Antoni Peretiatkowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Antoni Peretiatkowicz
Antoni Peretiatkowicz
Data i miejsce urodzenia 13 czerwca 1884
Boruchowo k. Łucka
Data i miejsce śmierci 18 grudnia 1956
Poznań
Profesor nauk prawnych
Doktorat 1909
Habilitacja 1914
Uniwersytet Jagielloński
Profesura 1918
Rektor
Uczelnia Uniwersytet Poznański
Okres spraw. 1936–1939
Poprzednik Stanisław Runge
Następca Bronisław Niklewski
Rektor
Uczelnia Wyższa Szkoła Handlowa/Akademia Handlowa w Poznaniu
Okres spraw. 1938–1939
Poprzednik Leonard Glabisz
Następca Witold Skalski

Antoni Peretiatkowicz (ur. 13 czerwca 1884 w Boruchowie k. Łucka na Wołyniu, zm. 18 grudnia 1956 w Poznaniu) – polski naukowiec, prawnik, sanacyjny działacz polityczny.

Życiorys[edytuj]

Antoni Peretiatkowicz urodził się w majątku ojca Aurelego i matki Jadwigi z domu Niemeksz. Ukończył gimnazjum w Kamieńcu Podolskim i w 1902 w Warszawie rozpoczął studia prawnicze. Za udział w demonstracjach w 1905 był aresztowany i więziony na Pawiaku, a następnie wydalony z uniwersytetu. W Berlinie, Lwowie i Krakowie kontynuował studia prawnicze i w 1909 uzyskał stopień doktora nauk prawnych. Pracę naukową rozpoczął jeszcze w okresie studiów i publikował artykuły z dziedziny prawa międzynarodowego na łamach „Gazety Sądowej Warszawskiej”. W 1908/09 w „Archiv für Rechts - und Wirtschaftsphilosophie” ogłosił pracę o polskiej filozofii prawa XX w. Na studiach specjalistycznych przebywał w latach 1909–1914 w Paryżu, Genewie i Heidelbergu. Habilitował się w 1914 na Uniwersytecie Jagiellońskim na podstawie pracy Filozofia prawa J. J. Rousseau, a od 1914 docent tegoż uniwersytetu. W 1918 na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie został profesorem nadzwyczajnym filozofii prawa i metodologii umiejętności prawniczych. Do Poznania przeniósł się na początku 1919 i został powołany na Uniwersytecie Poznańskim profesorem zwyczajnym nauki o państwie i prawie państwowym [1].

Współorganizator Wydziału Prawa UP oraz jego pierwszy dziekan w latach 1919/20, a w latach 1920/21 pełnił funkcje prorektora oraz rektora w latach 1936/37. W latach 1919-1927 organizator i prezes Towarzystwa Prawniczego i Ekonomicznego w Poznaniu. W latach 1921–1939 był założycielem oraz redagował kwartalnik „Ruch Prawniczy i Ekonomiczny” oraz „Encyklopedię Prawa” od 1923. Został również w 1928 w Wyższej Szkole Handlowej w Poznaniu kierownikiem Katedry Prawa Państwowego i Publicznego, a w latach 1930–1936 był jej dyrektorem. Uczelnia dzięki jego staraniom w 1938 uzyskała prawa szkoły akademickiej z tytułem Akademii Handlowej, a w latach 1938/39 został jej pierwszym rektorem. W 1936 zorganizował Instytut Prawa Publicznego. W 1937 w Warszawie został mianowany członkiem Trybunału Kompetencyjnego, a w 1939 sędzią Najwyższego Trybunału Administracyjnego i był nim do 1947. W 1939 był wysiedlony z Poznania, więc przeniósł się do Warszawy i do sierpnia 1944 wykładał w Szkole Handlowej profesora Edwarda Lipińskiego[1].

Kiedy upadło Powstanie warszawskie, Peretiatkowicz wyjechał do Piotrkowa Trybunalskiego i tam na tajnych kompletach uniwersyteckich wykładał prawo administracyjne. Do Poznania powrócił w marcu 1945 i na UP objął Katedrę Prawa Państwowego, wykładając równocześnie do 1951 w Akademii Handlowej. Na Sejmie PRL I kadencji był konsultantem Komisji Spraw Ustawodawczych oraz członkiem licznych instytutów naukowych. W Poznaniu piastował również godność prezesa Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Francuskiej i należał do działaczy Stronnictwa Demokratycznego[2]. Zmarł 18 grudnia 1956 w Poznaniu i został pochowany na cmentarzu Górczyńskim[3].

Od 1929 żonaty z Aleksandrą (Oleńką) z Łebińskich i pozostawił córkę Elżbietę (ur. 1934), sędziego, oraz syna Erazma (ur. 1929), doktora inżyniera, technologa drewna[3].

Ogłosił szereg swoich prac i podręczników w okresie międzywojennym, a specjalizował się w historii doktryn państwowych, w prawie międzynarodowym, publicznym i państwowym. Do jego ważniejszych publikacji można zaliczyć: Współczesna encyklopedia życia politycznego (3 wydania), Wstęp do nauk prawnych (7 wydań), Państwo współczesne (9 wydań). Badania nad doktrynami politycznymi (Rousseau, Modrzewski, Spencer i Campanella) kontynuował w okresie powojennym oraz prowadził szeroką działalność popularyzatorską (Polskie Radio) i publicystyczną[3].

Śmierć[edytuj]

Zmarł 18 grudnia 1956 w Poznaniu, gdzie został pochowany na cmentarzu górczyńskim.

Przypisy

  1. a b Gąsiorowski, Topolski 1981 ↓, s. 561.
  2. Przewodniczący Komitetu Miejskiego w Poznaniu oraz kierownik koła nauczycielskiego SD
  3. a b c Gąsiorowski, Topolski 1981 ↓, s. 562.

Bibliografia[edytuj]

  • Andrzej Gulczyński: Antoni Peretiatkowicz, 1.IX.1936-31.VIII.1939. W: Poczet rektorów Almae Matris Posnaniensis. Tomasz Schramm, Anna Marciniak(red.). Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2004, s. 113-124.
  • Antoni Gąsiorowski, Jerzy Topolski [red.]: Wielkopolski Słownik Biograficzny. Warszawa-Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1981, s. 561-562. ISBN 83-01-02722-3.

Linki zewnętrzne[edytuj]