Sudan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
جمهورية السودان
Republic of the Sudan

Republika Sudanu
Flaga Sudanu
Godło Sudanu
Flaga Sudanu Godło Sudanu
Hymn: Nahnu Djundulla Djundulwatan
Położenie Sudanu
Język urzędowy arabski, angielski[1]
Stolica Chartum
Ustrój polityczny republika autorytarna
Głowa państwa prezydent
Omar al-Baszir
Szef rządu prezydent
Omar al-Baszir
Powierzchnia
 • całkowita
16. na świecie
1 886 068 km²
Liczba ludności (2008)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
40. na świecie
30 890 000[2]
16,4 osób/km²
PKB (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

70,13 mld[3] USD
2040[3] USD
PKB (PPP) (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

90,46 mld[3] USD
2631[3] USD
Jednostka monetarna funt sudański (SDG)
Niepodległość od Egipt Egiptu i Wielka Brytania Wielkiej Brytanii
1 stycznia 1956
Secesja (2011):  Sudan Południowy
Religia dominująca islam
Strefa czasowa UTC +3
Kod ISO 3166 SD
Domena internetowa .sd
Kod samochodowy SUD
Kod samolotowy ST
Kod telefoniczny +249
Mapa Sudanu
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Sudan w Wikipodróżach

Sudan – państwo, położone w północno-wschodniej części Afryki nad Morzem Czerwonym. Do 9 lipca 2011 roku, był największym państwem w Afryce. Po secesji południowej części, spadł na trzecie miejsce ustępując miejsca Algierii i DRK.

Informacje podstawowe[edytuj | edytuj kod]

Sudan graniczy z siedmioma państwami


Długość wybrzeża: 853 km
Najniższy punkt: Morze Czerwone 0 m n.p.m.
Najwyższy punkt: Deriba Caldera 3042 m n.p.m.
Grupy etniczne: Murzyni, Arabowie, Bedża, inni.
Religie: sunnici, katolicy (głównie w Chartumie), animiści, protestanci, prawosławie rozproszone w całej Nubii nad Nilem
Języki: arabski (urzędowy), nubijski, Ta Bedawie, języki nilotyckie, języki nilo-hamityckie, języki sudańskie, angielski (urzędowy)
Podział administracyjny: 16 prowincji (wilajetów)
PKB: 2100 USD na mieszkańca (szacunek za 2005 rok)

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Sudanu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Historia Sudanu.

Na terytorium dzisiejszego Sudanu istniały jedne z najstarszych kultur w Afryce - państwo Kerma ( XXV wiek p.n.e. - 1500 p.n.e.), Napata (950 p.n.e. - 300 p.n.e.), Meroe (IV wiek p.n.e.- IV wiek n.e.). W V-VI wieku w Sudanie pojawiło się chrześcijaństwo. Zostało wyparte przez islam dopiero w XIV wieku. Arabowie utworzyli w Sudanie dwa sułtanaty: Fung na wschodzie i Darfur na zachodzie. W XVI wieku znalazły się one pod dominacją osmańską. W XIX wieku kontrolę nad Sudanem sprawowali Egipcjanie, którzy swoim wicekrólem w Sudanie wyznaczyli brytyjskiego generała Charles'a Gordona. Gdy w roku 1882 w Egipcie pojawili się Brytyjczycy bardzo szybko zainteresowali się też Sudanem. Ich postępy w tym kraju przyhamowało znacząco powstanie mahdystów (1881-1898). Po jego stłumieniu i politycznym konflikcie z Francją Sudan stał się kondominium brytyjsko-egipskim. W roku 1948 kraj uzyskał autonomię, a pierwszego dnia 1956 roku niepodległość. Błyskawicznie doszło do konfliktu między zamieszkującą północną część kraju ludnością arabską i żyjącymi na południu ludami murzyńskimi. Ostatecznie w 2011 roku doszło do podziału kraju na Sudan i Sudan Południowy.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Sudan jest krajem rolniczym. Od początku lat 20. XX w. najważniejszą rośliną eksportową była bawełna. W latach 70. zaczęto zwiększać areał upraw na obszarach nienawadnianych, głównie sorgo. Zmniejszono zaś produkcję bawełny. Susze, spadek cen produktów na rynku światowym i niestabilna sytuacja lat 80. spowodowały kryzys i wstrzymanie reform. Od 1997 roku reformy są wprowadzane pod ścisłym nadzorem MFW.

  • Wskaźniki gospodarcze: (2009)[4]
    • PKB: ok. 92, 52 mld $
    • PKB na 1 mieszkańca: 2,2 tys. $
    • Tempo wzrostu gospodarczego: 4,2%
    • Inflacja: 11,2%
    • Stopa bezrobocia: 18.7%

Przemysł i górnictwo[edytuj | edytuj kod]

Bogactwa naturalne
Uważa się, że Sudan ma duże zasoby naturalne, ale nigdy nie zostały one zbadane, więc potencjał kraju w tej dziedzinie jest nieznany. Niewielkie ilości azbestu, chromitu, miki, marmuru, gipsu, gazu ziemnego, złota i manganu są eksploatowane komercyjnie.

W latach siedemdziesiątych odkryto złoża ropy naftowej. W 1999 rozpoczął się eksport tego surowca, co sprawiło, że w kraju po raz pierwszy od uzyskania niepodległości miał miejsce dodatni bilans handlowy.

Główne ośrodki przemysłowe: Chartum, kompleks Kinan, kompleks Giad

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Podstawą gospodarki jest rolnictwo, które zatrudnia 80% siły roboczej i wytwarza 39% PKB.

Uprawy
Sorgo, pszenica, bawełna, len, sezam, orzeszki ziemne, trzcina cukrowa, guma arabska, tapioka, mango, banany, pataty.

Hodowla
Wielbłądy, owce, kozy, bydło

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Religie Sudanu w 2005 r.
Religia procent
islam sunnicki
  
65,0
katolicyzm
  
11,9
animizm
  
10,6
protestantyzm
  
10,4
prawosławie
  
1,0
Religie Sudanu w 2011 r.
Religia procent
islam sunnicki
  
95,5
chrześcijaństwo
  
3,5
animizm
  
1,0

Różnice w składzie procentowym wynikają z faktu, że w 2011 r. nastąpiła secesja Sudanu Południowego.

 Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy w Sudanie.

Handel[edytuj | edytuj kod]

Handel zagraniczny
Sudan jest głównie importerem artykułów przemysłowych, maszyn, produktów chemicznych i lekarstw. Eksportuje głównie ropę naftową (80%), sezam (6%), bawełnę (3%), orzeszki ziemne, gumę arabską, żywy inwentarz, według danych z 2008, do Chińskiej Republiki Ludowej (48%), Japonii (32.2%) i Indonezji (5.3%). Importuje przede wszystkim żywność (zwłaszcza pszenicę), sprzęt używany do transportu i rafinerii, artykuły chemiczne, lekarstwa, odzież, według danych z 2008, głównie z Chińskiej Republiki Ludowej (20.3%), Arabii Saudyjskiej (8.5%), Zjednoczonych Emiratów Arabskich (6.3%), Egiptu (5.6%), Indii (5.1%), Włoch (4.1%).

Obroty handlu:

  • Eksport: 3,4 mld (2005)
  • Import: 3,3 mld (2005)

Transport[edytuj | edytuj kod]

Linie kolejowe w Sudanie i Sudanie Południowym

Kolej[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Kolej w Sudanie.

Długość wszystkich linii: 5063 km
Linie główne o rozstawie szyn 1067 mm: 4347 km
Linie rolnicze o rozstawie szyn 610 mm: 716 km

Inne[edytuj | edytuj kod]

  • długość dróg utwardzonych: 4320 km (2005)
  • ropociągi: 2365 km (2005)
  • gazociągi: 156 km (2005)
  • główne porty lotnicze: Chartum, Port Sudan
  • główne porty morskie: Port Sudan

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Sudan jest podzielony na 18 prowincji (zwanych także wilajetami lub stanami) i 86 dystryktów. Stany to:

Siły zbrojne[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Siły Zbrojne Sudanu.

Sudan dysponuje trzema rodzajami sił zbrojnych: wojskami lądowymi, marynarką wojenną oraz siłami powietrznymi[5]. Uzbrojenie sił lądowych Sudanu składało się w 2014 roku z: 360 czołgów, 400 opancerzonych pojazdów bojowych, 20 dział samobieżnych, 780 zestawów artylerii holowanej oraz 20 wieloprowadnicowych wyrzutni rakietowych[5]. Marynarka wojenna Sudanu dysponowała w 2014 roku 18 okrętami obrony przybrzeża[5]. Sudańskie siły powietrzne z kolei posiadały w 2014 roku uzbrojenie w postaci m.in. 38 myśliwców, 48 samolotów transportowych, 6 samolotów szkolno-bojowych, 68 śmigłowców oraz 36 śmigłowców szturmowych[5].

Wojska sudańskie w 2014 roku liczyły 109,5 tys. żołnierzy zawodowych oraz 102,5 tys. rezerwistów. Według rankingu Global Firepower (2014) sudańskie siły zbrojne stanowią 79. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 2,5 mld dolarów (USD)[5].

 Z tym tematem związana jest kategoria: Wojsko sudańskie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. The Interim National Constitution of the Republic of Sudan (ang.). mpil.de. [dostęp 16 marca 2013].
  2. w ówczesnej części północnej, odpowiadającej Sudanowi po podziale; za Andrew Heavens: Southerners dismiss Sudan pre-poll census count (ang.). Reuters, 2009-05-21. [dostęp 2012-09-29].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2013: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2014 (ang.). [dostęp 12-04-2014].
  4. Human Development Report Office: ONZ Human Development Report 2010 (ang.). [dostęp 8 stycznia 2011].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Sudan (ang.). Global Firepower. [dostęp 2014-09-01].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]