Wacław Iwaszkiewicz-Rudoszański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wacław Iwaszkiewicz-Rudoszański
Ilustracja
generał dywizji generał dywizji
Data i miejsce urodzenia 26 sierpnia 1871
Omsk, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 25 listopada 1922
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 18911921
Siły zbrojne Armia Imperium Rosyjskiego
Wojsko Polskie
Jednostki 3 Dywizja Strzelców Polskich
Dowództwo Okręgu Generalnego „Kielce”
Armia „Wschód”
Front Galicyjsko-Wołyński
Front Galicyjski
Front Podolski
6 Armia
Front Południowy
Stanowiska dowódca dywizji
dowódca okręgu wojskowego
dowódca armii
dowódca frontu
Główne wojny i bitwy wojna rosyjsko-japońska
I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941) Order Świętej Anny IV klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny III klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny II klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława II klasy (Imperium Rosyjskie) Broń Złota „Za Waleczność” Order Świętego Włodzimierza IV klasy (Imperium Rosyjskie) Order św. Jerzego – IV klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Włodzimierza III klasy (Imperium Rosyjskie) Komandor Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)
Grób gen. Wacława Iwaszkiewicza na Cmentarzu Łyczakowskim (po lewej)

Wacław Teodor Iwaszkiewicz-Rudoszański, Wacław Iwaszkiewicz[1] (ur. 26 sierpnia 1871 w Omsku, zm. 25 listopada 1922 w Warszawie[2]) – generał major Armii Imperium Rosyjskiego, generał dywizji Wojska Polskiego II RP.

Życiorys[edytuj]

Wacław Teodor Iwaszkiewicz-Rudoszański urodził się 26 sierpnia 1871 roku w Omsku, ówczesnej stolicy obwodu akmolińskiego, należącego do Zachodniosyberyjskiego Generał Gubernatorstwa. Jego ojcem był Witalis Iwaszkiewicz, zesłany na Syberię za udział w powstaniu styczniowym, a matką Leokadia z domu Karafa-Korbut. Po ukończeniu szkół wojskowych w Petersburgu, rozpoczął w 1891 służbę w armii rosyjskiej, od 1892 zawodowy oficer rosyjskiej piechoty. W 1900 brał udział w interwencji w Chinach przeciwko powstaniu bokserów.

W czasie wojny rosyjsko-japońskiej uczestniczył w obronie twierdzy Port Artur. W czasie I wojny światowej w randze pułkownika dowodził 54 pułkiem strzelców syberyjskich, potem dywizją piechoty. Za udział w bitwie pod Łodzią 1914 awansowany do stopnia generała majora i nagrodzony złotą szablą. Walczył w 1915 roku w obronie Warszawy przed wojskami Cesarstwa Niemieckiego. Ranny pod Rygą. Po wybuchu w 1917 rewolucji lutowej czynny w Związku Wojskowym Polaków w Rosji, został członkiem Naczpolu. Od 21 października 1917 dowodził 3 Dywizją Strzelców Polskich w składzie I Korpusu Polskiego gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego. Na czele dywizji przebił się z Jelni do Bobrujska i tu skapitulował 21 maja 1918 wraz z całym korpusem przed armią niemiecką.

31 października 1918 formalnie przyjęty został do organizującego się Wojska Polskiego, w stopniu generała podporucznika. Powierzono mu kierownictwo Inspektoratu Kieleckiego. 16 listopada 1918 został mianowany dowódcą Okręgu Generalnego „Kielce”, a 26 tego miesiąca dowódcą Dywizji Litewsko-Białoruskiej, którą sformował z oddziałów Samoobron kresowych. Od lutego 1919 dowodził grupami operacyjnymi w rejonie Wołkowyska, a od 14 marca 1919 siłami rzuconymi na ratunek oblężonego przez Ukraińców Lwowa, którego obroną dowodził gen. Tadeusz Rozwadowski. Po przebiciu się do Lwowa zastąpił gen. Rozwadowskiego na stanowisku naczelnego dowódcy Wojsk Polskich w Galicji Wschodniej. W czasie walk w Galicji Wschodniej i na Wołyniu wyparł Ukraińców za Zbrucz. W czasie wojny polsko-bolszewickiej dowodził frontami: Galicyjsko-Wołyńskim, Galicyjskim, Podolskim. 25 lipca 1919 roku został awansowany na generała porucznika[3].

1 stycznia 1920 Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz, Józef Piłsudski mianował go członkiem Kapituły Tymczasowej Orderu Wojskowego Virtuti Militari oraz nadał mu Krzyż Srebrny tego orderu[4].

9 marca zwrócił się do Naczelnego Wodza z prośbą o przeniesienie go do rezerwy lub udzielenie mu trzymiesięcznego urlopu. Prośbę motywował złym stanem zdrowia. Z załączonego świadectwa lekarskiego wynika, że szef sanitarny frontu podpułkownik Bolesław Korolewicz rozpoznał u niego miażdżycę tętnic i następowe osłabienie mięśnia sercowego, a także objawy artretyczne w postaci bólów i obrzęków stawów kończyn górnych. W opinii doktora Korolewicza jego ówczesny stan zdrowia wymagał wstrzymania się od wykonywania wszelkich zajęć na okres trzech miesięcy i skierowania na leczenie uzdrowiskowe[5].

W kwietniu 1920, w czasie wyprawy kijowskiej, był dowódcą 6 Armii, a w sierpniu – w czasie Bitwy Warszawskiej – dowódcą Frontu Południowego. Z dniem 1 października 1921 przeniesiony został w stan spoczynku, w stopniu generała porucznika, z prawem noszenia munduru[6]. Osiadł w Warszawie. Od 20 maja 1922 roku przebywał na leczeniu w Szpitalu Ujazdowskim. 6 czerwca 1922 roku na łamach „Polski Zbrojnej” zdementowano pogłoski o nienależytej opiece chorego generała w szpitalu[7].

27 września 1922 Kapituła Orderu Wojskowego Virtuti Militari pozytywnie zaopiniowała wniosek o nadanie mu Krzyża Komandorskiego.

W piątek 10 listopada 1922, w Szpitalu Ujazdowskim w Warszawie, adiutant generalny Naczelnego Wodza, generał brygady Jan Jacyna w imieniu marszałka Polski Józefa Piłsudskiego odznaczył go Orderem Wojskowym Virtuti Militari II klasy[8]. Dekret Naczelnika Państwa i Naczelnego Wodza z dnia 24 listopada 1922 o nadaniu orderu został opublikowany w Dzienniku Personalnym po śmierci generała – 14 grudnia 1922[9].

Zmarł w sobotę 25 listopada 1922 o godz. 22, w Szpitalu Ujazdowskim, po długiej, ciężkiej i nieuleczalnej chorobie[10]. W czwartek 30 listopada 1922, w kościele św. Krzyża w Warszawie, ks. kardynał Aleksander Kakowski odprawił nabożeństwo żałobne, po którym trumna ze zwłokami generała, przewieziona została na lawecie, w asyście honorowej złożonej z batalionu piechoty i dwóch szwadronów kawalerii, na dworzec kolejowy[11]. Uroczystości pogrzebowe odbyły się w sobotę 2 grudnia 1922 we Lwowie. Kondukt przemaszerował spod katedry lwowskiej na cmentarz Obrońców Lwowa, gdzie zmarły pochowany został w kwaterze dowódców. Przy spuszczeniu trumny do grobu zebrani odśpiewali „Rotę”. W uroczystościach pogrzebowych udział wzięli: brat zmarłego, pułkownik Piotr Iwaszkiewicz, gen. dyw. Tadeusz Rozwadowski, w zastępstwie Naczelnego Wodza, wojewoda lwowski Kazimierz Grabowski, w zastępstwie Prezydenta Ministrów i rządu, wojewoda krakowski Kazimierz Gałecki, delegacje pułków warszawskich, krakowskich i lwowskich, przedstawiciele władz wojskowych i cywilnych, i tłumy publiczności. Nad grobem przemawiali między innymi generałowie Józef Dowbor-Muśnicki i Edmund Kessler[12]. Śmierć generała i uroczystości żałobne pozostawały w cieniu wydarzeń politycznych w kraju – wyborów parlamentarnych i prezydenckich.

W okresie Ukraińskiej SRR w trakcie profanacji i zrównywania z ziemią Cmentarza Obrońców Lwowa Maria Tereszczakówna (polska działaczka społeczna) wraz z grupą kilku innych osób, w celu ratowania szczątków polskich bohaterów pochowanych na tym cmentarzu przeniosła kilka ciał zasłużonych Polaków (oprócz gen. Wacława Iwaszkiewicza-Rudoszańskiego m.in. gen. Tadeusza Jordan-Rozwadowskiego, dowódcy obrony Lwowa z 1918 Czesława Mączyńskiego, arcybiskupa lwowskiego Józefa Teodorowicza, ks. Gerarda Szmyda, twórców polskiego lotnictwa: Stefana Bastyra, Stefana Steca i Władysława Torunia) w inne miejsce pochówków, które w wyniku śmierci bezpośrednich świadków i wcześniejszego braku zainteresowania polskich instytucji do dnia dzisiejszego pozostają nieznane (z wyjątkiem miejsca pochówku biskupa Teodorowicza i ks. Szmyda)[13].

Pośmiertnie zweryfikowany w stopniu generała broni[14][15].

Ordery i odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. forma nazwiska używana.
  2. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 10 z 20.02.1923 r. Tam informacja o śmierci generała dywizji w stanie spoczynku Wacława Iwaszkiewicza.
  3. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 82 z 2 sierpnia 1919 roku, poz. 2880.
  4. a b Rozkaz Naczelnego Wodza z 1 stycznia 1920 r. (Dziennik Rozkazów 1920 r. Nr 1, poz. 1)
  5. Prośba gen. por. Iwaszkiewicza o przeniesienie do rezerwy. W: Adiutantura Generalna Naczelnego Wodza, sygn. 701/2/7 [on-line]. Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, 1920. [dostęp 2017-06-23]. s. 354-355.
  6. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 38 z 8 października 1921 roku.
  7. U Generała Iwaszkiewicza, „Polska Zbrojna” Nr 150 z 3 czerwca 1922 r. s. 1.
  8. Polska Zbrojna Nr 307 z 11 listopada 1922 r., s. 3.
  9. a b Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 14 grudnia 1922 r., Nr 55, s. 907. W dekrecie o nadaniu mu orderu Wacław Iwaszkiewicz został wymieniony w stopniu generała dywizji.
  10. Dziennik Poznański Nr 272 z 28 listopada 1922 r. s. 3.
  11. Dziennik Poznański Nr 276 z 2 grudnia 1922 r. s. 5.
  12. Dziennik Poznański Nr 278 z 5 grudnia 1922 r. s. 5.
  13. Zostali we Lwowie, Anna Fastnacht-Stupnicka. Wydawnictwo: Sator Media ​ISBN 978-83-929846-0-3​, Wydanie: Wrocław 2010 r.
  14. Stawecki 1994 ↓, s. 143, autor nie podał, kiedy miała miejsce weryfikacja.
  15. Kryska-Karski i Żurakowski 1991 ↓, s. 24 autorzy podali, że był generałem broni ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku.
  16. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 18.
  17. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1936 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 35, poz. 1763)
  18. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1717 z 28 maja 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 29, poz. 1208)

Bibliografia[edytuj]