Władysław Świątecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Władysław Świątecki
Ilustracja
kapitan pilot kapitan pilot
Data i miejsce urodzenia 20 grudnia 1895
Warszawie
Data i miejsce śmierci 28 kwietnia 1944
Edynburg
Przebieg służby
Siły zbrojne Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego,
Roundel of Poland (1921-1993).svg Lotnictwo Wojska Polskiego,
RAF roundel.svg RAF
Jednostki 8 Eskadra Wywiadowcza,
2 Pułk Lotniczy
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-bolszewicka
Późniejsza praca pilot, inżynier
Odznaczenia
Polowa Odznaka Pilota Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941) Medal Lotniczy (trzykrotnie)

Władysław Świątecki (ur. 20 grudnia 1895 w Warszawie – zm. 28 kwietnia 1944 w Edynburgu[1]) – polski wynalazca i kapitan pilot Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Reklama prasowa wytwórni inż. Świąteckiego z 1939 r.

Syn Jana i Józefy z domu Paniewskiej, ukończył Szkołę Handlową w Radomiu, następnie rozpoczął studia na Politechnice Petersburskiej. Wybuch I wojny światowej przerwał mu naukę, 20 maja 1916 roku został powołany do odbycia służby wojskowej w armii Imperium Rosyjskiego[1]. Ukończył Petersburską Inżynieryjną Szkołę Chorążych, a następnie służył w baonie kolejowym. 2 listopada 1917 roku wstąpił do I. Korpusu Polskiego w Rosji i został skierowany do oddziału awiacyjnego[1].

Do Wojska Polskiego wstąpił 11 listopada 1918 roku. Dowodził oddziałem który zajmował lotnisko mokotowskie[2]. W 1916 roku otrzymał przydział do 8. Eskadry Wywiadowczej i brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Walczył nad Pińskiem, nad Dźwiną, w obronie Torunia. W czasie walk wykonał 43 loty wywiadowcze i 13 lotów na bombardowanie[1].

Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku, służył w 2. Pułku Lotniczym. Został przydzielony jako referent do składu Polskiej Misji Zakupów Wojskowych we Francji, odbył studia w École Supérieure d’Aéronautique gdzie zajął się zagadnieniem wyrzutników bombowych. W 1923 roku skonstruował i opatentował wyrzutnik bomb lotniczych, w który, od 1925 r., zaczęto wyposażać samoloty lotnictwa polskiego[1].

 Osobny artykuł: Wyrzutnik bomb Świąteckiego.

Powrócił z Francji do Polski w 1926 roku i rozpoczął pracę w Instytucie Badań Technicznych Lotnictwa w Warszawie z którego odszedł w listopadzie. Został zdemobilizowany i zatrudnił się w wytwórni lotniczej Plage i Laśkiewicz[3] jako dyrektor działu lotniczego[4]. Pracował tam do 1930 roku, kiedy to odszedł i wspólnie z inżynierem Bohdanem Marchwińskim założył zakład produkcyjny "Władysław Świątecki inżynier konstruktor. Dostawca wyrzutników bombowych w Lublinie"[5] przy ul. Chopina 4 w Lublinie. Sprzedawał swoje wyrzutniki (i licencję na ich produkcję) do krajów europejskich - Rumunii, Jugosławii, Francji, Belgii, Hiszpanii, Holandii i Portugalii[3]. Rozwijał swoją firmę, w 1934 roku przeniósł zakład na ul. Lubartowską 50, zwiększył zatrudnienie do 40 osób. Poza produkcją wyrzutników zajmował się również produkcją rowerów. Długo nie udawało mu się uzyskać zamówień na swe wyrzutniki ze strony Wojska Polskiego, nastąpiło to dopiero w 1939 roku[3]. Firma Świąteckiego miała dostarczać wyrzutniki do samolotów skonstruowany i produkowanych w kraju (PZL.38 Wilk, PZL.50 Jastrząb, PZL.46 Sum i PZL.49 Miś) oraz do zakupionych za granicą (Morane-Saulnier MS.406, Fairey Battle i CANT Z.506)[5]. W latach 1919-1939 zarejestrował w Urzędzie Patentowym 14 własnych wzorów użytkowych[3].

Po klęsce wrześniowej przedostał się przez Węgry, Jugosławię i Włochy do Francji, gdzie pracował w przemyśle lotniczym[6]. Po upadku Francji został ewakuowany do Wielkiej Brytanii, gdzie otrzymał numer służbowy RAF P-0559[7] i został skierowany do Delegatury Inspektoratu Lotnictwa w Blackpool[1].

Pracował nad zastosowaniem swoich rozwiązań w angielskich i amerykańskich samolotach. Brytyjczycy wyprodukowali ponad 165 tys. takich wyrzutników instalowanych w bombowcach brytyjskich[8]. Jego zmodyfikowane wyrzutniki zamontowano w Lancasterach 9, 12 i 617 Dywizjonów RAF i dostosowano do użycia największych bomb lotniczych - Grand Slam, Tallboy i T-12 Cloudmaker[6]. W 1943 r. inny wynalazca polski Jerzy Rudlicki rozwinął koncepcję Świąteckiego, opracowując specjalny wyrzutnik do bombardowań powierzchniowych z dużej wysokości, które zastosowane były w bombowcach amerykańskich B-17 Flying Fortress[9].

Po długiej chorobie zmarł 28 kwietnia 1944 roku w polskim szpitalu wojskowym w Edynburgu[5], został pochowany na Edinburgh (Corstorphine Hill) Cemetery[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Świątecki Władysław kpt. pil. inż. (pol.). bequickorbedead.com. [dostęp 2019-04-29].
  2. Album dziesięciolecia lotnictwa polskiego. Poznań: "Lotnik", 1930, s. 66-70. OCLC 751101296.
  3. a b c d 165 tysięcy wyrzutników i jeden rower (pol.). teatrnn.pl. [dostęp 2019-04-29].
  4. Album dziesięciolecia lotnictwa polskiego. Poznań: "Lotnik", 1930, s. 162. OCLC 751101296.
  5. a b c Świątecki Władysław (pol.). tysol.pl. [dostęp 2019-04-29].
  6. a b Wladyslaw Swiatecki (ang.). prabook.com. [dostęp 2019-04-29].
  7. Świątecki Władysław (pol.). listakrzystka.pl. [dostęp 2019-04-29].
  8. Jerzy B Cynk, Samolot bombowy PZL P-37 Łoś, Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1990, ISBN 83-206-0836-8, OCLC 233520604.
  9. Jerzy B. Cynk, „Tajemnica wyrzutników Świąteckiego”, „Skrzydlata Polska” nr. 5/6, 1973
  10. WŁADYSŁAW ŚWIĄTECKI (pol.). niebieskaeskadra.pl. [dostęp 2019-04-29].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy B Cynk, Samolot bombowy PZL P-37 Łoś, Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1990, ISBN 83-206-0836-8, OCLC 233520604.
  • Jerzy B. Cynk, „Tajemnica wyrzutników Świąteckiego”, „Skrzydlata Polska” nr. 5/6, 1973