Cyryl Lukaris

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Cyryl Lukaris
Kyrillos Loukaris
patriarcha
Cyryl Lukaris
Data i miejsce urodzenia 1572
Heraklion
Data i miejsce śmierci 28 czerwca 1638
Bosfor
patriarcha Aleksandrii
Okres sprawowania 1601–1620
patriarcha ekumeniczny Konstantynopola
Okres sprawowania 1612–1638[c]
Wyznanie prawosławie
Kościół Grecki Kościół Prawosławny
Wybór patriarchy 1601[a]
1612[b]

Cyryl Lukaris (ur. 1572, zm. 28 czerwca 1638) – grecki duchowny prawosławny, teolog, patriarcha Aleksandrii w latach 1601–1620 (jako Cyryl III), patriarcha ekumeniczny Konstantynopola w latach 1612 i 1620–1623, 1623–1633, 1633–1634, 1634–1635, 1637–1638 (jako Cyryl I).

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Wysłany został do Polski przez patriarchę Meletiosa Pigasa, aby nie dopuścić do zawarcia unii brzeskiej. W Polsce kontaktował się z rektorem Akademii Wileńskiej i zapoznał się z nauką ewangelicką. Gdy został patriarchą Aleksandrii pisał w liście do papieża Pawła V, że chce z nim pozostawać w jedności, jednocześnie jednak nawiązał kontakty z Kościołem anglikańskim. Później jako patriarcha Konstantynopola nawiązał kontakt z holenderskimi kalwinami i popadł w konflikt z kościołem katolickim[1]. Wysłał wielu młodych greckich teologów na uniwersytety do Szwajcarii, Anglii i Holandii. Jako patriarcha Konstantynopola kilkakrotnie był deponowany i przywracany na urząd[2]. Cyryla wspierał król angielski Jakub I, więc w dowód wdzięczności w 1624 roku podarował mu Kodeks Aleksandryjski[3].

W 1629 roku wydane zostało w Genewie pod jego imieniem Confessio Fidei Orthodoxae, które zawierało elementy kalwińskiej doktryny i było odległe od doktryny prawosławnej. Dzieło to zostało potępione przez kilka synodów prawosławnych (synod konstantynopolitański w 1638), których kulminacją był Synod jerozolimski w 1672 roku potępiający również kalwińską doktrynę[2].

Sułtan Murad IV oskarżył go o buntowanie kozaków i skazał go na śmierć. Wyrok został wykonany dnia 28 czerwca 1638 roku przez janczarów na pokładzie statku w Bosforze[2].

Prokalwińskie sympatie Cyryla są dziś dyskutowane przez niektórych historyków prawosławnych. Twierdzą oni, że sympatie te były wynikiem politycznego wyrachowania, ponieważ miał silną opozycję w swoim kościele, toczył spór z papieżem i był zwalczany przez sułtana. Nie wiadomo, czy Cyryl był rzeczywistym autorem Confessio, a jeżeli nawet nim był, to wspiera ono jedynie protestantyzm przeciwko doktrynie katolickiej[4].

Uwagi

  1. wybór na patriarchę Aleksandrii
  2. pierwszy wybór na patriarchę Konstantynopola
  3. patriarchat sprawował z przerwami

Przypisy

  1. Marian Banaszak: Historia Kościoła katolickiego, t. 3, Czasy nowożytne 1517-1758. Warszawa: ATK, 1989, s. 122.
  2. 2,0 2,1 2,2 Cyril Lucaris (ang.). Encyclopædia Britannica. [dostęp 2010-11-24].
  3. F. H. A. Scrivener: Six Lectures on the Text of the New Testament and the Ancient Manuscripts. ISBN 978-1409708261.
  4. The Myth of the Calvinist Patriarch (ang.). [dostęp 2010-11-24].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]