Radków

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta w województwie dolnośląskim, powiat kłodzki . Zobacz też: lista miejscowości noszących tę nazwę.
Radków
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Centrum Radkowa
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat kłodzki
Gmina Radków
Data założenia przed 1290
Prawa miejskie ok. 1320
Burmistrz Jan Karol Bednarczyk
Powierzchnia 15,07 km²
Wysokość 250-370[1] m n.p.m.
Populacja (31.12.2019)
• liczba ludności
• gęstość

2413[2]
160,1 os./km²
Strefa numeracyjna +48 74
Kod pocztowy 57-420
Tablice rejestracyjne DKL
Położenie na mapie gminy Radków
Mapa lokalizacyjna gminy Radków
Radków
Radków
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Radków
Radków
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Radków
Radków
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kłodzkiego
Radków
Radków
Ziemia50°30′14″N 16°24′12″E/50,503889 16,403333
TERC (TERYT) 0208124
SIMC 0984539
Urząd miejski
Rynek 1
57-420 Radków
Strona internetowa
Centrum Radkowa

Radków (tuż po wojnie Hradek[3], niem. Wünschelburg) – miasto i siedziba gminy miejsko-wiejskiej Radków, w powiecie kłodzkim (województwo dolnośląskie), położone u podnóża Szczelińców na ziemi kłodzkiej. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. wałbrzyskiego. Miasto i gmina wchodzi w skład Aglomeracji Wałbrzyskiej.

Dane ogólne[edytuj | edytuj kod]

  • Powierzchnia: 15,07 km²
  • Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. miasto liczyło 2413 mieszkańców[2].

Ośrodek turystyczny; kamieniołom i zakłady kamieniarskie, drobny przemysł[1]. Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 387, na odcinku Radków – Kudowa zwana Szosą Stu Zakrętów[1]. W latach 1903-1999 dochodziła tu linia kolejowa ze Ścinawki Średniej[1], obecnie tory rozebrane są na całym tym odcinku.
W odległości około 2 km na zachód od miasta, tuż przy granicy z Czechami, u podnóża grzbietu Guzowata, na Potoku Czerwonogórskim (czes. Červenohorský Potok) wybudowano zaporę, tworząc w ten sposób sztuczny zalew (długości niespełna kilometra i około trzystu metrów szerokości), nad którym wybudowane są domki kempingowe i restauracja[1]. Potok Czerwonogórski zaraz po opuszczeniu przepustów zalewu wpada do przepływającego przez Radków potoku Posna, a ten jest dopływem rzeki Ścinawki[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze ślady pobytu człowieka na tym terenie pochodzą z okresu neolitu[4].
Osada rozwinęła się z podgrodzia warownego zamku (istniejącego w XIII w.) przy starym trakcie z Kłodzka do Broumova[5]. Radków wzmiankowany był już w 1290 jako Wünschelburg, a prawa miejskie uzyskał około 1320[4]. Zamek, potwierdzony w 1337, stał się z czasem rezydencją myśliwską księcia Bolka ziębickiego. Miasto było ośrodkiem produkcji rzemieślniczej, świadczą o tym występujące tutaj w XIV wieku ławy chlebowe, mięsne i obuwnicze[4]. W Radkowie zajmowano się także młynarstwem, piwowarstwem i na większą skalę sukiennictwem[4]. Sukno z tutejszych warsztatów było eksportowane do wielu krajów, między innymi do Włoch[4]. Na przełomie XIV i XV wieku ustalił się ostatecznie kształt Radkowa, który niewiele się zmienił do dzisiaj[1]. W 1418 król czeski Wacław IV nadał miastu liczne przywileje, dzięki którym stało się ono jednym z czterech miast królewskich na Ziemi Kłodzkiej (obok Kłodzka, Lądka i Bystrzycy), w tym czasie wybudowano mury obronne wokół miasta. W 1425 podczas walk z husytami miasto zostało spalone, a zamek zniszczony. W 1469 odbudowane miasto spaliły wojska króla węgierskiego Macieja Korwina[5]. Do 1527 miasto zostało odbudowane, uzyskało nowe przywileje, rozwinął się handel i rzemiosło. W 1545 w mieście wybuchł groźny pożar, który strawił większą część Radkowa. Zabudowę odbudowano, w latach 1571-1580 wybudowano kościół św. Doroty[1]. Od 1563 organizowano wielkie coroczne jarmarki, miasto słynęło z handlu suknem. Wojny w XVII i XVIII wieku spowodowały upadek znaczenia miasta[4].
Kolejny wielki pożar w 1738 strawił całą zabudowę m.in. renesansowy ratusz. Ożywienie gospodarcze miasta nastąpiło dopiero pod koniec XIX wieku, kiedy uruchomiono warsztaty tkactwa lnianego i włókiennictwa[4]. W 1895 roku rozpoczęto eksploatację złóż piaskowca, którego wydobycie zwielokrotniono już w 1903 po wybudowaniu linii kolejowej[4]. W roku 1925 zaczęła działalność poczta, oraz niewielkie fabryczki przemysłu drzewnego, spożywczego, włókienniczego i metalowego[4].
W 1945 miasto zostało włączone do Polski, rok później przyjęło obecną nazwę[6]. Dotychczasowych mieszkańców wysiedlono do Niemiec. W 1949 roku na ul. Waryńskiego ustawiono pomnik upamiętniający forsowanie Odry i Nysy w 1945 roku[7].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Piramida wieku mieszkańców Radkowa w 2014 roku[8].
Piramida wieku Radkow.png

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa, nr rej.: A/2573/514 z 1.12.1958 na listę zabytków wpisane są obiekty[9]:

  • kościół rzym.-kat. par. pw. św. Doroty, d. ewangelicki, z l. 1570-88, przebudowany w 1740 r.
  • kościół rzym.-kat. pomocniczy pw. św. Andrzeja Boboli, d. ewangelicki, z l. 1905-6
  • mury obronne, z XV w.
  • renesansowy ratusz, Rynek, z 1543 r., przebudowany w XVI-XIX w.
  • dom, ul. Grunwaldzka 1, z 1600, przebudowany w XIX w.
  • dom, ul. Kościelna 3, z XVIII w., przebudowany w XIX w.
  • dom, ul. Krótka 3, z poł. XVI w., przebudowany w XIX w.
  • domy, Rynek 2-6, 8-12, 14-15, 17-18, 20-22, 25-26 z XVI-XVII-XVIII-XIX w., niektóre przebudowane w XIX i XX w.
  • hotel, Rynek 18, z XVII w.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Przez Radków przechodzą dwa szlaki turystyczne:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 13: Góry Stołowe. Warszawa-Kraków: Wydawnictwo PTTK „KRAJ”, 1992, s. 199-207. ISBN 83-7005-301-7.
  2. a b Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-07-15].
  3. Pierwsza powojenna mapa Polski wydana przez WIG Sztabu Generalnego w roku 1945
  4. a b c d e f g h i j Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak: Ziemia Kłodzka. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2010, s. 417 do 419. ISBN 978-83-89188-95-3.
  5. a b Janusz Czerwiński, Ryszard Chanas: Dolny Śląsk - przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 1977 s. 173-174
  6. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. nr 44, poz. 85).
  7. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945” , Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, str. 776
  8. http://www.polskawliczbach.pl/Radkow, w oparciu o dane GUS.
  9. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 81. [dostęp 2 sierpnia 2012].
  10. Informacje zawarte na stronie PTTK Strzelin; dostęp: 3.08.2015

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]