Tyroksyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tyroksyna
lewotyroksyna
lewotyroksyna
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C15H11I4NO4
Masa molowa 776,87 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 7488-70-2
PubChem 853[1] (DL-tyroksyna)
5819[2] (L-tyroksyna)
8730[3] (D-tyroksyna)
DrugBank DB00451[4]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Tyroksyna (tetrajodotyronina, T4) – organiczny związek chemiczny, który obok trójjodotyroniny jest podstawowym hormonem produkowanym przez tarczycę.

Fizjologia[edytuj]

Produkcja[edytuj]

Wyjściowym substratem do wytwarzania tyroksyny jest tyrozyna. Tyroksyna jest produkowana, magazynowana i uwalniana przez komórki pęcherzykowe tarczycy. Tyroksyna będąca głównym hormonem produkowanym przez tarczycę jest uważana za prohormon.

Istotne znaczenie ma przemiana jakiej tyroksyna podlega w tkankach. Z cząsteczki tyroksyny usuwany jest jeden z atomów jodu (dejodynacja), od tego z której pozycji zależy efekt metaboliczny takiej modyfikacji. Jeżeli zostaje usunięty atom jodu z pozycji 5' powstaje najbardziej czynny metabolicznie hormon tarczycy – T3 (3,5,3'-trójjodotyronina), a gdy z pozycji 5 to powstaje rewers T3 (3,3',5'-trójjodotyronina, rT3).

Działanie fizjologiczne[edytuj]

Tyroksyna pobudza procesy utleniania w tkankach, pobudza rozpad tłuszczów do kwasów tłuszczowych i glicerolu, wzmaga wchłanianie glukozy z przewodu pokarmowego i jej zużycie przez komórki. Zwiększa także wydzielanie i efekty działania somatotropiny i glikokortykoidów, wpływa na czynność gruczołów płciowych. Hormon ten jest bardzo ważny dla rozwoju fizycznego i psychicznego młodych organizmów, wpływa również regulująco na laktację i rozród.

Tyroksyna jako lek[edytuj]

W leczeniu schorzeń endokrynologicznych i metabolicznych przebiegających z niedoborem tyroksyny stosowana jest tyroksyna syntetyczna, będąca enancjomerem o konfiguracji L, czyli L-tyroksyna lub lewotyroksyna (gdyż skręca płaszczyznę światłą spolaryzowanego w lewo); ma ona konfigurację absolutną S[2][7]. Przykładowe preparaty lewotyroksyny to Euthyrox, Eltroxin, Letrox i Novothyral (z dodatkiem liotyroniny). Związek o konfiguracji przeciwnej to dekstrotyroksyna, jego stosowanie zostało jednak zarzucone[8]. Leki te są w postaci soli sodowej[4][8].

Stosowanie i interakcje lewotyroksyny z innymi lekami[9][7]:

Patologia[edytuj]

Niedobór tyroksyny[edytuj]

Niedoczynność tarczycy i wynikający z tego niedobór tyroksyny obniża podstawowy poziom przemiany materii, wywołuje obrzęk śluzowaty i zmniejsza aktywność psychomotoryczną.

Nadmiar tyroksyny[edytuj]

Nadczynność tarczycy występuje najczęściej w chorobie Gravesa-Basedowa. Objawami są: wytrzeszcz, nadpobudliwość, nerwowość, zwiększona męczliwość mięśni i tachyarytmia.

Przypisy[edytuj]

  1. a b c DL-tyroksyna – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  2. a b c d L-tyroksyna – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  3. D-tyroksyna – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. a b Tyroksyna (DB00451) – informacje o substancji aktywnej (ang.). DrugBank.
  5. a b Tyroksyna. Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) dla Polski. [dostęp 2011-06-24].
  6. Tyroksyna (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-06-24].
  7. a b Lewotyroksyna (levothyroxine). W: Indeks leków MP [on-line]. mp.pl. [dostęp 2016-04-16].
  8. a b Dextrothyroxine (DB00509) – informacje o substancji aktywnej (ang.). DrugBank. [dostęp 2016-04-16].
  9. Indeks Leków Medycyny Praktycznej.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.