55 Cancri
Współrzędne: 
08h52m35,81s; +28°19'50,95"
| 55 Cancri A | |
| Dane obserwacyjne (J2000) | |
| Gwiazdozbiór | Rak |
| Rektascensja | 08h 52m 35,81s |
| Deklinacja | +28° 19' 50,95" |
| Odległość | 40,85 ly (12,53 pc) |
| Charakterystyka fizyczna | |
| Typ widmowy | G8V |
| Jasność obserwowana | 5,95m |
| Alternatywne oznaczenia | |
| ρ1 Cnc, GJ 324 A, BD+28°1660, HD 75732, HIP 43587 |
|
| 55 Cancri B | |
| Dane obserwacyjne (J2000) | |
| Gwiazdozbiór | Rak |
| Rektascensja | 08h 52m 40,82s |
| Deklinacja | +28° 18' 58,8" |
| Odległość | 42,45 ly (13,02 pc) |
| Charakterystyka fizyczna | |
| Typ widmowy | M4 |
| Jasność obserwowana | 13,15m |
55 Cancri (skrót 55 Cnc; Ro-1 Cancri) jest gwiazdą podwójną, znajdującą się w odległości ok. 40,8 lat świetlnych od Układu Słonecznego w gwiazdozbiorze Raka. System ten składa się z żółtego karła (55 Cancri A) typu G8V oraz czerwonego karła (55 Cancri B) typu M4V.
Wokół 55 Cancri A zostało odkrytch pięć planet pozasłonecznych, jest to zatem jeden z najbardziej rozbudowanych, znanych pozasłonecznych układów planetarnych.
Spis treści |
Odległość i widoczność [edytuj]
Układ 55 Cancri znajduje się dość blisko naszego Układu Słonecznego – według pomiarów dokonanych przez satelitę astrometrycznego Hipparcos, 55 Cancri A ma paralaksę 0,0798 sekund kątowych, co oznacza, że jest oddalona o 12,5 parseków.
55 Cancri A jest gwiazdą o wielkości 5,95m, jest zatem widoczna przez lornetkę, a także okiem nieuzbrojonym w nocy przy bardzo dobrej pogodzie. Czerwony karzeł 55 Cancri B jest 13 wielkości, jest więc widoczny jedynie za pomocą teleskopu.
Składniki systemu [edytuj]
55 Cancri A [edytuj]
55 Cancri A jest żółtym karłem typu G8 V. Ma masę podobną do masy Słońca, jednak posiada nieznacznie mniejsze natężenie emitowanego światła. Jest jednak bogatsza od Słońca w pierwiastki cięższe niż hel. Mając o 86% więcej żelaza niż Słońce jest klasyfikowana jako wyjątkowo bogata w metale gwiazda ciągu głównego. Tak duża zawartość żelaza utrudnia ocenę wieku i masy z uwagi na to, że modele ewolucji gwiazd są mniej dokładne w takich przypadkach. Jedna z ocen bazująca na aktywności chromosfery sugeruje wiek około 5,5 miliarda lat.
55 Cancri B [edytuj]
55 Cancri B jest gwiazdą o jasności 13m; jest czerwonym karłem. Klasyfikacja widmowa gwiazdy to M4 V. Krąży w pobliżu jaśniejszego składnika układu w odległości około 1065 j.a., a jeden obieg orbitalny trwa przynajmniej dzięsiątki tysięcy lat.
Układ planetarny [edytuj]
Okresy obiegu planet po orbicie wynoszą odpowiednio 0,73, 15, 44, 260 i 5218 dni. Najmniejsza planeta, okrążająca gwiazdę zaledwie w ciągu 0,73 dni, jest jedną z najmniejszych planet pozasłonecznych i ma średnicę zbliżoną do Neptuna. Jest to pierwszy pozasłoneczny układ planetarny składający się z 5 planet[1].
Dotychczas odkryto pięć planet krążących wokół gwiazdy głównej. Są planetami typu S, tzn. okrążają tylko jeden ze składników gwiazdy podwójnej. Tradycyjnie planety pozasłoneczne oznaczane są nazwą głównej gwiazdy oraz małą literą oznaczającą kolejność odkrycia (lub według odległości od gwiazdy, jeśli odkryto kilka planet), zaczynając od "b" (b, c, d, e, f, ...). Na przykład trzecia planeta odkryta w układzie 55 Cancri została nazwana "55 Cancri d". Wielkie litery (A, B, C, D) używane są dla gwiazd towarzyszących; prowadzi to do sytuacji, gdzie czerwony karzeł wchodzący w skład gwiazdy podwójnej 55 Cancri oznaczony jest 55 Cancri B, a pierwsza odkryta planeta systemu to 55 Cancri b. Czasem, aby zapobiec zamieszaniu, planeta oznaczana jest 55 Cancri Ab zamiast 55 Cancri b, by jednoznacznie określić, że krąży wokół pierwszego składnika układu gwiazd, czyli 55 Cancri A.
W 1998 r. ogłoszono prawdopodobne odkrycie pierścienia pyłów wokół 55 Cancri A. Według obliczeń promień dysku wynosi co najmniej 40 j.a. i jest nachylony pod kątem 25°. Jednak odkrycie nie zostało zweryfikowane i jest uważane za wątpliwe.
W 2011 r. przy użyciu teleskopu Spitzera stwierdzono, że najbardziej wewnętrzna planeta e przechodzi przed tarczą gwiazdy, co pozwoliło potwierdzić, że jej okres obiegu (długość roku) to ok. 17 godzin 40 minut[2].
| Towarzysz |
Masa (MJ) |
Okres orbitalny (dni) |
Półoś wielka (j.a.) |
Ekscentryczność |
|---|---|---|---|---|
| e | 0,027 ± 0,002 | 0,7365430 ± 0,0000059 | 0,01564 ± 0,00028 | 0,057+0,064−0,041 |
| b | >0,824 ± 0,007 | 14,6513 ± 0,0007 | 0,1150 ± 0,0001 | 0,016 ± 0,008 |
| c | >0,169 ± 0,008 | 43,93 ± 0,021 | 0,240 ± 4,5×10−5 | 0,053 |
| f | >0,144 ± 0,04 | 260,7 ± 1,1 | 0,781 ± 0,007 | 0,0002 |
| d | >3,835 ± 0,08 | 5218 ± 230 | 5,77 ± 0,11 | 0,025 ± 0,03 |
Przypisy
- ↑ Astronomers Discover Record Fifth Planet Around Nearby Star 55 Cancri Science Daily (ang.)
- ↑ B.-O. Demory, M. Gillon, D. Deming3, D. Valencia. Detection of a transit of the super-Earth 55 Cnc e with Warm Spitzer. . [dostęp 2011-05-03].
Zobacz też [edytuj]
- Układ planetarny
- HD 10180 - posiada układ złożony z co najmniej 6 planet
|
||||||||||||||
