Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe w Katowicach
Tarcza Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe.jpg
Śląskość, Tradycja, Zaufanie, Nowoczesność
Typ szkoły średnia szkoła techniczna
Państwo  Polska
Miejscowość Katowice
Data założenia 30 marca 1931
Liczba uczniów ok. 1200
Dyrektor mgr inż. Jan Sporek
Wicedyrektorzy mgr Aneta Łosiewcz

mgr Beata Dziedzic – Szymińska

Adres ul. Sokolska 26 Katowice

40-086

Członkostwo Comenius, Globe, Socrates-Arion
Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
ŚTZN
ŚTZN
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ŚTZN
ŚTZN
Ziemia 50°15′50″N 19°00′58″E/50,263889 19,016111Na mapach: 50°15′50″N 19°00′58″E/50,263889 19,016111
Strona internetowa szkoły

Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe (Śl.TZN, Śląskie) – średnia szkoła techniczna mieszcząca się w Katowicach przy ulicy Sokolskiej 26.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Okres przedwojenny[edytuj | edytuj kod]

Przez blisko 600 lat wschodnia część Górnego Śląska ( kraina o tej nazwie znana od co najmniej XIV wieku ) była poza państwem polskim. Nie istniało średnie szkolnictwo techniczne z nauczanym językiem polskim. Po przyłączeniu do RP wschodniej części Górnego Śląska w 1922 z czasem zaczęło brakować wykształconych pracowników. Przyczyną była emigracja na poza polską część Górnego Śląska i dalej w głąb nowego państwa niemieckiego specjalistów, górnośląskich Niemców i Górnoślązaków słowiańskich oraz zwiększająca się liczba zakładów potrzebująca nowych rąk do pracy. Dotychczasowe szkolnictwo miało niewystarczający potencjał, wymagało stworzenia nowoczesnej szkoły. Braki w specjalistach uzupełniano spośród absolwentów miejscowych szkół technicznych m.in. Szkole Przemysłowej w Bielsku, Szkole Budowlanej w Katowicach (obecnie budynek AMuz), Wojewódzkiej Szkole Mechanicznej i Hutniczej w Chorzowie, Szkole Górniczej w Tarnowskich Górach oraz spoza województwa śląskiego w Szkole Górniczej i Hutniczej w Dąbrowie Górniczej i spoza RP w Szkole Budowy Maszyn w Gliwicach (budynek „czerwona chemia” PŚ).

Po czterech latach I wojny światowej i ustanowieniu Statutu Organicznego Województwa Śląskiego z dnia 15 lipca 1920 roku, wschodnią część Górnego Śląska po powstaniach i plebiscycie przyznano Rzeczypospolitej Polskiej. Duże zapotrzebowanie na specjalistów przemysłu metalurgicznego, elektromaszynowego i chemicznego wiązało się z intensywną rozbudową szkolnictwa technicznego. Mimo iż istniało szkolnictwo średnie, szkół technicznych było zaledwie kilka, m.in. Szkoła Włókiennicza w Bielsku, Szkoła Górnicza w Tarnowskich Górach, Szkoła Budowlana w Katowicach oraz Wojewódzka Szkoła Mechaniczna i Hutnicza w Chorzowie. Ujednolicenie organizacji szkół zawodowych na Górnym Śląsku było przedmiotem starań władz województwa śląskiego. 11 lutego 1925 roku Sejm Śląski uchwalił rezolucję, wzywającą Radę Wojewódzką do przedłożenia Sejmowi projektu ustawy o jednolitej organizacji szkolnictwa zawodowego w całym województwie. Z polecenia Wojewody Śląskiego Michała Grażyńskiego postanowiono połączyć wszystkie szkoły techniczne w tym rejonie i stworzyć jedną wielowydziałową, specjalizującą się w wielu kierunkach technicznych.

Z powodu braku możliwości spełnienia wymagań tej ogromnej inwestycji pierwsze dwie lokalizacje nie zostały zaakceptowane. Teren u zbiegu ulic Mikołowskiej oraz Żwirki i Wigury był za mały (po II wojnie światowej zbudowano tu Pałac Młodzieży), a tereny w Ligocie zarezerwowane zostały dla zamysłu Politechniki Śląskiej (obecnie rejon Szpitala Kolejowego). We wrześniu 1928 rozpoczęto budowę gmachu przy ulicy Zygmunta Krasińskiego, o kubaturze 172 tys. metrów sześciennych, która trwała 3 lata, zarazem likwidując szkołę mechaniczną i hutniczą w Chorzowie i przenosząc jej personel do nowo wybudowanego budynku „Śląskich”. Na uroczystości poświęcenia kamienia węgielnego przybył wojewoda śląski Michał Grażyński i Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej prof. inż. Ignacy Mościcki. Personelowi szkoły nadano zaszczytny tytuł Śląskich Funkcjonariuszy Wojewódzkich. Wielkość szkoły powodowała, że była drugą co do wielkości szkołą tego typu w Europie, o niespotykanym wyposażeniu, oryginalnych pracowniach, z własną halą hutniczą z piecem odlewniczym i siłownią produkującą prąd elektryczny dla okolicznej dzielnicy. Gmach nazywano „pałacem techników”. W założeniach, po pewnym czasie miała się przekształcić w Politechnikę Śląską.

Szkoła zainaugurowała swoją działalność 30 marca roku szkolnego 1930-31. Poświęcenia gmachu Śl.TZN dokonał 21 października 1933 r. ordynariusz Diecezji Katowickiej ks. biskup Stanisław Adamski, w obecności Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego, wojewody śląskiego Michała Grażyńskiego oraz marszałka Sejmu Śląskiego Konstantego Wolnego. Na 180 wolnych miejsc (których planowano więcej) zgłosiło się 560 kandydatów. Przed wojną w murach szkoły w ciągu 4 lat kształcili się technicy mechanicy, elektrotechnicy, technicy budowlani, drogowi i chemicy. Znajdowała się tam czteroletnia szkoła administracji kolejowej i przemysłowej, dwu- i trzyletnia szkoła mistrzów maszynowych, elektrotechnicznych, budowlanych, drogowych, koksowniczych, gazowniczych, hutniczych i laborantów chemicznych. Zgromadzenie w jednej szkole kilku typów specjalizacji dawało możliwość obrania jednolitego kierunku wychowawczego, pełnego doboru grona nauczycielskiego oraz lepszego wyposażenia sal, pracowni i warsztatów, które mogły służyć kilku wydziałom. W tamtym okresie nauka w Śląskich była płatna, zaś cena ustalana była przez rozporządzenie wojewody śląskiego. Dla techników mechaników i elektryków opłata administracyjna wynosiła 96 zł, zaś dla techników chemików 106 zł. Opłata była półroczna. Mimo to młodzież przybywała licznie, nawet spoza województwa, dlatego też zaistniała konieczność stworzenia bursy dla uczniów, której budowę przerwał wybuch II wojny światowej.

Okres II wojny światowej[edytuj | edytuj kod]

Na miesiąc przed rozpoczęciem Kampanii Wrześniowej gmach Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych przekazano 73. Pułkowi Piechoty oraz mającemu powstać Batalionowi Obrony Narodowej. Zgodnie z decyzją władz wojewódzkich Śl.TZN ewakuowano na wschód do Lwowa. Komendantem ewakuacji szkoły mianowano prof. Włodzimierza Stahla, nauczyciela języka polskiego i historii (później dyrektora Opery Śląskiej w Bytomiu). Zajęcia we Lwowie prowadzone były do 25 marca 1940 roku. W wojnie obronnej we wrześniu 1939 roku brało udział 24 nauczycieli i pracowników, w ruchu oporu 12, zaś w prowadzeniu i organizacji tajnego nauczania 36. Nie wcieleni do wojska, w obawie przed represjami, opuścili Śląsk, wywożąc z sobą akta szkolne. W czasie okupacji Katowic gmach Śl.TZN przekształcono w niemiecką szkołę inżynieryjną. Po zwycięstwie aliantów nad III Rzeszą, Górny Śląsk ponownie należał do Polski, zaś Śl.TZN z polecenia wojewody śląsko-dąbrowskiego Aleksandra Zawadzkiego wznowiły swoją działalność. Przedwojenni absolwenci otrzymali wtedy tytuł inżyniera w uznaniu wartości przedwojennej matury i poziomu kształcenia.

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Dawny gmach Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych przy ul. Krasińskiego

Ponowne otwarcie placówki po pięciu latach okupacji nie było łatwe, wiązało się bowiem z ofiarnym gromadzeniem sprzętu dla warsztatów i laboratoriów, utraconego po II wojnie światowej, oraz opału, którego brak wyraźnie przeszkadzał w edukacji. Mimo wszystko 1 marca 1945 roku, 395 uczniów rozpoczęło naukę przerwaną wojną. 1 września 1945 roku Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe rozpoczęły rekrutację do klas pierwszych na kierunki elektryki, mechaniki, energetyki i chemii. 5 października 1945 roku dyrektor szkoły otrzymymał z rąk wojewody śląsko-dąbrowskiego sztandar szkoły.

Odbudowujący się przemysł ponownie wymagał wysokiej klasy specjalistów. Do roku 1951 szkoła podlegała Kuratorium Śląskiego Okręgu Szkolnego, po czym przejęło ją Ministerstwo Przemysłu Ciężkiego, przez co szkoła stała się instytucją resortową i zmieniła nazwę na Technikum Hutnicze, w skład którego wchodziły wydziały: hutniczy, chemiczny, elektryczny, energetyczny, mechaniczny I oraz II planowania i normowania oraz wydział dla pracujących. Niespodziewanie w 1955 roku likwidacji poddano wydział hutniczy, reaktywowany po czterech latach w 1959 roku, z inicjatywy nowego zarządu Zjednoczenia Hutnictwa Żelaza i Stali MPC w Katowicach. W 1958 roku szkoła wspierana przez ZHŻiS odzyskała wcześniejszą nazwę jako wyraz podtrzymania tradycji. Wówczas poddano likwidacji wydział planowania i normowania, wydział elektryczny i energetyczny połączono w elektroenergetyczny; podobnie postąpiono z wydziałami mechanicznymi. Po pewnym czasie z wydziału elektroenergetycznego wydzielono specjalność energetyki cieplnej, zaś dla nowych wymagań przemysłu otwarto na wydziale elektrycznym nową specjalność – elektronikę, na mechanicznym – automatykę, na hutniczym – transport wewnątrzzakładowy oraz maszyn i urządzeń hutniczych, zaś na chemicznym – specjalność sposobów zabezpieczeń przeciwkorozyjnych.

Presje władz komunistycznych[edytuj | edytuj kod]

Mocno ugruntowana propaganda sukcesu w latach 70 XX w. umożliwiła Radzie Ministrów PRL rozpoczęcie konsekwentnego planu „modernizacji”, które faktycznie skończyło się niszczeniem dorobku i tradycji szkolnictwa górnośląskiego. W 1972 roku, na mocy porozumienia zawartego pomiędzy ówczesnym rektorem Politechniki Śląskiej a dyrektorem ZHŻiS, budynek Śl.TZN został oddany jako ośrodek naukowo-dydaktyczny Politechniki, zaś uczniom Śląskich gwarantowano postawienie trzech budynków w różnych miastach, po 800 uczniów do każdej placówki. Realizacja takiego planu była wyjątkowo niekorzystna dla szkoły biorąc pod uwagę odbieganie od koncepcji szkoły grupującej kilka tysięcy uczniów, nauczycieli i pracowników w jednym gmachu, umożliwiając sprawniejszą edukacje. Nie pomogły petycje kierowane do władz politycznych i oświatowych, zaś budowa nowych obiektów nigdy nie została zrealizowana przez Politechnikę.

W tym stanie szkołę przeniesiono do pomieszczeń zastępczych. Wydział hutniczy razem z dyrekcją i administracją szkoły przeszedł do budynku Zespołu Szkół Mechaniczno-Elektrycznych w Katowicach przy ul. Zawadzkiego 26 (dzisiejsza ul. Sokolska), wydział chemiczny do Technikum Hutniczego w Katowicach-Szopienicach, wydział mechaniczny wraz z wydziałem dla pracujących do budynku ZSZ Huty Baildon. Wydział elektryczny i część klas hutniczych ulokowano w nowo zbudowanym budynku szkolnym dla szkół przyzakładowych Huty im. F. Dzierżyńskiego, DAMEL i DEFUM w Dąbrowie Górniczej. Warsztaty i internat pozostały na swoim miejscu do roku szkolnego 1973-1974, później przeniesiono je do Dąbrowy Górniczej. Pociągnęło to za sobą konieczność pewnych zmian organizacyjnych. W miejsce dotychczas prawie samodzielnych wydziałów powstały dwa zakłady, jeden w Katowicach pod kierunkiem mgra inż. Henryka Dydkowskiego, a drugi w Dąbrowie Górniczej kierowany przez mgr inż. Mariana Karkowskiego. Nauczyciele, rodzice i młodzież byli zaskoczeni takim traktowaniem szkoły, która do 1970 roku wykształciła 16 tys. absolwentów i postanowili bronić zasłużonej dla Górnego Śląska placówki. Decyzją Kuratora Oświaty i Wychowania z dnia 8 czerwca 1975 roku, połączono Śl.TZN i Zespół Szkół Mechaniczno-Elektrycznych w jedną jednostkę o nazwie Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe, z siedzibą w budynkach przy ulicy Zawadzkiego, w których szkoła mieści się do tej pory.

Śląskie dzisiaj[edytuj | edytuj kod]

Budynek główny
Warsztaty szkolne

Obecnie Śląskie, pomimo licznych trudności w swojej wieloletniej historii, wciąż szkolą około tysiąca uczniów, słynąc z wysokiego poziomu nauczania i wychowania. Na jedno miejsce przy rekrutacji przypada kilku kandydatów, co świadczy o renomie szkoły.

Budynek[edytuj | edytuj kod]

Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe składają się z 3 budynków: głównego budynku, Szkolnego Schroniska Młodzieżowego „Ślązaczek” i warsztatów szkolnych, na terenie 23 822 m². Szkoła posiada centrum informacji naukowo-dydaktycznej, aulę, siłownię, salę gimnastyczną, 55 sal lekcyjnych, pracownie ekologiczne, pracownie informatyczne posiadające 80 stanowisk komputerowych, pracownię przysposobienia obronnego, pracownię BHP, pracownie chemiczne, pracownie zastosowania informatyki w technice CAD/CAM, a także bufet oraz architekturę sprzyjającą niepełnosprawnym. Laboratoria szkolne, w których kształci się techników analityków oraz techników ochrony środowiska, umożliwiają szkolenie w zakresie techniki laboratoryjnej, analizy jakościowej, analizy ilościowej, instrumentalnej, technicznej, jak również preparatyki organicznej i nieorganicznej. Warsztaty szkolne dzielą się na: dział ślusarski, dział mechaniczny-tokarski, dział mechaniczno-frezarski, dział mechaniczno-szlifierski, dział mechaniczny maszyn różnych, pracownię spawalniczą, pracownię kontroli technicznej, pracownię obrabiarek CNC, pracownię komputerową sterowania pneumatycznego, pracownię elektryczną, pracownię elektroniczną oraz sale wykładowe. W budynku szkoły znajduje się również: Centrum Opieki nad Dzieckiem Niepełnosprawnym, Stowarzyszenie Elektryków w Polsce, Polskie Towarzystwo Schronisk Młodzieżowych.

Ubiór uczniowski[edytuj | edytuj kod]

Szczególnie pielęgnowaną tradycją, sięgającą początków szkoły, jest noszenie garnituru przez chłopców o klasycznym kroju (jedno- lub dwurzędowego, z kamizelką lub bez), wykonanego z jednolitego granatowego materiału bez wzorów, błękitnej koszuli, granatowego krawatu (również bez wzorów), czarnych skarpet i czarnych półbutów. Dziewczęta natomiast noszą żakiet, spódnicę do kolan, bądź spodnie (również wykonane z jednolitego granatowego materiału), błękitną lub białą koszule zakrywającą ramiona, dekolt i brzuch (zapinana lub nie), wizytowe czarne buty (półbuty), rajstopy w kolorze cielistym. Podczas rozpoczęcia i zakończenia roku szkolnego oraz świąt, takich jak 11 listopada, 3 maja oraz 30 marca (rocznica powstania szkoły), uczniowie zamiast niebieskich koszul noszą białe. Obowiązkiem każdego ucznia jest noszenie na lewej piersi tarczy (w formie metalowej oznaki) z logo szkoły. Podczas zajęć na warsztatach uczniów obowiązuje strój zgodny z wymogami BHP. Technicy ochrony środowiska oraz technicy analitycy podczas dni, w których pracują w laboratoriach szkolnych, ze względu na możliwość zniszczenia stroju uczniowskiego, zwolnieni są z obowiązku noszenia garniturów, lecz zobowiązani do zakładania na terenie szkoły kitla ochronnego z przypiętą tarczą. Podczas zajęć wychowania fizycznego obowiązuje następujący strój: czerwone spodenki, żółta koszulka, białe skarpetki i obuwie z jasną podeszwą.

Szkolne Schronisko Młodzieżowe „Ślązaczek”

Funkcjonowanie szkoły[edytuj | edytuj kod]

Szkoła bierze udział w programach międzynarodowych m.in. Comenius, Globe, Socrates-Arion i wymiany uczniów z Norwegią. Śl.TZN umożliwiają uczniom rozwój umiejętności poprzez koła zainteresowań takie jak: koło krzewienia kultury Górnego Śląska, koło ekologiczne, koło LOP, koło PTTK, koło PCK, koło informatyczne, koło filmowe w języku angielskim, koło teatralne, koło modelarskie, koło młodzieżowych doradców, koło filatelistyczne PZF, klub europejski, klub wolontariatu, zespół muzyczny, zespół taneczny, klub debat w języku angielskim i języku polskim, koło mechatroniczno–programistyczne, szkolny klub sportowy. Szkoła współpracuje z Wydziałem Zdrowia i Kształtowania Środowiska Urzędu Miasta Katowice w programie „Monitoring wybranych wód”. Obecnie w murach Śląskich kształcą się specjaliści:

w Technikum Nr 17:

  • technik analityk
  • technik ochrony środowiska
  • technik mechatronik
  • technik elektryk
  • technik energetyk
  • technik elektronik
  • technik mechanik
  • technik teleinformatyk
  • technik informatyk

w Szkole Policealnej Nr 8:

  • technik informatyk
  • technik BHP

w Technikum Uzupełniającym dla Dorosłych Nr 11:

  • technik elektryk
  • technik mechanik
  • technik telekomunikacji

Kadra kierownicza i dydaktyczna[edytuj | edytuj kod]

  • Dyrektor naczelny mgr inż. Jan Sporek
  • Dyrektor ds. organizacyjnych mgr Aneta Łosiewicz
  • Dyrektor ds. pedagogicznych mgr Beata Dziedzic – Szymińska
  • Kierownik Warsztatów Szkolnych mgr inż. Ireneusz Boczek
  • Kierownik Laboratorium Chemicznego mgr inż. Krzysztof Stachurka
  • Kierownik Szkolnego Schroniska Młodzieżowego „Ślązaczek” Joanna Haśnik
  • Kierownik gospodarczy Ilona Gruszczyńska

Kadra dydaktyczna to 91 nauczycieli, pracownicy administracji -16 osób, a pracownicy obsługi – 27.

Sukcesy uczniów w roku szkolnym 2007/2008[edytuj | edytuj kod]

  • Mistrzostwo Katowic w piłce ręcznej chłopców.
  • I miejsce w stylu grzbietowym oraz I miejsce w stylu dowolnym podczas Mistrzostw Katowic w pływaniu
  • Reprezentacja Polski na arenie międzynarodowej w XIII konkursie ZAV Hodonin odbywającym się w Czechach. Drużynowo w III spotkaniu IV miejsce, indywidualnie II oraz dwa IV miejsca.
  • I miejsce za prace w kategorii: wiersze i utwory prozatorskie pisane o Śląsku lub po Śląsku pt. „Śląsk wierszem pisany”, w IV Konkursie Regionalnym dla Dzieci i Młodzieży „Śląsk – moja mała ojczyzna”.
  • I miejsce w grupie młodzieży szkół ponadgimnazjalnych w oddziałowym finale XLVI Młodzieżowego Konkursu Filatelistycznego „450 lat Poczty Polskiej”.
  • II miejsce w piłce ręcznej chłopców na szczeblu rejonowym.
  • II miejsce oraz wyróżnienie w Miejskim Konkursie Ortograficznym.
  • II miejsce w finale Szkolnej Ligi Śląskiej w snowboardzie dziewcząt..
  • II miejsce w V Międzyszkolnym Konkursie Bezpieczeństwa i Higieny Pracy.

Nagroda II stopnia w Międzynarodowym Konkursie Matematycznym „Kangur”.

  • II miejsce w konkursie organizowanym przez Urząd Miasta Katowice na stworzenie rzeźby przestrzennej z odpadów opakowaniowych.
  • III miejsce w Konkursie Debat Szkolnych zorganizowanym przez Stowarzyszenie Wspierania
  • Inicjatyw Społecznych MERITUM w ramach projektu „Zielona rewolucja nad Kłonicą”.
  • IV,V i VI miejsce w Szkolnej Lidze Śląskiej w narciarstwie zjazdowym.
  • VI miejsce w siatkówce plażowej chłopców Mistrzostw Katowic szkół średnich.
  • Wyróżnienie w VI Ogólnopolskim Konkursie „Edukacja Regionalna”
  • Wyróżnienia w konkursach ekologicznych ogłoszonych przez Urząd Miasta Katowice
  • Wyróżnienie w Turnieju Recytatorskim „Nobliści w Mysłowicach”
  • Wyróżnienia w międzyszkolnym konkursie fotograficznym „Świat wokół nas”
  • Wyróżnienie w konkursie ekologicznym „Eko-Planeta”
  • Wyróżnienie w kategorii poezja w Międzyszkolnym Konkursie „Jesienny Ogród Sztuk”

Absolwenci[edytuj | edytuj kod]

Absolwenci Śląskich są solidnie wykształconymi i cenionymi pracownikami, co jest wynikiem profesjonalnego nauczania, dobrze wyposażonych laboratoriów i ciągłego przystosowywania się szkoły do wymagań zmieniającego się rynku pracy (np. mechatronika, której kilka lat temu jeszcze nie było w programie nauczania). Do znanych absolwentów należy m.in.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Roczne wydatki Śląskich to około 5,5 milionów złotych.
  • Jedną z nagród jakie szkoła stosuje wobec pozytywnie wyróżniających się uczniów w nauce, jest przyznanie na forum szkoły Tarczy z laurem Śl.TZN, zaś w przypadku najlepszych dyrekcja szkoły przyznaje Złotą tarcze.
  • W latach pięćdziesiątych na jedno miejsce przy rekrutacji przypadało aż dziesięciu kandydatów.
  • Jednym z wykładowców był znany artysta plastyk – Paweł Steller

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]