Władysław Horodecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Władysław Horodecki
Ilustracja
Władysław Horodecki (1910 r.)
Data i miejsce urodzenia 4 czerwca 1863
Szołudki k. Niemirowa
Data i miejsce śmierci 3 stycznia 1930
Teheran
Narodowość Polak
Dziedzina sztuki architektura
Epoka neogotyk, modernizm

Władysław Horodecki, właśc. Leszek Dezydery Władysław Horodecki, ukr. Владисла́в Владисла́вович Городе́цький (ur. 4 czerwca 1863 w Szołudkach koło Niemirowa na Podolu, zm. 3 stycznia 1930 w Teheranie) – polski architekt tworzący głównie w Kijowie, przedstawiciel modernizmu, przedsiębiorca i mecenas.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w polskiej rodzinie szlacheckiej herbu Kornic na Podolu, wylegitymowanej ze szlachectwa w latach 1824-1890 i wpisanej do części VI księgi szlacheckiej guberni podolskiej[1][2][3]. Kształcił się w gimnazjum realnym św. Pawła w Odessie, a potem w Imperatorskiej Akademii Sztuki w Petersburgu. W 1890 roku osiedlił się w Kijowie, gdzie zajmował się także polowaniem.

Po przejęciu władzy przez bolszewików w Kijowie Horodecki w 1920 wyjechał do Polski, by w 1928 roku znaleźć się w Teheranie – zajmował się tam, na zlecenie amerykańskiej kompanii, budową infrastruktury kolejowej.

Zmarł w styczniu 1930 roku w Teheranie. Pochowano go na lokalnym katolickim cmentarzu Dulab. Nagrobek zdobi skromny napis w języku polskim „profesor architektury”. Jego stryjecznym wnukiem jest Zdzisław Otello Horodecki.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Od 1996 roku jest patronem dawnej ulicy Karola Marksa (Nikołajewskiej) w Kijowie.

W 2011 roku w Niemirowie został odsłonięty pomnik. Jest to popiersie architekta umieszczone na postumencie z białej cegły. Napis w języku ukraińskim obok nazwiska podaje daty urodzenia i śmierci[4].

W 2013 roku z okazji 150 rocznicy urodzin wybito na Ukrainie monetę o nominale 5 hrywien upamiętniającą architekta[4].

Prace[edytuj | edytuj kod]

  • gmach Narodowego Muzeum Sztuki Ukrainy zbudowany w latach 1897-1899 przy ul. Hruszewskiego 6 w Kijowie z zastosowaniem starogreckiej kolumnady, z reliefem na frontonie przedstawiającym alegorię sztuki i rzeźbami dwóch lwów. Horodecki nadał budynkowi lekki kształt, na co wpłynęło zastosowanie cementu z prywatnej fabryki Ton pod Kijowem,
  • Kościół św. Mikołaja z lat 1899-1909 położony przy ul. Wielkiej Wasylkowskiej 75 w Kijowie, zaprojektowany w stylu neogotyckim z dwoma sześćdziesięciometrowymi szpiczastymi wieżami oraz rozetą na fasadzie,
  • kienesa karaimska z 1900 r. wzniesiona przy ul. Jarosławowy Wał 7. Horodecki nadał jej kształt mauretański z wielką kopułą, która jednak nie zachowała się do naszych czasów,
  • budynek należący do fabryki mebli J. Kimayera przy ul. Bankowa 13 w Kijowie,
  • Południoworosyjska Fabryka Maszyn przy ul. Żyliańskiej 101 w Kijowie, zwracająca uwagę prostotą form, z lat 90. XIX wieku,
  • dom z chimerami wzniesiony przy ul. Bankowej 10 w Kijowie w stylu modernistycznym pod siedzibę własną w latach 1901-1903, obecnie jedna z siedzib prezydenta Ukrainy,
  • willa własna w Eupatorii (Krym),
  • mauzoleum Potockich w Pieczerze,
  • fabryka cukru w Szpikowie,
  • gimnazjum w Humaniu,
  • gimnazjum w Czerkasach,
  • drewniany szpital w Mosznach,
  • łaźnia miejska w Zgierzu z 1926 r.
  • wieża ciśnień w Piotrkowie Trybunalskim z 1927 r.,
  • kasyno w Otwocku z 1927 r.,
  • pałac szacha w Teheranie, wybudowany ok. 1930 r.,
  • dworzec kolejowy w Teheranie, wybudowany ok. 1930 r.
  • odnowienie pałacu Wiśniowieckich i Mniszchów w Wiśniowcu w 1924 r. [5]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Spisok dworian wniesiennych w dworianskuju rodosławnuju knigu podolskoj gubernii, Kamieniec Podolski 1897, s. 199.
  2. A. Boniecki, Herbarz polski, t. VII, Warszawa 1904, s. 350.
  3. S. Uruski, Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, t. VI, Warszawa 1909, s. 191.
  4. a b Komorowski J. Władysław Horodecki na Podolu Spotkania z Zabytkami 2012 nr 9-10 s. 40
  5. Петро Гуцал, Городецький Владислав Владиславович w Tarnopolski Słownik encyklopedyczny, t. 1, s. 400. (ukr.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]