Alexandrine Tinné

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Alexandrine Tinné
Alexandrine Tinne
Alexandrine Tinne
Data i miejsce urodzenia 17 października 1835
Haga
Imię i nazwisko przy narodzeniu Alexandrine Pieternella Françoise Tinné
Data i miejsce śmierci 1 sierpnia 1869
w drodze z Marzuk do Ghat
Przyczyna śmierci zamordowana
Miejsce spoczynku nieznane
Zawód podróżniczka
Narodowość holenderska
Rodzice Philip Frederik Tinne i Henrietta van Capellen
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Od lewej: Alexandrine Tinne, jej matka Henrietta (listopad 1860)

Alexandrine Pieternella Françoise Tinné (ur. 17 października 1835 w Hadze, zm. 1 sierpnia 1869 w drodze z Marzuk do Ghat) – holenderska podróżniczka. Była pierwszą Europejką, która próbowała przemierzyć Saharę.

Wczesna młodość[edytuj | edytuj kod]

Alexandrine Tinné była córką Philipa Frederika Tinné – wysoko postawionego urzędnika i dyplomaty – oraz jego drugiej żony, Henrietty van Capellen – córki znanego oficera marynarki wojennej. Ojciec Alexandrine zmarł w 1844, gdy miała ona 9 lat. Dzięki uzyskanemu wykształceniu młoda Tinné umiała rysować i grać na pianinie; uczyła się też języków obcych. Od wczesnych lat młodości typowe dla niej były niekonwencjonalne zachowania.

Pierwsze podróże[edytuj | edytuj kod]

Począwszy od 1854 Alexandrine wraz ze swoją matką zaczęła podróżować. Kolejno odwiedziły skandynawskie góry i Włochy, a 17 grudnia 1855 wysiadły w Aleksandrii, skąd udały się do Kairu, a następnie łodziami przedostały się do Asuanu. Już w Kairze Alexandrine, zafascynowana Orientem, zaczęła uczyć się arabskiego i studiować Islam. Kolejne podróże planowała nieutartymi szlakami. Najpierw wraz z karawaną przebyła pustynię aż do Morza Czerwonego, a następnie, w kwietniu 1856, wraz z sześćdziesięcioletnią matką udała się do Jerozolimy, dokąd wiodła trudna droga poprzez suche i skaliste wzgórza Judei. Stamtąd w dalszą podróż udały się do Damaszku. Z Damaszku podróżniczki udały się do Bejrutu. Boże Narodzenie 1856 spędziły w Kairze planując wyprawę w górę Nilu. Chciały dotrzeć do Chartumu w Sudanie. Gdy w pewnym miejscu Nil okazał się nieżeglowny, podróżniczki udały się do Palmyry. Lato spędziły odpoczywając w Libanie, a następnie okrężną trasą 6 listopada 1857 wróciły do Hagi. W czasie czteroletniego pobytu w Europie, młoda Tinné opanowała sztukę fotografowania, która na ówczesne czasy była skomplikowanym procesem.

Podróże po Białym Nilu[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza podróż (1861–1862)[edytuj | edytuj kod]

21 sierpnia 1861 na pokładzie francuskiego statku "Byzantine", Alexandrinne Tinné wraz ze swoją matką oraz ciotką Adrianną popłynęły do Alexandrii. Na miejscu przez cztery miesiące przygotowywały się do wyprawy do Chartumu. Podróż okazała się wielkim wyzwaniem. Do Asuanu żegluga przebiegała normalnie, później ze względu na silny nurt, dwustu mężczyzn przez dwa dni musiało ciągnąć łodzie. Od wioski Korosko–Al Bahr al Ahmar dalsza żegluga okazała się niemożliwa, zorganizowano zatem karawanę żeby przebyć Pustynię Nubijską do Abu Hamad, skąd dalej można było płynąć małymi statkami. Po osiemnastu dniach karawana składająca się ze stu dwóch wielbłądów dotarła do Abu Hamad, a 11 kwietnia 1862 do Chartumu. Stamtąd 11 maja 1862 panie Tinné wyruszyły wypożyczonym statkiem parowym do Gondokoro w Sudanie, gdzie dotarły 30 września. Pomimo tego, że za Gondokoro Biały Nil nie nadawał się już do żeglugi, Tinné chciała posuwać się dalej na południe, lecz choroba uniemożliwiła jej realizację tego planu.

Druga podróż (1863–1864)[edytuj | edytuj kod]

Kolejną podróż Tinné zaplanowała wraz z naukowcami: ornitologiem Theodorem von Heuglinem oraz geografem i biologiem Hermanem Steudnerem. Plan zakładał dotarcie do Mesjra er Req nad Rzeką Gazeli (Bahr el Ghazal), dopływem Białego Nilu, a stamtąd dalej pieszo jak najdalej w góry, w tereny niepoznane przez białego człowieka. Naukowcy wyjechali pierwsi, a panie Tinné miały do nich dołączyć. Okazało się, że wyruszyły za późno i w drodze zastała je pora deszczowa. Skutkiem tego ogromna karawana utknęła w deszczu, a uczestnicy wyprawy zaczęli chorować. Steudner zmarł w kwietniu, a matka Alexandrine – Henrietta – 22 lipca 1863. 28 marca 1864 Alexandrine wróciła do Chartumu, gdzie siedem tygodni później zmarła również jej ciotka Adrianna. W czasie osiemnastomiesięcznego pobytu w Kairze odwiedził ją jej przyrodni brat John wraz z żoną Margaret, bezskutecznie próbując namówić Alexandrine do powrotu do Europy.

Znaczenie wyprawy

Wyprawa nad Rzekę Gazeli, choć okazała się tragiczna w skutkach, przyczyniła się do rozwoju nauki. Von Heuglin w swoich raportach Die Tinnésche Expedition im westlichen Nil–Quellgebiet (1863–1864; Gotha, 1865) i Reise in das Gebiet des Weissen Nils Leipzig (1869) zamieścił opisy roślin odkrytych podczas ekspedycji. Na podstawie eksponatów przywiezionych przez Alexandrine lub jej rysunków dwóch biologów wydało w Wiedniu w 1867 Plantae Tinneanae, publikację opisującą 24 nowe gatunki.

Z kolei etnograficzna kolekcja Alexandrine, którą zabrał z Kairu jej brat, została przekazana do Public Museum (obecnie the Liverpool World Museum).

Ekspedycja na Saharę i śmierć[edytuj | edytuj kod]

Kolejna podróż Tinné odbyła się w 1865 roku. Wynajętym jachtem „Claymore” żeglowała po Morzu Śródziemnym, płynąc z Aleksandrii na Kretę, dalej do Neapolu, Marsylii, Barcelony. Następnie udała się statkiem do Algieru. Tam usłyszała o Tuaregach, którzy zostali jej opisani jako „postrach Sahary”, jednak Alexandrine, prawdopodobnie po lekturze książki Henri`ego Duveyriera, miała nieco romantyczny obraz Tuaregów. Koniecznie chciała ich poznać, dlatego w październiku 1867 wyruszyła karawaną w góry Atlas. Ponieważ przeprawa odbywała się zimą, podróż okazała się niezwykle trudną i ekipa zawróciła w stronę wybrzeża. W lipcu 1868 karawana dotarła do Philippeville, gdzie część ekipy rozstała się z Alexandrine, uważając jej plany za nierozsądne. We wrześniu Alexandrine dotarła do Trypolisu. Ostrzegano ją, aby nie przekraczała oazy Murzuk, ponieważ za nią kończyło się imperium osmańskie i nie było już możliwości ochrony podróżników. 6 marca 1869 karawana dotarła do Murzuk. Równocześnie z karawaną holenderską Saharę zamierzała przejść również karawana Gustawa Nachtigala. Ustalono zatem, że obie przejdą przez terytorium Tuaregów wspierając się nawzajem. Nachtigal chciał przed wyruszeniem zbadać góry Tibesti i Alexandrine zdecydowała, że w tym czasie pozna to plemię. Została zaproszona przez Ichnuchena, władcę Tuaregów, u którego przez kilka dni gościła jako pierwsza biała kobieta. Podczas rozstania umówili się, że spotkają się w Ghat, a karawanę Alexandrine poprowadzi szejk z Murzuku, Ahmed. Kilka dni później nieznajomy Arab przyjechał do obozu Alexandrine i namawiał ją do powrotu do Murzuk, ponieważ dowiedział się o planowanej na nią napaści. Nie posłuchała go i wyruszyła w dalszą drogę. W drodze do Ghat została 1 sierpnia 1869 roku zamordowana przez Tuaregów, a jej ciała nigdy nie odnaleziono.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]