Sudan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
جمهورية السودان
Republic of the Sudan

Republika Sudanu
Flaga Sudanu
Godło Sudanu
Flaga Sudanu Godło Sudanu
Hymn: Nahnu Djundulla Djundulwatan
Położenie Sudanu
Język urzędowy arabski, angielski[1]
Stolica Chartum
Ustrój polityczny republika autorytarna
Głowa państwa prezydent
Omar al-Baszir
Szef rządu prezydent
Omar al-Baszir
Powierzchnia
 • całkowita
16. na świecie
1 886 068 km²
Liczba ludności (2008)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
40. na świecie
30 890 000[2]
16,4 osób/km²
PKB (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

70,13 mld[3] USD
2040[3] USD
PKB (PPP) (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

90,46 mld[3] USD
2631[3] USD
Jednostka monetarna funt sudański (SDG)
Niepodległość od Egipt Egiptu i Wielka Brytania Wielkiej Brytanii
1 stycznia 1956
Secesja (2011):  Sudan Południowy
Religia dominująca islam
Strefa czasowa UTC +3
Kod ISO 3166 SD
Domena internetowa .sd
Kod samochodowy SUD
Kod samolotowy ST
Kod telefoniczny +249
Mapa Sudanu
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Sudan w Wikipodróżach

Sudan – państwo, położone w północno-wschodniej części Afryki nad Morzem Czerwonym. Do 9 lipca 2011 roku, był największym państwem w Afryce. Po secesji południowej części, spadł na trzecie miejsce ustępując miejsca Algierii i DRK.

Informacje podstawowe[edytuj | edytuj kod]

Sudan graniczy z siedmioma państwami


Długość wybrzeża: 853 km
Najniższy punkt: Morze Czerwone 0 m n.p.m.
Najwyższy punkt: Deriba Caldera 3042 m n.p.m.
Grupy etniczne: Murzyni, Arabowie, Bedża, inni.
Religie: sunnici, katolicy (głównie w Chartumie), animiści, protestanci, prawosławie rozproszone w całej Nubii nad Nilem
Języki: arabski (urzędowy), nubijski, Ta Bedawie, języki nilotyckie, języki nilo-hamityckie, języki sudańskie, angielski (urzędowy)
Podział administracyjny: 16 prowincji (wilajetów)
PKB: 2100 USD na mieszkańca (szacunek za 2005 rok)

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Sudanu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Historia Sudanu.

Na terytorium dzisiejszego Sudanu istniała jedna z najstarszych kultur w Afryce - państwo Napota (950 p.n.e. - 300 p.n.e.). W IV wieku p.n.e. zastąpiło je państwo Meroe. W V-VI wieku w Sudanie pojawiło się chrześcijaństwo, zostało jednak później wyparte przez islam. Arabowie utworzyli w Sudanie dwa sułtanaty: Fung na wschodzie i Darfur na zachodzie. W XVI wieku znalazły się one pod dominacją osmańską. W XIX wieku kontrolę nad Sudanem sprawowali Egipcjanie, którzy swoim wicekrólem w Sudanie wyznaczyli brytyjskiego generała Charles'a Gordona. Gdy w roku 1882 w Egipcie pojawili się Brytyjczycy bardzo szybko zainteresowali się też Sudanem. Ich postępy w tym kraju przyhamowało znacząco powstanie mahdystów (1881-1885). Po jego stłumieniu i politycznym konflikcie z Francją Sudan stał się kondominium brytyjsko-egipskim. W roku 1948 kraj uzyskał autonomię, a pierwszego dnia 1956 roku niepodległość. Błyskawicznie doszło do konfliktu między zamieszkującą północną część kraju ludnością arabską i żyjącymi na południu ludami murzyńskimi. Ostatecznie w 2011 roku doszło do podziału kraju na Sudan i Sudan Południowy.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Sudan jest krajem rolniczym. Od początku lat 20. XX w. najważniejszą rośliną eksportową była bawełna. W latach 70. zaczęto zwiększać areał upraw na obszarach nienawadnianych, głównie sorgo. Zmniejszono zaś produkcję bawełny. Susze, spadek cen produktów na rynku światowym i niestabilna sytuacja lat 80. spowodowały kryzys i wstrzymanie reform. Od 1997 roku reformy są wprowadzane pod ścisłym nadzorem MFW.

  • Wskaźniki gospodarcze: (2009)[4]
    • PKB: ok. 92, 52 mld $
    • PKB na 1 mieszkańca: 2,2 tys. $
    • Tempo wzrostu gospodarczego: 4,2%
    • Inflacja: 11,2%
    • Stopa bezrobocia: 18.7%

Przemysł i górnictwo[edytuj | edytuj kod]

Bogactwa naturalne
Uważa się, że Sudan ma duże zasoby naturalne, ale nigdy nie zostały one zbadane, więc potencjał kraju w tej dziedzinie jest nieznany. Niewielkie ilości azbestu, chromitu, miki, marmuru, gipsu, gazu ziemnego, złota i manganu są eksploatowane komercyjnie.

W latach siedemdziesiątych odkryto złoża ropy naftowej. W 1999 rozpoczął się eksport tego surowca, co sprawiło, że w kraju po raz pierwszy od uzyskania niepodległości miał miejsce dodatni bilans handlowy.

Główne ośrodki przemysłowe: Chartum, kompleks Kinan, kompleks Giad

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Podstawą gospodarki jest rolnictwo, które zatrudnia 80% siły roboczej i wytwarza 39% PKB.

Uprawy
Sorgo, pszenica, bawełna, len, sezam, orzeszki ziemne, trzcina cukrowa, guma arabska, tapioka, mango, banany, pataty.

Hodowla
Wielbłądy, owce, kozy, bydło

Wiki letter w.svg Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy w Sudanie.
Religie Sudanu w 2005 r.
Religia procent
islam sunnicki
  
65,0
katolicyzm
  
11,9
animizm
  
10,6
protestantyzm
  
10,4
prawosławie
  
1,0
Religie Sudanu w 2011 r.
Religia procent
islam sunnicki
  
95,5
chrześcijaństwo
  
3,5
animizm
  
1,0

Różnice w składzie procentowym wynikają z faktu, że w 2011 r. nastąpiła secesja Sudanu Południowego.

Handel[edytuj | edytuj kod]

Handel zagraniczny
Sudan jest głównie importerem artykułów przemysłowych, maszyn, produktów chemicznych i lekarstw. Eksportuje głównie ropę naftową (80%), sezam (6%), bawełnę (3%), orzeszki ziemne, gumę arabską, żywy inwentarz, według danych z 2008, do Chińskiej Republiki Ludowej (48%), Japonii (32.2%) i Indonezji (5.3%). Importuje przede wszystkim żywność (zwłaszcza pszenicę), sprzęt używany do transportu i rafinerii, artykuły chemiczne, lekarstwa, odzież, według danych z 2008, głównie z Chińskiej Republiki Ludowej (20.3%), Arabii Saudyjskiej (8.5%), Zjednoczonych Emiratów Arabskich (6.3%), Egiptu (5.6%), Indii (5.1%), Włoch (4.1%).

Obroty handlu:

  • Eksport: 3,4 mld (2005)
  • Import: 3,3 mld (2005)

Transport[edytuj | edytuj kod]

Linie kolejowe w Sudanie i Sudanie Południowym

Kolej[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Kolej w Sudanie.

Długość wszystkich linii: 5063 km
Linie główne o rozstawie szyn 1067 mm: 4347 km
Linie rolnicze o rozstawie szyn 610 mm: 716 km

Inne[edytuj | edytuj kod]

  • długość dróg utwardzonych: 4320 km (2005)
  • ropociągi: 2365 km (2005)
  • gazociągi: 156 km (2005)
  • główne porty lotnicze: Chartum, Port Sudan
  • główne porty morskie: Port Sudan

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Sudan jest podzielony na 18 prowincji (zwanych także wilajetami lub stanami) i 86 dystryktów. Stany to:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. The Interim National Constitution of the Republic of Sudan (ang.). mpil.de. [dostęp 16 marca 2013].
  2. w ówczesnej części północnej, odpowiadającej Sudanowi po podziale; za Andrew Heavens: Southerners dismiss Sudan pre-poll census count (ang.). Reuters, 2009-05-21. [dostęp 2012-09-29].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2013: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2014 (ang.). [dostęp 12-04-2014].
  4. Human Development Report Office: ONZ Human Development Report 2010 (ang.). [dostęp 8 stycznia 2011].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Sudan w Wikisłowniku
Commons in image icon.svg
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o Sudanie