Krzyż Wojenny (Francja)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Croix de Guerre z lat 1914–1917
Croix de Guerre TOE

Krzyż Wojenny[1] (fr. Croix de Guerre) – francuskie odznaczenie wojenne.

Francuski Krzyż Wojenny ustanowiono 8 kwietnia 1915, był wręczany wojskowym za odwagę, zwłaszcza żołnierzom wyróżnionym w rozkazach jako odznaczającym się. Od początku przyznawany był również całym wyróżniającym się w walce jednostkom wojskowym. Kawalerowie Medalu Wojskowego oraz Legii Honorowej automatycznie otrzymywali Krzyż Wojenny. Krzyż mogą otrzymywać również cudzoziemcy oraz osoby cywilne. Za dalsze akty odwagi, kawalerowie orderu otrzymywali dodatkowe wyróżnienia – za bycie wymienionym w rozkazach otrzymywano:

  • brązową gwiazdę (étoile de bronze) – w rozkazie brygady lub pułku
  • srebrną gwiazdę (étoile d'argent) – w rozkazie dywizji
  • złotą gwiazdę (étoile de vermeil) – w rozkazie korpusu
  • brązową palmę (palme de bronze) – w rozkazie Armii
  • srebrną palmę (palme d'argent) – za 5 brązowych palm

Krzyż Wojenny był początkowo odznaczeniem nadawanym za I wojnę światową. Po wybuchu II wojny światowej, 26 września 1939 Krzyż Wojenny został ponownie ustanowiony, bazując na ostatniej wersji z lat 1914–1918, lecz z datą: "1939" na rewersie i nieco zmienioną wstążką. Następnie, rząd Vichy ustanowił własny Krzyż Wojenny dekretem z 28 marca 1941, mający na rewersie daty: "1939–1940" i wstążkę o odmiennych kolorach. 16 marca 1943 w Algierii generał Henri Giraud ustanowił Krzyż Wojenny odpowiadający wersji z lat 1914–1918, z datą na rewersie "1943". Ostateczna wersja Krzyża ustanowiona po wojnie, przyznawana za II wojnę światową, stanowiła powrót do wersji z 1939, lecz z datami na rewersie: "1939–1945".

Istniała również odmiana odznaczenia: Krzyż Wojenny Zamorskich Teatrów Operacyjnych (Croix de guerre des Théâtres d'opérations extérieures, Croix de guerre T.O.E.), ustanowiona 30 kwietnia 1921 i przyznawana żołnierzom francuskim walczącym we francuskich koloniach, posiadłościach zamorskich i innych strefach interesów, poza oboma wojnami światowymi. Odpowiadała ona wersji odznaczenia z lat 1914–1918. Po II wojnie światowej Krzyż Wojenny T.O.E. był w dalszym ciągu przyznawany za walki m.in. w Indochinach, na Madagaskarze, w Korei, inwazji na Egipt. Rozporządzeniem z 17 stycznia 1991 postanowiono o nadawaniu go za wojnę nad Zatoką Perską. Nadawano go także za służbę w Kosowie w 1999.

Istniało kilka odmian oznaki Krzyża Wojennego, zachowujących tę samą formę krzyża równoramiennego z rozszerzającymi się ramionami i okrągłą tarczą pośrodku. Pomiędzy ramionami krzyża są skrzyżowane dwa miecze, ostrzami do góry. Na awersie na środku tarczy znajduje się popiersie kobiety symbolizującej Republikę Francuską, z prawego profilu, w czapce frygijskiej. W otoku tarczy znajduje się napis: RÉPUBLIQUE FRANÇAISE ("Republika Francuska"). Na rewersie w tarczy znajdują się daty, zależnie od wersji Krzyża: 1914–1915, 1914–1916, 1914–1917, 1914–1918, 1939, 1939–1940, 1943, 1939–1945.

Wstążka
Croix de Guerre, od lewej: z I wojny św., z II wojny św. (z gwiazdą) i TOE (z palmą)
  • I wojna światowa i 1943

Croix de Guerre 1914–1918 wstążka zielona z siedmioma czerwonymi paskami
Croix de Guerre 1914–1918 wstążka z brązową gwiazdą
Croix de Guerre 1914–1918 wstążka ze srebrną gwiazdą
Croix de Guerre 1914–1918 wstążka ze złotą gwiazdą
Croix de Guerre 1914–1918 wstążka z brązową palmą
Croix de Guerre 1914–1918 wstążka z srebrną palmą

  • II wojna światowa (1939 i Wolni Francuzi)

Croix de Guerre 1939–1945 dwa pionowe szerokie paski czerwone na brzegach, cztery zielone paski przedzielone trzema wąskimi czerwonymi paskami pośrodku
Croix de Guerre 1939–1945 wstążka z brązową palmą

  • 1939–1940 (rząd Vichy)

Croix de Guerre Vichy wstążka zielona z siedmioma czarnymi paskami, później szara z granatowymi paskami

Croix de Guerre LVF dwa pionowe szerokie paski czarne na brzegach, osiem zielonych pasków przedzielonych siedmioma wąskimi czarnymi paskami pośrodku

  • Theatres d'Operations Exterieurs

Croix de Guerre T.O.E. środkowy pas niebieski szerokości 18 mm i dwa pasy czerwone na brzegach szerokości 9 mm

Było dozwolone ozdabianie krzyży drogocennymi kamieniami (własnym sumptem posiadacza)[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Zobacz też kategorię: Odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja).
Commons in image icon.svg

Przypisy

  1. Kodeks Orderowy, str. 116, Art. 182, Warszawa 1939, nazywa Croix de Guerre "Krzyżem Wojennym", zatem polska nazwa odznaczenia jest przyjęta już od czasów II RP, co również odnosi się do belgijskiego i luksemburskiego Krzyża Wojennego.
  2. ibid.:"do orderów i odznaczeń, których statuty zezwalają kawalerom (odznaczonym) na ozdabianie oznak drogocennymi kamieniami, należą m.in.:/.../Order Legii Honorowej, Krzyż Wojenny, Palmy Akademickie/.../

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wiesław Bończa-Tomaszewski, (wyd.), Kodeks Orderowy (zatwierdzony do użytku przez MSZ i MSWojsk), Warszawa 1939
  • Paul Hieronymussen, Orders. Medals and Decorations of Britain and Europe in Colour, London 1975