Stefan Tytus Dąbrowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stefan Dąbrowski
Data i miejsce urodzenia 31 stycznia 1877
Warszawa
Data i miejsce śmierci 23 marca 1947
Poznań
Profesor nauk chemicznych
Specjalność: fizjologia, nauki żywienia i chemia fizjologiczna
Alma Mater Uniwersytet Lwowski
Profesura 1910
Nauczyciel akademicki
uczelnia Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Okres zatrudn. od 1919 do 1946
Rektor
Uczelnia Uniwersytet Poznański
Okres spraw. 1945–1946
Poprzednik Roman Pollak
Następca Stefan Błachowski

Stefan Tytus Zygmunt Dąbrowski herbu Radwan (ur. 31 stycznia 1877 w Warszawie, zm. 23 marca 1947 w Poznaniu[1]) – polski lekarz, biochemik i polityk narodowy. Wiceminister spraw zagranicznych II RP (1920-1921). Poseł na Sejm II RP (1922-1935). Rektor Uniwersytetu Poznańskiego (1945-1946).

Życiorys[edytuj]

Urodził się 31 stycznia 1877 w Warszawie w rodzinie artysty malarza Stefana Dąbrowskiego herbu Radwan (1849-1909) i Hortensji Marii Lombard (1850-1929)[2].

Od młodości brał udział w ruchu wszechpolskim, w czasie wojny jako lekarz wojskowy przeprowadzał studia nad stopniowym wyczerpywaniem się rekruta w państwach centralnych, o których wynikach zawiadamiał sekretnie koalicję, przeciwdziałał w Królestwie dostarczeniu armii Niemcom.

Kariera naukowa[edytuj]

W latach 1910-1913 był profesorem fizjologii i nauki żywienia Akademii Rolniczej w Dublanach, później (1913-1919) profesor chemii i fizjologii żywienia Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie i profesor chemii fizjologicznej Uniwersytetu Poznańskiego (1919-1946). W latach 1937-1939 był dziekanem Wydziału Lekarskiego.

W roku 1939 został wybrany rektorem Uniwersytetu Poznańskiego, jednak z powodu wybuchu wojny nie zdołał rozpocząć kadencji w terminie. Po powrocie do Poznania 18 marca 1945 włączył się w pracę Tymczasowej Komisji Administracyjnej, której zadaniem było wznowienie działalności uniwersytetu. 28 marca 1945 podjął obowiązki rektora. W maju rozpoczął starania o uzyskanie dla uniwersytetu gmachu Zamku Cesarskiego (przed wojną Collegium Maius UP). 1 maja udzielono mu urlopu z przyczyn politycznych (za udostępnienie auli młodzieży katolickiej). Oficjalnie jako rektor pożegnał się ze studentami 16 grudnia 1946, podczas inauguracji roku akademickiego 1946/47.

Autor prawa na temat wymiany jonowej pomiędzy erytrocytami a osoczem krwi jakie zachodzą w krwi tętniczej, jak również w krwi żylnej[3].

Należał do wielu towarzystw i instytucji naukowych.. Od roku 1928 członek Polskiej Akademii Umiejętności.

Od czerwca 1920 r. był członkiem rzeczywistym Akademii Nauk Lekarskich w Warszawie; od czerwca 1928 r. członkiem korespondentem Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego, a od marca 1930 r. członkiem czynnym Wydziału Lekarskiego PAU w Krakowie. Od grudnia 1930 r. członek korespondent Wydziałułu IV (nauki biologiczne) TNW.

Jako chemik był uczniem i współpracownikiem Bądzyńskiego we Lwowie i pracował nad urochromem i kwasami oksyproteinowymi w moczu.

Kariera polityczna[edytuj]

W latach 1895-1900 był członkiem zarządu Związku Młodzieży Polskiej „Zet”. Od 1905 roku był członkiem Ligi Narodowej[4]. W czasie wojny i tuż po jej zakończeniu (1918–1919) brał udział w organizowaniu obrony w Małopolsce. Pełnił urząd wiceministra spraw zagranicznych (1920-1921). Od 1922 do 1935 był posłem na Sejm oraz członkiem komisji sejmowych: zdrowia, spraw zagranicznych i wojska (1922-1927).

Napisał: „Walka o rekruta polskiego pod okupacją” (1922), „Zagadnienie obrony narodowej w wojnie nowoczesnej” i in.

Śmierć[edytuj]

Zachorował w lutym 1947. Z Puszczykowa przewieziony został do swojego służbowego rektorskiego mieszkania w kamienicy przy ul. Słowackiego nr 29. Zmarł na serce i niewydolność płuc o godz. 3. nad ranem 23 marca 1947.

26 marca 1947 odbył się pogrzeb prof. Stefana T. Dąbrowskiego, w którym uczestniczyły tłumy pracowników, studentów uniwersytetu i Szkoły Handlowej, przedstawicieli organizacji społecznych i mieszkańców Poznania. Pochowany został na „cmentarzu leśnym" w Puszczykowie, w swojej - jak mówił - „ukochanej Puszczy".

Rodzina[edytuj]

Był ojcem Jadwigi (1931-2015) - romanistki, poetki i działaczki polonijnej.

Przypisy

  1. Stefan Tytus Zygmunt Dąbrowski h. Radwan w Wielkiej Genealogii Minakowskiego [dostęp z dnia: 2016-09-26]
  2. Stefan Tytus Zygmunt Dąbrowski h. Radwan w Wielkiej Genealogii Minakowskiego [dostęp z dnia: 2016-09-26]
  3. Nauki Biologiczne.
  4. Stanisław Kozicki, Historia Ligi Narodowej (okres 1887-1907), Londyn 1964, s. 572.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]