Aleksandr Nowikow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Aleksandr Aleksandrowicz Nowikow
Александр Александрович Новиков
główny marszałek lotnictwa główny marszałek lotnictwa
Data i miejsce urodzenia 19 listopada 1900
Krukowo, Imperium Rosyjskie 
Data i miejsce śmierci 3 grudnia 1976
Moskwa, ZSRR 
Przebieg służby
Lata służby 19191956
Siły zbrojne Red star.svg Armia Czerwona
Stanowiska dowódca Wojsk Lotniczych:

zastępca ludowego komisarza obrony ZSRR, dowódca Wojsk Lotniczych RKKA, zastępca naczelnego dowódcy Sił Zbrojnych ZSRR

Główne wojny i bitwy wojna domowa w Rosji,

II wojna światowa,
wojna zimowa z Finlandią,
Wielka Wojna Ojczyźniana:

wojna radziecko-japońska

Późniejsza praca Wyższa Szkoła Lotnictwa Cywilnego
Odznaczenia
Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego
Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Pracy Order Suworowa I klasy Order Suworowa I klasy Order Suworowa I klasy Order Kutuzowa I klasy Order Czerwonej Gwiazdy Order Czerwonej Gwiazdy Medal 100-lecia urodzin Lenina Medal "Za obronę Leningradu" Medal "Za obronę Stalingradu" Medal "Za zdobycie Królewca" Medal "Za zdobycie Berlina" Medal "Za zwycięstwo nad Japonią" Medal za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 Medal 20-lecia zwycięstwa nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 Medal 30-lecia zwycięstwa nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 Medal Weterana Radzieckich Sił Zbrojnych Medal "20 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Medal "30 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Medal "40 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Medal "50 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Medal 250-lecia Leningradu Order Czerwonego Sztandaru (Mongolia) Order Gwiazdy Polarnej (Mongolia) Krzyż Wielki Legii Honorowej (Francja) Legia Zasługi (USA)

Aleksandr Aleksandrowicz Nowikow, ros. Александр Александрович Новиков (ur. 19 listopada 1900 we wsi Krukowo, zm. 3 grudnia 1976 w Moskwie) – radziecki dowódca wojskowy, główny marszałek lotnictwa ZSRR (1944), zastępca ludowego komisarza obrony ZSRR, dowódca Wojsk Lotniczych RKKA, zastępca naczelnego dowódcy Sił Zbrojnych ZSRR, deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 2. kadencji (1946–1950), dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1945, 1945).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 19 listopada 1900 we wsi Krukowo, rejon nieriechcki (ob. obwód kostromski). W latach 1915–1918 studiował w seminarium duchownym dla nauczycieli, a po ukończeniu studiów rozpoczął pracę jako nauczyciel w Pieszewie, w pobliżu rodzinnej wsi. W 1919 wstąpił do Armii Czerwonej. Uczestnik wojny domowej w Rosji. Brał udział w tłumieniu kontrrewolucyjnego powstania w Kronsztadzie, walczył na Kaukazie. Od 1920 członek RPK(b)/KPZR.

W 1922 ukończył kursy doskonalące oficerów RKKA im. marsz. Borysa Szaposznikowa (KUKS "Wystrzał"), a w 1930 Akademię Wojskową im. Michaiła Frunzego w Moskwie.

Od 1933 służył w Siłach Powietrznych ZSRR. Uczestniczył w wojnie zimowej z Finlandią, szef Sztabu Wojsk Lotniczych Frontu Północno-Zachodniego. Od 1940 dowódca Wojsk Lotniczych Leningradzkiego Okręgu Wojskowego. Podczas Wielkiej Wojny Ojczyźnianej dowodził Wojskami Lotniczymi Frontu Północnego i Frontu Leningradzkiego. W latach 1942–1943 był zastępcą ludowego komisarza obrony ZSRR (ministra) do spraw lotnictwa.

Od maja 1943 to 1946 był dowódcą Wojsk Lotniczych RKKA. Po objęciu naczelnego dowództwa przeprowadził znaczną reorganizację lotnictwa wyczerpanego porażkami w starciach z Luftwaffe. Jako przedstawiciel Stawki Najwyższego Naczelnego Dowództwa był odpowiedzialny za koordynację działań lotniczych na kilku frontach, w walkach pod Stalingradem i Kurskiem, podczas zdobywania Królewca i w operacji berlińskiej oraz w bitwach z japońską Armią Kwantuńską w Mandżurii w 1945.

21 lutego 1944 – jako pierwszy w historii – został mianowany na stopień głównego marszałka lotnictwa, a 17 kwietnia 1945 został uhonorowany "Złotą Gwiazdą" i tytułem Bohatera Związku Radzieckiego. We wrześniu 1945 za walki z Japonią został odznaczony drugą "Złotą Gwiazdą" Bohatera Związku Radzieckiego.

Po sfingowanym pokazowym procesie w 1946 został zdymisjonowany, skazany na 5 lat więzienia i osadzony w obozie. Po zwolnieniu w 1952 był zastępcą naczelnego dowódcy Wojsk Lotniczych Sił Zbrojnych ZSRR (1953–1955). W 1953 został zrehabilitowany z przywróceniem stopnia wojskowego głównego marszałka lotnictwa.

Deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 2. kadencji (1946–1950). Od 1956 komendant Wyższej Szkoły Lotnictwa Cywilnego. Jest autorem wspomnień W niebie Leningradu (1970), podręczników i prac na temat historii radzieckiego lotnictwa. W 1958 uzyskał tytuł profesora. Zmarł 3 grudnia 1976 w Moskwie i został pochowany na Cmentarzu Nowodziewiczym, a na jego grobie wzniesiono pomnik.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]