilatich i zaczął się rozwijać gospodarczo, zwłaszcza w dziedzinie górnictwa, ale również tkactwa[3]. Szczególnie intensywny rozwój przemysłowy (głównie wydobycie węgla i łupków ogniotrwałych) przypada na wiek XVIII[3]. W tym okresie w miejscowości funkcjonowały dwie duże kopalnie węgla i około 250 warsztatów tkackich, wyrabiających tkaniny lniane i bawełniane[3]. W roku 1840 we wsi były: kościół, szkoła, szpital, gorzelnia, browar, cegielnia, cztery młyny wodne i dwie kopalnie węgla, do których wkrótce dołączyły kolejne[3]. Poza wydobyciem węgla w Słupcu uruchomiono kamieniołomy, w których wydobywano też czerwony piaskowiec i gabro[3]. W roku 1902 do miejscowości doprowadzono linię Kolei Sowiogórskiej, która usprawniła transport towarowy i przyczyniła się do rozwoju turystyki w regionie[3].

W roku 1945 po wkroczeniu Armii Czerwonej miejscowość poddała się bez walki. Po wysiedleniu Niemców przybyło do Słupca wielu polskich osadników, w tym również górników-reemigrantów z Francji[1]. Rozbudowano infrastrukturę i stworzono nowe osiedla (bloki mieszkaniowe), głównie na potrzeby pracowników kopalń[3]. W 1959 Słupiec otrzymał status osiedla, a w 1967 prawa miejskie. W 1973 liczba ludności Słupca przekroczyła 7700 i nowo powstałe miasto zostało włączone administracyjnie do sąsiedniej Nowej Rudy[3].

Gospodarka i infrastruktura[edytuj]

W Słupcu funkcjonują liczne zakłady pracy i fabryki, m.in. ZPAS S.A., Orion, Eiffelwerk, Matplast, Faned, Plastitec. Poza tym są tam kamieniołomy, w których wydobywa się skałę bazaltową (gabro), używaną głównie przy budowie dróg[2]. Na terenie byłej kopalni węgla kamiennego uruchomiono Wałbrzyską Specjalną Strefę Ekonomiczną.
Na terenie Słupca znajduje się również kryta pływalnia z basenem rekreacyjnym i sportowym oraz boisko piłkarskie z oświetleniem[2].

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[4]:

  • kościół parafialny św. Katarzyny Aleksandryjskiej z 1887 roku,
  • ogrodzenie kościoła św. Katarzyny Aleksandryjskiej, z początku XX wieku,
  • dwór z 1685 roku.

Oświata i nauka[edytuj]

W Słupcu znajdują się następujące szkoły: Szkoła Podstawowa nr 7, Gimnazjum nr 2 oraz Polsko-Czeska Wyższa Szkoła Biznesu i Sportu „Collegium Glacense"[1][5].

Szlaki turystyczne[edytuj]

Przez Słupiec przebiega szlak turystyczny czerwony Główny Szlak Sudecki, prowadzący ze Ścinawki Średniej do Srebrnej Góry[3].

Osoby związane ze Słupcem[edytuj]

W Słupcu urodził się znany profesor teologii, ksiądz katolicki, badacz historii kościoła Joseph Wittig. W domu w domu w którym się urodził i spędził większość życia funkcjonuje obecnie poświęcone mu muzeum[3].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. a b c d Nowa Ruda - przewodnik historyczno turystyczny. [dostęp 2017-02-19].
  2. a b c Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 11: Góry Sowie, Wzgórza Włodzickie. Wrocław: I-Bis, 1994, s. 346-352. ISBN 83-85773-12-6.
  3. a b c d e f g h i j k l Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak: Ziemia Kłodzka. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2010, s. 431, 432. ISBN 978-83-89188-95-3.
  4. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 19 lutego 2017]. s. 80.
  5. Collegium Glacense. [dostęp 2017-02-19].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]