Łodygowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Łodygowice
Widok Łodygowic od zachodu; w tle Beskid Mały
Widok Łodygowic od zachodu; w tle Beskid Mały
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat żywiecki
Gmina Łodygowice
Wysokość ok. 370 m n.p.m.
Liczba ludności (2008) 6925
Strefa numeracyjna (+48) 33
Kod pocztowy 34-325
Tablice rejestracyjne SZY
SIMC 0059559
Położenie wsi
Położenie wsi
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Łodygowice
Łodygowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łodygowice
Łodygowice
Ziemia 49°43′48″N 19°08′22″E/49,730000 19,139444Na mapach: 49°43′48″N 19°08′22″E/49,730000 19,139444
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości

Łodygowicewieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, siedziba gminy Łodygowice.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Łodygowice to teren turystyczno-rekreacyjny administracyjnie należący do województwa śląskiego, położony jest w Kotlinie Żywieckiej na wysokości 350 m n.p.m. Od północnego wschodu otaczają ją masywy Beskidu Małego ze szczytami: Magurką (909 m n.p.m.) i Czuplem (933 m n.p.m.); od zachodu graniczy z gminami Buczkowice i Lipowa, za którą wznosi się pasmo Beskidu Śląskiego z najwyższym szczytem – Skrzyczne (1257 m n.p.m.); od południa z miastem Żywiec, za którym rozciągają się wzniesienia Beskidu Żywieckiego, zaś od południowego wschodu, na długości 4,5 km z Jeziorem Żywieckim.

Powierzchnia sołectwa wynosi 17.82 km2[1], a liczba ludności 6925, co daje gęstość zaludnienia równą 388.6 os./km2.

Wieś Łodygowice zajmuje prawie połowę obszaru gminy, która liczy 36.17 km2. 25% tej powierzchni zajmują lasy porastające stoki górskie, a 40% – łąki i pola uprawne położone na licznych pagórkach.

Przecinają je rzeki: Żylica, Kalonka, Kalna i Żarnówka oraz liczne potoki.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości początkowo nosiła nazwę Ludwikowice od imienia założyciela sołtysa o nazwisku Ludwik Lisko. Nazwę taką w zlatynizowanej staropolskiej formie Ludwygowycze wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis.[2] Nazwa ta nie zachowała się do dnia dzisiejszego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Do końca XIII w. Łodygowice i Pietrzykowice były wsiami książęcymi, następnie przeszły w posiadanie zakonu cystersów. O dochody i podatki książęce ze wsi Łodygowice, Pietrzykowice i Wilkowice zrodził się zatarg między cystersami a księciem oświęcimskim Janem Scholastykiem, w wyniku czego doszło do najazdu księcia na te ziemie, który doprowadził do ich złupienia. W 1474 roku Opat Piotr III sprzedał Łodygowice razem z Pietrzykowicami i Wilkowicami Piotrowi Komorowskiemu, którego wymienia Długosz w Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis.[3]

Uprawa roli w Łodygowicach nie wymagała karczowania, ponieważ teren ich stanowił wspólnie z Rybarzowicami i Buczkowicami rozległą dolinę pokrytą kępami drzew.

W 1618 roku Mikołaj Komorowski sprzedał Łodygowice wraz z okolicznymi wioskami swemu dworzaninowi Krzysztofowi Rarowskiemu. Kolejnym dziedzicem Łodygowic był książę Jerzy Zbaraski, który w 1629 roku rozpoczął budowę murowanego dworu. Wszystkie dobra po śmierci Zbarskiego w 1631 roku przeszły we władanie Janusza Wiśniowskiego. Następnym właścicielem Łodygowic staje się Stanisław Warszycki, który otrzymuje je jako wiano żony Heleny - córki wojewody Konstantego Wiśniowskiego. Warszycki zakończył budowę dworu, a w 1673 roku otoczył go murem, fosami i wałami. Stanisław Warszycki zmarł w roku 1681 w Pilicy licząc ponad 80 lat życia i pochowany został w kaplicy św. Marii Panny na Jasnej Górze.

Druga połowa XVII wieku była dla państwa łodygowickiego bardzo trudna. Po długoletnich wojnach z Kozakami i Szwedami ziemie te zostały wyniszczone, co spowodowało migrację ludności na Śląsk, Węgry i Morawy. Po śmierci Warszyckiego w 1681 roku dobra łodygowickie przechodziły różne koleje losu. Najpierw dostały się w ręce jego syna – Jana Kazimierza Warszyckiego, potem szwagra – Michała Warszyckiego, a po jego śmierci w 1697 roku zarządza nimi wdowa po Janie Kazimierzu – Zofia Domicela. Od 1707 roku dochodzi do ciągłych sporów o te ziemie. Liczne zajazdy, sądy spowodowały upadek majątku, który w końcu dostał się rodzinie Borzęckich. W 1773 roku włości przeszły w posiadanie Ignacego Kalinowskiego – cześnika halickiego, starosty lelowskiego, pułkownika królewskiego i posła na sejm, który powiększył pola uprawne i poprawił stan majątku.

Na skutek rozbiorów Łodygowice znalazły się w granicach Galicji. Po Kalinowskim posiadłość objęła Honorata Marcelina Borzęcka, która w prawa dziedziczki ziemi łodygowickiej weszła na mocy spadku. Sprzedała Łodygowice w 1840 roku księciu Von Anhalt. W 1841 roku w wieku 60 lat książę zmarł, a ziemie państwa łodygowickiego odziedziczyła jego siostrzenica hrabina Charlotta Hochberg Furstenstein, która sprzedała majątek w 1849 roku. W ciągu najbliższych kilkunastu lat Łodygowice miały kilku właścicieli. Ostatecznie w 1866 roku nabyła je Klementyna Primovesi de Weber – żona Adolfa Klobusa, majora austriackiego. Z małżeństwa Klobusów narodziło się pięcioro dzieci, z których w tutejszych dobrach pozostali Paweł i Otto. Paweł otrzymał Mikuszowice, Otto osiadł w Łodygowicach, które pozostały w jego rękach aż do śmierci w roku 1943. W 1945 roku znaczną część gruntów ostatniego włodarza ziem łodygowickich rozparcelowano, resztę w 1956 roku przejął skarb państwa.

Kościół św. Szymona i św. Judy Tadeusza w Łodygowicach[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Szymona i św. Judy Tadeusza w Łodygowicach zbudowany został prawdopodobnie przez opata cystersów Wilka. Na obecne miejsce został przeniesiony z okolicy łodygowickiego dworu. Prawdopodobnie stał on tuż za okopami dworu od strony południowej i stanowił kościółek przyklasztorny cystersów. Przeniesienie świątyni na obecne miejsce nastąpiło na skutek starań proboszcza Stanisława Kaszkowica. Miało to miejsce w latach 1631-1634. Kościół, zaliczany ze względu na specyficzne cechy architektoniczne do kościołów tzw. grupy śląsko-małopolskiej, należy do największych kościołów drewnianych w Beskidach.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Dwór w Łodygowicach, tzw. zamek

Szlaki piesze[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. UG Łydogywice: Statut Sołectwa Łodygowice. W: uglodygowice.bip.org.p [on-line]. 2006. [dostęp 2010-12-07].
  2. Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, "Liber Beneficiorum", Aleksander Przedziecki, Tom II, Kraków 1864, str.290.
  3. Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, "Liber Beneficiorum", Aleksander Przedziecki, Tom VII, Kraków 1864, str.86.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]