Antoine de Saint-Exupéry

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Antoine de Saint-Exupéry
Antoine de Saint-Exupéry.jpg
Antoine de Saint-Exupéry w Kanadzie w 1942 r.
Imiona i nazwisko Antoine Marie Jean-Baptiste Roger de Saint-Exupéry
Data i miejsce urodzenia 29 czerwca 1900, Lyon
Data i miejsce śmierci 31 lipca 1944, Marsylia
Narodowość francuska
Dziedzina sztuki pisarstwo
Styl literatura piękna
Ważne dzieła Twierdza, Mały Książę, Nocny lot

Antoine Marie Jean-Baptiste Roger de Saint-Exupéry (ur. 29 czerwca 1900, zm. 31 lipca 1944) – francuski pilot, pisarz i poeta. Twórca Małego Księcia, jednego z najważniejszych dzieł XX w.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Lyonie w rodzinie arystokratycznej, jako syn hrabiego Jeana de Saint-Exupéry. Gdy miał 4 lata, zmarł jego ojciec i Antoine z matką oraz rodzeństwem zamieszkali w zamku u ciotki. Uczył się w szkołach katolickich prowadzonych przez jezuitów. W wieku 12 lat odbył pierwszy lot samolotem jako pasażer; wtedy też przerobił swój rower, dodając mu skrzydła. Zamierzał wstąpić do szkoły morskiej, jednak nie zdał egzaminu. W 1919 podjął studia na Wydziale Architektury Akademii Sztuk Pięknych. W wieku 21 lat uzyskał kwalifikacje pilota cywilnego, a w 1922 roku pilota wojskowego (podczas pobytu w centrum szkolenia pilotów wojskowych w Istres). W lotnictwie wojskowym służył krótko, gdyż na skutek wypadku, w którym został ranny, został w 1923 przeniesiony do rezerwy w stopniu podporucznika rezerwy.

W 1926 podjął pracę w Towarzystwie Lotniczym Latecoere, latając pomiędzy Francją i Afryką, głównie przewożąc pocztę, na trasie TuluzaCasablancaDakar. Od 1929 do 1931 pracował jako dyrektor oddziału Latecoere Aeroposta Argentina w Argentynie, tam też poznał Argentynkę Consuelę Suncin Sandoval de Gómez, z którą ożenił się w marcu 1931 po powrocie do Francji. We Francji dalej latał, przewożąc pocztę. W grudniu 1935 de Saint-Exupéry podjął próbę rekordowego przelotu na trasie ParyżSajgon samolotem Caudron Simoun, ale rozbił samolot na Pustyni Libijskiej, części Sahary w Afryce Północnej. Podczas wojny domowej w Hiszpanii był korespondentem prasy francuskiej. W styczniu 1938 podjął próbę przelotu na trasie Nowy Jork – Ziemia Ognista, lecz tym razem uległ wypadkowi w Gwatemali, odnosząc przy tym poważne obrażenia, których skutkiem był trwały niedowład lewego ramienia. W całej jego karierze prześladowały go liczne mniejsze lub większe wypadki lotnicze.

Doświadczenia lotnicze Antoine'a de Saint-Exupéry znalazły odbicie w jego twórczości. Pierwsze opowiadanie L'Aviateur (Lotnik) opublikował w 1926, a w 1928 wydał książkę Courrier Sud (Poczta na Południe). W 1931 napisał Nocny lot, a w 1939 Ziemię, planetę ludzi, za którą otrzymał nagrodę Grand Prix Akademii Francuskiej.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu II wojny światowej, jako kapitan lotnictwa de Saint-Exupéry latał we francuskim dywizjonie rozpoznawczym GR II/33 stacjonującym w Orconte, wykonując kilka lotów bojowych. Po zajęciu Francji przez Niemcy, został wraz ze swoją eskadrą ewakuowany do Algieru (17 czerwca 1940) a następnie, po demobilizacji wrócił do Francji. W grudniu 1940 przedostał się przez Portugalię do USA, gdzie zajmował się pisarstwem.

Amerykańska emigracja trwała dwa i pół roku i zaowocowała trzema utworami: "Pilotem wojennym" (luty 1942), "Listem do zakładnika" (luty 1943) oraz "Małym Księciem" (kwiecień 1943). Po wykorzystaniu wszelkich możliwości i wpływów, pomimo zaawansowanego wieku jak na pilota bojowego (wiek pilotów wojskowych nie mógł przekraczać 35 lat a pisarz miał wtedy 43), przydzielono go do lotnictwa Wolnych Francuzów, podporządkowanego amerykańskiemu dowództwu. Latał w dywizjonie rozpoznawczym GC II/33 na dwusilnikowych szybkich samolotach rozpoznawczych F-5 Lightning (wersjach myśliwca P-38). Po wykonaniu dwóch misji 14 czerwca i 21 lipca 1943 z Tunezji nad Francję, uszkodził samolot przy lądowaniu i został zawieszony. Ponownie powrócił do latania bojowego 16 maja 1944, latając z Korsyki. Został awansowany do stopnia majora. 31 lipca 1944 o 8.45 (rano) wystartował do misji fotografowania niemieckich wojsk koło Lyonu, z której już nie powrócił.

Tajemnicze zniknięcie[edytuj | edytuj kod]

Tablica pamiątkowa

Przez wiele lat dokładny los samolotu Antoine'a de Saint-Exupéry nie był znany, krążyły też różne teorie odnośnie przyczyny jego śmierci. W 1998 rybak wyłowił z Morza Śródziemnego w okolicy Marsylii bransoletkę należącą do pisarza, a kawałki jego samolotu znaleziono w 2000 i ostatecznie zidentyfikowano 7 kwietnia 2004 dzięki numerom seryjnym. Jego samolot typu F-5B Lightning, wpadł do wody blisko wyspy Frioul, niedaleko Marsylii. Najprawdopodobniej został on zestrzelony przez niemiecki myśliwiec Fw 190 A-8 pilotowany przez Roberta Heichelle, który zgłaszał zestrzelenie atakującego go Lightninga 31 lipca ok. godz. 12.06. Do zestrzelenia Saint-Exupéry'ego przyznał się też w książce Saint-Exupéry: Ostatnia Tajemnica (autorzy: Jacques Pradel i Luc Vanrell) niemiecki pilot Horst Rippert, jednak zaznaczając, iż nie ma absolutnej pewności co do tożsamości pilota zestrzelonego przez siebie samolotu[1].

Prawa autorskie[edytuj | edytuj kod]

1 stycznia 2015, zgodnie ze współczesnym prawem autorskim o wygaśnięciu praw autorskich 70 lat po śmierci autora w większości krajów, w tym w Polsce, wszystkie utwory Antoine de Saint-Exupery'ego w języku francuskim weszły do domeny publicznej, przez co stały się "własnością publiczną" i są dostępne dla każdego, do wykorzystania w dowolnym celu[2] (wygaśnięcie praw nie dotyczy tłumaczeń utworów - te dalej podlegają prawom autorskim w okresie do 70 lat od śmierci tłumacza).

Wyjątek stanowić będzie Mały Książę, ze względu na zastrzeżenie tytułu dzieła, każdego występującego w nim bohatera oraz ilustracje jako odrębne znaki towarowe zastrzeżone przez spadkobierców Exupery'ego[3].

Dodatkowo w ojczyźnie pisarza - Francji, na wniosek fundacji mu poświęconej prawa autorskie zostały przedłużone o 30 lat i wejdą do domeny publicznej dopiero w 2045 roku[4].

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej znanym dziełem pisarza jest książka Mały Książę (Le petit prince), którą ukończył w 1943 roku – filozoficzna baśń dla dzieci i dorosłych; pierwsze polskie wydanie ukazało się w roku 1947. Ponadto napisał:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]