Cyryl Razumowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hetman Cyryl Rozumowski, portret Louisa Toke (Tokke)
Ruiny pałacu Razumowskiego w Baturynie z roku 1802
Pałac Rozumowskiego po restauracji 2009

Cyryl (Kyryło) Razumowski, po rosyjsku Razumowski, po ukraińsku Rozumowski, (ukr. Кири́лл Розумовський, prawdziwe nazwisko Rozum ukr. Розум) (ur. 18 marca 1728 w Lemieszach koło Czernihowa, zm. 3 stycznia 1803 w Baturynie) – ostatni kozacki hetman lewobrzeżnej Ukrainy, feldmarszałek rosyjski, wolnomularz[1]

Studiował na Albertynie w Królewcu. W 1746 został wybrany prezydentem Rosyjskiej Akademii Nauk w wieku 18 lat dzięki wpływom brata Aleksieja Razumowskiego. Urząd ten pełnił przez ponad pięćdziesiąt lat, do 1798 (faktycznie od 1766 Akademią kierowali dyrektorzy).

W 1744 otrzymał tytuł hrabiego, w 1750 został wybrany na hetmana kozackiego, który to urząd sprawował do listopada 1764. Na swoją siedzibę wybrał Głuchów, następnie Baturyn, gdzie stworzył piękną rezydencję, której ruiny można podziwiać do dziś. Planował tam także otworzyć ukraiński uniwersytet. Fundator soboru Narodzenia Matki Bożej w Kozielcu[2]. W lipcu 1762 był jednym ze spiskowców, którzy przeprowadzili zamach stanu Katarzyny Wielkiej. Później mianowała ona Razumowskiego feldmarszałkiem, pomimo iż nigdy nie widział on bitwy. Wkrótce rozczarowała się Razumowskim, była przeciwna jego idei o dziedziczności urzędu hetmana Ukrainy zmuszając go do rezygnacji z urzędu hetmana.

Cyryl Razumowski ożenił się 27 października 1746 z freiliną dworu Katarzyną Iwanowną Naryszkiną ze znanego bojarskiego rodu Naryszkinów, której ojciec był kuzynem cara Piotra Wielkiego (po matce cara Natalii)[3]. Miał z nią pięć córek oraz sześciu synów, z których Aleksy Kiryłowicz Razumowski (1748-1822) był ministrem edukacji w latach 1810-1816, a książę Andriej Razumowski (1752-1836) był dyplomatą, ambasadorem rosyjskim w Wiedniu, znanym miłośnikiem muzyki i mecenasem Ludwiga van Beethovena. Żyjący przedstawiciele rodu pochodzą od syna Grigorija (Gregora) Razumowskiego (1759-1837), który po krytyce rządów carskich wyemigrował na Zachód, gdzie został znanym członkiem kilku towarzystw naukowych.

Był odznaczony Orderem Orła Białego[4]. Był członkiem loży wolnomularskiej Trzech Braci w 1744 roku. [5]

Źródła[edytuj | edytuj kod]

  • Енциклопедія українознавства

Przypisy

  1. Ludwik Hass, Wolnomularstwo w Europie środkowo-wschodniej w XVIII i XIX wieku, 1982, s. 82.
  2. СОБОР РIЗДВА БОГОРОДИЦI
  3. Genealogia Naryszkinów
  4. Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 178.
  5. Stanisław Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738-1821, w: Archiwum Komisji Historycznej, t. XIV, Kraków 1930, s. 291.