Trondheim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Trondheim
Trondheim
Herb Flaga
Herb Trondheim Flaga Trondheim
Państwo  Norwegia
Region Sør-Trøndelag vapen.png Sør-Trøndelag
Burmistrz Rita Ottervik
Powierzchnia 342,0 km²
Wysokość 0-565 m n.p.m.
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

176 348
539,1 os./km²
Kod pocztowy 1601
Tablice rejestracyjne FP VD VE VF
VH VJ VK VL
VN VP VR
Podział miasta 4 dzielnice
Położenie na mapie Sør-Trøndelagu
Mapa lokalizacyjna Sør-Trøndelagu
Trondheim
Trondheim
Położenie na mapie Norwegii
Mapa lokalizacyjna Norwegii
Trondheim
Trondheim
Ziemia 63°23′N 10°21′E/63,383333 10,350000Na mapach: 63°23′N 10°21′E/63,383333 10,350000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Norwegia

Trondheim (dawniej Nidaros oraz Trondhjem) – miasto w Norwegii, nad Trondheimsfjorden u ujścia rzeki Nidelvy. Ośrodek administracyjny, dobrze rozwinięty przemysł stoczniowy, maszynowy, metalowy, rybny, ważny port handlowy i rybacki. Ważny ośrodek sportów zimowych (trasy biegowe, skocznie narciarskie). Populacja 176 348 osób[1] (1 stycznia 2012).

Miasto zostało założone w 996[2] roku przez Olafa Tryggvasona i do 1217 roku pełniło rolę stolicy wikińskiej Norwegii. W latach 1152 – 1537 siedziba katolickiej Archidiecezji Nidaros (obecnie funkcjonuje luterańska Diecezja Nidaros oraz Nidarosdomen – katedra Nidaros). Gmina w obecnym kształcie istnieje od 1964 roku, kiedy Trondheim zostało połączone z Byneset, Leinstrand, Strinda i Tiller.

Położenie i klimat[edytuj | edytuj kod]

Widok z wieży Tyholttårnet

Trondheim położone jest w miejscu gdzie rzeka Nidelva spotyka fiord Trondheimsfjorden. Podczas przesilenia letniego, słońce wschodzi o 3:00 a zachodzi o 23:40, ale zostaje zaraz za horyzontem – to powoduje że pomiędzy 20 maja a 20 lipca, nie ma w nocy ciemności. Natomiast podczas przesilenia zimowego, słońce wschodzi o 10:00, pozostając jedynie nad linią horyzontu, zachodzi już o 14:30. Trondheim ma przeważnie klimat nadmorski, jednak zwykle osłonięty od silnych morskich wiatrów. Najwyższą temperaturę + 35 °C zanotowano 22 lipca 1901, zaś najniższą - -26,1 °C w lutym 1899. Najwyższym naturalnym wzniesieniem na terenie miasta jest Góra Storheia, wznosząca się 565 metrów ponad poziom morza.

Widok na Trondheim

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ludzie mieszkali w tych okolicach już od tysiącleci. W dawnych czasach w miejscu zwanym Øretinget u ujścia rzeki Nidelvy, wolni ludzie wybierali swojego władcę. Harald Pięknowłosy (865933) został tu obwołany królem, jak i jego syn Haakon I zwany Dobrym. Miasto (zwane pierwotnie Nidaros) było siedzibą królów Norwegii, a także do 1217 roku pełniło rolę stolicy państwa (następnie stolicę przeniesiono do Bergen).
Trondheim było od 1152 roku siedzibą katolickiego arcybiskupstwa Norwegii, aż do ucieczki z miasta ostatniego katolickiego arcybiskupa Olava Engelbrektssona w 1537.

Po układzie pokojowym w Roskilde 26 lutego 1658 roku Trondheim (i cała reszta Trøndelagu) dostała się pod panowanie szwedzkie. Ziemie te odebrano Szwedom 10 miesięcy później, co potwierdzono Traktatem Pokojowym w Kopenhadze 27 maja 1660. Podczas II wojny światowej Trondheim okupowały siły niemieckie od kwietnia 1940 roku (od pierwszego dnia inwazji na Norwegię – operacja Weserübung) aż do końca wojny w maju 1945 r.

Trondheim przez długi czas stanowiło siedzibę władz Norwegii. Tutaj zbierał się pierwszy norweski parlamentTing, a miejscowa katedra była centrum kultu religijnego, do którego przybywali pielgrzymi aż z Oslo.

Miasto trawiły wielkie pożary w latach 1598, 1651, 1681, 1708, 1717, 1742, 1788, 1841 i 1842. Pożar w 1681 zwany "pożarem Hornmana" pochłonął 90% zabudowy miasta i spowodował niemal całkowitą przebudowę miasta. Generał Johan Caspar von Cicignon (inżynier wojskowy z Luksemburga) nadzorował odbudowę miasta, zupełnie nie zważając na prawa własności po to, aby w przyszłości uniknąć tego typu katastrof. To wtedy zbudowano szerokie aleje takie jak Monkegaten, to nadało miastu jego własny, szczególny styl.

Nazwa miasta[edytuj | edytuj kod]

Król wikingów Olav Tryggvason nazwał miasto w 997 roku Kaupangen (znaczące tyle co "Miejsce Targów"). Wkrótce potem zaczęto je nazywać Nidaros (ujście rzeki Nidy) – . W późnym średniowieczu nazwę zmieniono na Trondheim.

Po podboju Norwegii przez Danię i pseudounii, miasto nazywane było Trondhjem (słowa heimr, heim i hjem oznaczają dom, a Trond to plemienne imię, czyli nazwa oznaczała "Dom Trøndera").

W okresie 1 stycznia 19306 marca 1931, miastu ponownie nadano historyczną nazwę Nidaros. Aby podkreślić duże znaczenie miasta w przeszłości zmieniono nazwę, mimo że podczas referendum z 1928 roku mieszkańcy głosowali następująco: 17 163 głosów za Trondhjem i 1508 głosów za Nidaros. Publiczne oburzenie, a nawet protesty, spowodowały doprowadzenie do kolejnej zmiany nazwy miasta, tym razem bardziej kompromisowa, brzmiąca mniej duńsko Trondheim. Nazwa ta nawiązywała do historycznej nazwy całego okolicznego fiordu Trondheimsfjorden. Wymowa "Trondhjem" była oficjalnie zabroniona, choć nadal jest wielu preferujących nieoficjalną wymowę nazwy miasta, w lokalnym dialekcie (Trøndersk).

Tradycyjna niemiecka nazwa miasta to Drontheim. W czasach okupacji niemieckiej 1940-1945, Niemcy wybudowali tu bazę okrętów podwodnych (U-Bootów). Rozważali także budowę nowego miasta, Neu-Drontheim dla 250 tys. mieszkańców. Miało ono się mieścić 15 km na południe od Trondheim, obok mokradeł Øysand, na obrzeżach miasta Melhus. Nowe miasto miało stać się stolicą północnej niemieckiej Skandynawii, która miała być główną bazą marynarki wojennej na rejon Północnego Atlantyku, stając się największą ze wszystkich niemieckich baz. Z wielkich planów Niemcom udało zrobić się niewiele – do dziś w okolicach Øysand, obok głównej drogi widać jedynie zardzewiałe końcówki zbrojeń planowanego miasta.

Charakterystyczne miejsca[edytuj | edytuj kod]

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Studia[edytuj | edytuj kod]

NTNU Hovedbygget
NTNU Dragvoll

Trondheim nazywane jest miastem studenckim. Średnio jeden na sześciu mieszkańców jest żakiem. Większość studentów (ponad 20 tys.) studiuje na Norweskim Uniwersytecie Nauki i Technologii – drugiej co do wielkości tego typu uczelni w kraju. Kolejnych 8000 żaków uczęszcza na zajęcia do Uniwersytetu Medycznego (Sør-Trøndelag University College). Dodatkowo w Trondheim działa Norweska Szkoła MBI oraz Queen Maud's College, kształcący głównie nauczycieli nauczania początkowego.

Ośrodki badań[edytuj | edytuj kod]

Liczba szkół wyższych oraz ośrodków naukowych sprawiają, że Trondheim pełni ważną rolę w zakresie rozwoju technologii w Norwegii.

Szkoły[edytuj | edytuj kod]

W Trondheim istnieje 99 szkół podstawowych, gimnazja oraz 3 szkoły międzynarodowe:

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Festiwale[edytuj | edytuj kod]

Występ podczas Festiwalu Jedzenia 2006

Muzea[edytuj | edytuj kod]

Ośrodek żydowski[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz żydowski w Trondheim

W mieście istnieje jedyne w Norwegii muzeum żydowskie znajdujące się przy Ark. Christies gate 1. Muzeum otwarte w 1997 roku i było darem dla miasta na 1000. rocznicę powstania. Wystawione zdjęcia, ukazują między innymi historię Żydówki Cissi Klein, która została zabrana prosto ze szkolnej ławki przez norweską policję i wysłana do Auschwitz-Birkenau.
Tutejsza synagoga jest najdalej na północ położoną na świecie.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Tramwaje[edytuj | edytuj kod]

Tramwaj typu LHB GT6 na przystanku St. Olavs gate

Trondheim to położone najdalej na północ miasto na świecie, które może się poszczycić komunikacją tramwajową, a także posiadaniem w przeszłości partii tramwajarskiej w zarządzie miasta. Tramwaje zaczęły jeździć po mieście w 1901 roku, a już w 1924 otwarto muzeum prezentujące widokówki, magazyny i zdjęcia poświęcone tramwajom. Muzeum otwarte jest codziennie, a wejście dla zwiedzających jest za darmo.

System tramwajowy w Trondheim został zamknięty 12 czerwca 1988 roku, ale już dwa lata później uruchomiono ponownie linię tramwajową nr 1, Gråkallbannen, z przystanku St. Olavs gate przez Hospitalkirka, Ila, Bygrensen, Breidablikk, Hoem, Munkvoll i Ugla do Lian. Trasa linii ma długość 8,8 km i posiada 21 przystanków. Zajezdnia tramwajowa znajduje się w Munkvoll. Tramwaje jeżdżą tą trasą średnio cztery razy na godzinę w ciągu dnia oraz raz na godzinę w nocy.

Szerokość torów wynosi 1000 mm.

Graakallbannen w każdą sobotę lata wypuszcza do 91 starych tramwajów na trasę pomiędzy St. Olavs gate w centrum i Lian w Bymarka (czas przejazdu około 2 godzin).

Rowery[edytuj | edytuj kod]

W Trondheim w latach 90. XX wieku postawiono na rozwinięcie tras rowerowych, aby jak największa rzesza osób mogła codziennie korzystać z tego środka transportu. Obecnie, pojazd ten jest popularniejszy od samochodów, a mieszkańcy mają udostępnione liczne parkingi i wydzielone ścieżki rowerowe.

Przy Bakklandet, obok Gamle Bybro, znajduje się jedyny na świecie wyciąg dla rowerów i jest sporą atrakcją dla turystów. Wynalazcą tej nietypowej windy otwartej 18 sierpnia 1993 roku jest Jarle Wanvik. Urządzenie pomaga podjechać pod dość stromą górkę. Ten niestandardowy prototyp od momentu uruchomienia przewiózł ponad 200 tys. rowerzystów.

W Trondheim osoby nie posiadające własnego roweru mogą pożyczyć jeden ze 125 rowerów publicznych, które są rozmieszczone na 10 "przystankach" w rejonie starego miasta. Aby wypożyczyć rower należy udać się do Biura Informacji Turystycznej, gdzie otrzymuje się specjalną elektroniczną kartę, która pozwala odblokować rower. Jednorazowo można używać roweru przez 3 godziny (kartę otrzymuje się na 24 godziny), a odstawić go można na najbliższym z "przystanków". Wypożyczenie roweru jest bezpłatne, jedyną opłatą jest depozyt w wysokości 200 NOK, zwracany przy oddaniu karty.

Autobusy[edytuj | edytuj kod]

Autobusy przy Munkegata

Firmą przewozową obsługującą zbiorowy transport publiczny w Trondheim jest AtB. Linie autobusowe docierają do każdej, nawet najdalszej części miasta. Pierwsze autobusy zaczynają jeździć około godziny 5:00 rano, a ostatnie kończą kursować około północy. W nocy, na trasy wyjeżdżają Nattbuss (autobusy nocne) – z tego środka transportu korzystają zwłaszcza osoby lubiące weekendowe nocne zabawy.
Wszystkie autobusy mają jeden wspólny przystanek w samym centrum miasta przy Munkegata. Autobusy, zwłaszcza w godzinach szczytów komunikacyjnych, stanowią szybką konkurencję dla samochodów osobowych, które nie mogą korzystać ze specjalnie wydzielonych pasów ruchu przeznaczonych dla busów i taxi.
Koszty biletów są relatywnie tanie dla mieszkańców miasta: w 2011 roku ceny biletów to 30 NOK dla dorosłych i 15 dla dzieci. Są także bilety okresowe np. miesięczny 585 NOK, a osoby po 67 roku życia jeżdżą bezpłatnie.

Lotnisko[edytuj | edytuj kod]

35 km od Trondheim w Stjørdal, znajduje się jedno z największych lotnisk w Norwegii. Lotnisko Trondheim lufthavn, Værnes obsługiwane jest przez firmę Avinor, dzieląc lotnisko z częścią wojskową zarządzającą przez Norweskie Królewskie Siły Lotnicze. Lotnisko, z którego pierwszy lot odbył się 26 marca 1914, w 2005 roku obsłużyło 2 817 454 pasażerów.

Komunikacja kolejowa[edytuj | edytuj kod]

Dworzec kolejowy

Miasto posiada dworzec kolejowy z którego odjeżdżają koleje linii Nordlandsbanen łączące Trondheim z Mo i Rana od 1942 roku, z Fauske od 1958, a z Bødo od 1962. Natomiast inna linia kolejowa Meråkerbanen łączy od 1882 roku ze Szwecją via Storlien. Z Oslo łączą natomiast dwie linie Rørosbanen (od 1877) i Dovrebanen (od 1921).

Statki[edytuj | edytuj kod]

Z Trondheim odpływają statki firmy Hurtigruten, które kursują pomiędzy Bergen a Kirkenes. Dodatkowo w sezonie letnim, do portu zawija wiele statków rejsowych. Od roku 1994 kursuje szybki statek do Kristiansund, pełniąc rolę statku regionalnego dowożącego ludzi tych dwóch bliskich geograficznie miast.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Skocznie Granåsen
Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Sport w Trondheim.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Różności[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Populacja gmin Sør-Trøndelag
  2. Praca zbiorowa: Oxford - Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Cesarstwo Niemieckie - Arabowie na półwyspie pirenejskim. T. 17. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 124. ISBN 978-83-7425-697-1.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]