Wysokie Taury

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wysokie Taury
{{{Pasmo górskie infobox}}}
Najwyższy szczyt Großglockner
(3798 m n.p.m.)[1]
Jednostka dominująca Alpy Centralne
Kontynent Europa
Państwo  Austria

Wysokie Taury[2] (niem. Hohe Tauern) – najwyższe pasmo górskie w Austrii, położone w głównej grani Alp. Maksymalna wysokość – 3798 m n.p.m. (Grossglockner – najwyższy szczyt Austrii). Wysokie Taury stanowią potężny masyw w obrębie Alp Centralnych. Od położonych na wschód Niskich Taurów oddzielone są przełęczą Murtörl, od położonych na zachód Alp Zillertalskich – przełęczą Birnlücke. Wysokie Taury leżą na terenie trzech austriackich landów: Tyrolu, Karyntii i Salzburga, ich niewielki fragment znajduje się w Południowym Tyrolu we Włoszech.

Zbudowane są głównie ze starych skał metamorficznych (gnejsy, łupki krystaliczne) wchodzących w skład krystalicznego rdzenia Alp Centralnych. Skały krystaliczne pokryte są fragmentarycznie jurajskimi skałami osadowymi. Z tektonicznego punktu widzenia znaczna część Wysokich Taurów stanowi tzw. Tauryjskie Okno Tektoniczne, w którym skały metamorficzne pokryte częściowo autochtonicznymi osadami mezozoicznymi ukazują się spod zerodowanych płaszczowin nasunięć tektonicznych.

Posiadają typowo alpejską rzeźbę terenu z ostrymi graniami, niemal pionowymi ścianami skalnymi i głębokimi dolinami. Rzeźba ta jest wynikiem działalności lodowców, które zachowane są w wyższych partiach masywu (najdłuższy Pasterze). Wysokie Taury mają układ niemal idealnie równoleżnikowy. Od ich głównej grani w kierunku północnym i południowym odchodzą granie boczne. W jednej z takich grani bocznych położony jest najwyższy szczyt masywu - Grossglockner. Wysokie Taury stanowią hydrologiczną granicę między zlewiskiem Morza Północnego i Morza Śródziemnego. Duże zasoby licznych rzek górskich pozwalają na ich wykorzystanie w hydroenergetyce (największa zapora wodna – Kapruner Ache).

Tworzą rozległy łańcuch, w składzie którego wyróżnia się zwykle szereg podgrup.

Podgrupy górskie Wysokich Taurów[3]
Nazwa Mapa Państwo Najwyższy szczyt Wys.[a] Zdjęcie
Venedigergruppe[b] Położenie Venedigergruppe na mapie Alp  Austria,  Włochy Großvenediger 3666 Großvenediger (3666 m n.p.m.)
Granatspitzgruppe  Austria Großer Muntanitz 3232 Großer Muntanitz  (3232 m n.p.m.)
Glocknergruppe  Austria Großglockner 3798 Großglockner (3798  m n.p.m.)
Goldberggruppe  Austria Hocharn 3254 Hocharn (3254 m n.p.m.)
Ankogelgruppe  Austria Hochalmspitze 3360 Hochalmspitze (3360  m n.p.m.)
Rieserfernergruppe[c]  Włochy,  Austria Hochgall 3436 Hochgall (3436 m n.p.m.)
Villgratner Berge[d]  Austria,  Włochy Weiße Spitze 2962 Weiße Spitze (2962 m n.p.m., po lewej)
Schobergruppe Położenie Schobergruppe na mapie Alp  Austria Petzeck 3283 Petzeck (3283 m n.p.m.)
Kreuzeckgruppe  Austria Mölltaler Polinik 2784 Mölltaler Polinik (2784 m n.p.m.)
  1. Wysokość w m n.p.m.
  2. Włoski endonim: Gruppo del Venediger.
  3. Włoski endonim: Vedrette di Ries.
  4. Włoski endonim: Monti del Villgraten.


Najwyższe szczyty to:

Komunikacja[edytuj]

W obrębie głównej grani Wysokich Taurów brak nisko położonych przełęczy dogodnych dla komunikacji kolejowej i drogowej. Dwa ważne, biegnące w poprzek masywu tunele posiadają istotne znaczenie dla komunikacji międzynarodowej: kolejowy Tunel Tauryjski łączący Bad Gastein od północy i Mallnitz od południa oraz tunel drogowy Felbertauern. Ponadto przez wysoką przełęcz Hochtor (2506 m) prowadzi jedna z najwyżej położonych dróg w Europie (tzw. Grossglockner Hochalpenstrasse).

Ochrona przyrody[edytuj]

Większą część grupy górskiej obejmuje powołany w 1981 r. Park Narodowy Wysokich Taurów – najstarszy i największy w całej Austrii, a jednocześnie największy obszar chroniony w całych Alpach. Obejmuje ponad 1800 km² (z tego 1189 km² ścisłej strefy ochrony i 627 km² otuliny).

Turystyka[edytuj]

Obszar Wysokich Taurów jest ważnym regionem turystyki górskiej i sportów zimowych. Większość szczytów jest dość trudno dostępna, na niektóre prowadzą drogi odpowiednie dla bardziej doświadczonych turystów. Główne ośrodki turystyczne: Heiligenblut, Kals, Neukirchen, Dolina Kaprun, Mallnitz oraz położone na obrzeżu łańcucha Zell am See stanowią jednocześnie ważne ośrodki narciarskie.

Na szczycie Hoher Sonnblick znajduje się obserwatorium meteorologiczne.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Lienz, Schobergruppe, Nationalpark Hohe Tauern; Kompass Wanderkarte + Lexikon, Nr. 48. Mapa 1:50 000. ​ISBN 978-3-85491-182-1
  2. Główny Urząd Geodezji i Kartografii: Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 12. Europa, Część II, s. 24, Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej przy Głównym Geodecie Kraju, Warszawa, 2010. [dostęp 2014-06-27].
  3. Podział na podgrupy górskie według SummitPost.org: Hohe Tauern GROUP. [dostęp 2015-04-28].

Bibliografia[edytuj]