Damaszek

Damaszek دمشق
Państwo	Syria
Muhafaza	Miasto Damaszek
Burmistrz	Biszr as-Sabban
Powierzchnia	105 km²
Wysokość	600-695 m n.p.m.
Populacja (2009) • liczba ludności • gęstość	1 711 000 16 295 os./km²
Nr kierunkowy	+963 11
Położenie na mapie Syrii Damaszek
33°30′N 36°17′E
Multimedia w Wikimedia Commons

Starożytne miasto Damaszeka
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Typ	kulturowe
Spełniane kryterium	I, II, III, IV, VI
Charakterystyka	#20bis
Regionb	Kraje arabskie
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę	1979 na 3. sesji
Dokonane zmiany	2011
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO

Nocna panorama Damaszku

Fortyfikacje Damaszku

Meczet Umajjadów w Damaszku

Meczet Umajjadów w Damaszku

Damaszek (arab. دمشق, transk. naukowa Dimašq, transk. polska Dimaszk; dialekt damasceński: š-Šām) – stolica oraz największe miasto Syrii – 1,71 mln mieszkańców (XII 2009), cały zespół miejski – 4,36 mln mieszkańców (2007). Leży w południowo-zachodniej części kraju, w oazie nad rzeką Barada u podnóża gór Antyliban, na skraju Pustyni Syryjskiej. Jest to największy ośrodek przemysłowy i naukowy w Syrii, jedno z czterech świętych miast islamu, znaczący ośrodek handlowy. Aglomeracja Damaszku stanowi wydzieloną jednostką administracyjną Syrii.

Damaszek jest jednym z najstarszych ciągle zamieszkanych miast na świecie (pierwotnie zasiedlonym w VIII tysiącleciu p.n.e.), jak również kulturalnym i religijnym centrum orientu. W Syrii nazywany jest Damaszek często الشام aš-Šām, w pozostałych państwach arabskich nazwa ta kojarzona jest bezpośrednio z Syrią. Historycznie zaś odnosi się do większego regionu, mianowicie całego lewantu.

Historia

Damaszek to jedno z najstarszych miast rejonu Morza Śródziemnego znane już od XV wieku p.n.e. z inskrypcji egipskich (uważa się je za najstarsze nieprzerwanie zamieszkane miasto na świecie – pierwsze ślady osadnictwa pochodzą z III tysiąclecia p.n.e.).

Na przełomie II i I tysiąclecia p.n.e. stolica niezależnego państwa aramejskiego. W 732 p.n.e. Damaszek został zdobyty przez Asyryjczyków, potem krótko należał do Babilonii, a następnie dostał się we władanie perskie (był stolicą satrapii). Jak całe imperium perskie znalazł się w państwie Aleksandra Wielkiego, a w okresie hellenistycznym na zmianę należał do państwa egipskich Ptolemeuszy lub państwa Seleukidów. W 64 p.n.e. wszedł do rzymskiej prowincji Syrii. Po podziale imperium w 395 stał się częścią Bizancjum. W 635 Damaszek zajęli Arabowie. Do 750 był stolicą kalifatu umajjadzkiego, a po przeniesieniu stolicy pozostał jednym z najważniejszych miast świata arabskiego.

W X wieku podbity na krótko przez egipską dynastię Fatymidów, zdobyty następnie przez Turków seldżuckich w 1076. W czasie wypraw krzyżowych wielokrotnie oblegany pozostał niezdobyty i przekształcił się w centrum oporu przeciw najeźdźcom i został stolicą Saladyna i dynastii Ajjubidów. W XIII wieku ponownie pod wpływami władców Egiptu, tym razem dynastii mameluckiej. W 1401 miasto zdobyli i prawie całkowicie zburzyli mongołowie pod przywództwem Tamerlana.

W XVI wieku zdobyty przez Turków osmańskich pozostawał w ich rękach do I wojny światowej podczas której został zajęty przez arabskich sojuszników Wielkiej Brytanii. Po wojnie stał się stolicą Syrii (pozostającej wówczas pod francuską administracją) i status ten zachował do dziś.

W swojej historii Damaszek zasłynął z produkcji:

• jedwabiu, głównie adamaszku
• stali damasceńskiej
• fajansów damasceńskich

Transport

35 km na południowy wschód od Damaszku znajduje się Port lotniczy Damaszek, mające regularne połączenia lotnicze z Europą, z innymi krajami Bliskiego Wschodu, Bejrutem i Trypolisem w Libanie oraz Rijadem w Arabii Saudyjskiej. Linia kolejowa prowadzi z Stambułu w Turcji do Aleppo i z Damaszku do Ammanu w Jordanii. Zbiorcze taksówki zwane “serwisem” oferują połączenia z Damaszku do większości sąsiednich krajów.

Główna linia kolejowa łączy Damaszek, Aleppo, Deir az-Zur, Hassake i Kamiszle z drugą linia, biegnącą wzdłuż wybrzeża.

Ważniejsze zabytki

• Wielki Meczet Umajjadów z 705 – najstarsza budowla w mieście, najważniejsza świątynia w Syrii i czwarta co do ważności w świecie muzułmańskim; została przebudowana z bazyliki Św. Jana Chrzciciela. Do tej pory przechowywane są tam relikwie św. Jana Chrzciciela (czczonego przez muzułmanów jako jednego z proroków). Wyróżnia się trzynawowym korpusem głównym, na którym zachowały się resztki mozaiki z VIII w. Posiada rozległy dziedziniec otoczony arkadami i trzy minarety.
• Cytadela z XIV wieku.
• Mauzoleum Saladyna z 1193.
• Bazar – Suk al-Hamidijja.
• Medresa an-Nuri (XII wiek) na której terenie znajduje się grobowiec Nur ad-Dina, poprzednika Saladyna.
• Dawna medresa al-Adilijja (druga połowa XII wieku) z grobem sułtana Al-Adila, obecnie mieści oddział Biblioteki Narodowej.
• Dawna medresa az-Zahirijja (XIII wiek) mieszcząca mauzoleum sułtana Bajbarsa. Charakterystyczny jest portal wejściowy wykonany z czarnego i żółtego kamienia.
• Pozostałości świątyni Jowisza z III w. p.n.e..
• Pałac Azima zbudowany w latach 1749-1752 przez namiestnika Damaszku, Asad Paszę al-Azima, obecnie mieści Muzeum Syryjskiej Sztuki i Tradycji.
• Maristan Nur ad-Dina z XII wieku.
• Muzeum Narodowe w Damaszku.

Miasta partnerskie

• Buenos Aires, Argentyna
• São Paulo, Brazylia
• Bejrut, Liban
• Kordoba, Hiszpania
• Bagdad, Irak
• Dubaj, Zjednoczone Emiraty Arabskie
• Toledo, Hiszpania
• Bogota, Kolumbia
• Kair, Egipt
• Ateny, Grecja
• Bukareszt, Rumunia
• Amman, Jordania
• Aleksandria, Egipt
• Caracas, Wenezuela
• Erywań, Armenia
• Trypolis, Liban
• Rabat, Maroko
• Sana, Jemen
• Navi Mumbai, Indie
• Stambuł, Turcja
• Astana, Kazachstan
• Fars, Iran
• Ningxia, Chińska Republika Ludowa

Bibliografia

• Magdalena Dobrzańska-Bzowska, Krzysztof Bzowski: Praktyczny przewodnik - Bliski Wschód. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2008, s. 276-298. ISBN 978-83-7513-146-8.

Linki zewnętrzne

• Dźwięki Damaszku
• Damaszek na fotografii