Edward Stachura

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Edward Stachura
Imiona i nazwisko Edward Jerzy Stachura
Data i miejsce urodzenia 18 sierpnia 1937
Charvieu, Francja
Data i miejsce śmierci 24 lipca 1979
Warszawa
Narodowość polska
Dziedzina sztuki poezja
Ważne dzieła Jeden dzień
Dużo ognia
Siekierezada
Fabula rasa

Edward Jerzy Stachura, dla przyjaciół Sted (ur. 18 sierpnia 1937 w Charvieu, Francja; zm. 24 lipca 1979 w Warszawie) - polski poeta, pisarz, pieśniarz i wędrowiec (outsider). Przez krótki czas należał do tzw. Orientacji Poetyckiej Hybrydy.

Spis treści

[edytuj] Biografia

Urodził się w rodzinie polskich emigrantów w Charvieu (jako miejsce urodzenia podawał również Pont-de-Cheruy i Reveil), w departamencie Isère w regionie Rodan-Alpy (wschodnia Francja). Rodzina wróciła do Polski w 1948. Dzieciństwo spędzone we Francji i nauka francuskiego miały spory wpływ na styl jego jedynego w swym rodzaju języka. W 1952 ukończył naukę w Szkole Podstawowej w Aleksandrowie Kujawskim. W 1956 zdał maturę w III Liceum Ogólnokształcącym w Gdyni. Pierwsze poematy opublikował w 1957.

Pierwsze poezje opublikował w 1956 w dwutygodniku Kontrasty (nr 5). Od 1957 do 1960 studiował romanistykę na KUL, potem do 1965 na Uniwersytecie Warszawskim. W czasie podróży stypendialnej (1969-1970) do Meksyku studiował literaturę na tamtejszym UNAM.

Często podróżował w 1966 — Jugosławia, 1971 — Bliski Wschód (gł. Syria), 1972 — Norwegia, 1973 - Szwajcaria i Francja, drugi pobyt w Norwegii, 1975 — podróż do USA, Kanady i Meksyku. Jego żoną była pisarka Zyta Anna Bartkowska o pseudonimie literackim Zyta Oryszyn. Rozwiedli się w 1972.

Grób Edwarda Stachury na Cmentarzu Komunalnym Północnym na Wólce Węglowej w Warszawie

Popełnił samobójstwo we własnym domu przy ulicy Rębkowskiej w Warszawie (zażył też sporą ilość tabletek na uspokojenie). Parę miesięcy wcześniej — w kwietniu, najprawdopodobniej próbował popełnić samobójstwo (rzucił się pod nadjeżdżający elektrowóz, w wyniku czego stracił cztery palce prawej dłoni).[1] Po tym wypadku przez jakiś czas leczył się w szpitalu psychiatrycznym w Drewnicy z rozpoznaniem "zespół urojeniowo-omamowy"[2] lub psychozy depresyjno-urojeniowej[?]. Przez kilka miesięcy przed tragiczną śmiercią pisał dziennik pt. Pogodzić się ze światem, który stanowi wstrząsające świadectwo zmagania się poety z cierpieniem.[potrzebne źródło]

[edytuj] Twórczość

Krytyka, wbrew samemu Stachurze, łączyła jego życie z twórczością. Pomiędzy wykreowanym bohaterem, a realnym pisarzem stawiano znak równości. Konsekwencją takiego postępowania były nieporozumienia w interpretacjach jego tekstów. W tę pułapkę autobiografizmu wpadło wielu czytelników, ponieważ nad prawdę słowa przedkładali dociekania na ile realia książkowe miały pokrycie w rzeczywistości.[potrzebne źródło] Dziś jego utwory są wykonywane m.in. przez grupę Stare Dobre Małżeństwo, Jacka Różańskiego (płyta do muzyki Jerzego Satanowskiego), Jana Kondraka, Marka Gałązkę, Hey, Jacka Wojciechowskiego czy Annę Chodakowską.Teatr im. Adama Mickiewicza Częstochowa spektakl Stachura wyk. Piotr Machalica premiera marzec 2009 Zajmował się także tłumaczeniem poezji, m.in. Jorge Luisa Borgesa.

[edytuj] Poezja

Stachura wypowiadał się w różnych formach: lirykach, poematach, utworach z pogranicza prozy poetyckiej, refleksyjnej i narracyjnej. Sięgał do stylu ballady i gawędy oraz bezpośredniej wypowiedzi odautorskiej na licznych spotkaniach odautorskich, gdzie grał na gitarze i śpiewał własne teksty (np. "Ruszaj się Bruno, idziemy na piwo").

W jego twórczości dochodzi do głosu dramatyczny konflikt między naturalną potrzebą afirmacji życia, natury, człowieka i elementarnych wartości etycznych, a poczuciem obcości, egzystencjalnego lęku i odrazy do współczesnej ograniczającej wolności jednostki cywilizacji przez unifikację standardowych wzorców.

Stachura nazywany jest twórcą "poezji czynnej": nie tylko często recytował i śpiewał swoje teksty, ale i tworzył je niejako "w drodze", aktualizował i uzupełniał. Utwory Stachury, poetyckie i prozatorskie oraz jego piosenki, wyprzedzały wiele innych publikacji i obiegowych idei młodzieżowej kontrkultury. W poetycki sposób ujmują idee powszechnego braterstwa ludzi (jak w "Missa pagana"- dla wszystkich starczy miejsca pod wielkim dachem nieba). W ostatnim swym utworze "Liście do Pozostałych" poeta tak żegna się ze światem:

  1. "Umieram
    za winy moje i niewinność moją
    za brak, który czuję każdą cząstką ciała i każdą cząstką duszy
    (...)
    bo nawet obłęd nie został mi zaoszczędzony
    bo wszystko mnie boli straszliwie
    bo duszę się w tej klatce
    bo samotna jest dusza moja aż do śmierci
    bo kończy się w porę ostatni papier i już tylko krok i niech
    Żyje Życie
    bo stanąłem na początku, bo pociągnął mnie ojciec i stanę na końcu
    i nie skosztuję śmierci."

[edytuj] Proza

(ksż)
 Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.
Adnotacja: ponieważ poniższy tekst ma charakter opinii i podsumowania, należy wyraźniej oznaczyć źródła podanych informacji w postaci przypisów (autor, tytuł, strona).

Twórczość Edwarda Stachury, zwłaszcza jego proza, przekraczała poziom chwilowych mód i zdobywa nadal nowych odbiorców. Bohaterowie jego prozy, jak sam autor, wrażliwi na wszelkie przejawy życia, przeżywają dramatycznie swój los jako "włóczęgę bez celu" i bezustanną "ucieczkę przed śmiercią", poszukując tożsamości bądź w postawie franciszkańskiej pokory, ale też w postawie przekory wobec życia, co widoczne jest w utworach takich jak: Jeden dzień, Cała jaskrawość, Siekierezada, bądź w gorzko ironicznych, pełnych humoru i sytuacyjnych dowcipów oraz młodzieżowego slangu językowego, "romantycznych" gestach buntu w utworach późniejszych (Się, Fabula rasa).

[edytuj] Prace

  • Dużo ognia (tomik poezji, 1963)
  • Przystępuję do ciebie (poemat, 1968)
  • Po ogrodzie niech hula szarańcza (poemat, 1968)
  • Cała jaskrawość (powieść, 1969)
  • Piosenki, 1973
  • Zbieg okoliczności łagodzących (tomik poezji, 1974)
  • Piosenki , 1974
  • Kropka nad ypsilonem (1975)
  • Opowiadania , 1977
  • Missa pagana (1978)
  • Fabula rasa (proza, 1979)
  • Dużo ognia i tak dalej, 1978
  • Oto (proza, 1979)
  • Owoc, 1979
  • Wiersze wybrane , 1982
  • Wybór wierszy , 1982
  • Taki wieczór choć rano, 1988
  • Listy do pisarzy (listy, 2006)
  • Moje wielkie świętowanie (proza, 2007)

[edytuj] Opowiadania

  • Jeden dzień, 1962
  • Falując na wietrze, 1966
  • Się, 1977
  • Moje wielkie świętowanie, 2007

[edytuj] Powieści

  • Cała jaskrawość, 1969
  • Siekierezada albo zima leśnych ludzi , 1971

[edytuj] Felietony, szkice, wyznania

  • Wszystko jest poezja. Opowieść - rzeka., 1975
  • Fabula rasa (proza, 1979)

[edytuj] Listy

  • Listy do pisarzy, 2006

[edytuj] Pośmiertnie

  • Poezje wybrane, 1980
  • Poezja i proza, 1982
  • Postscriptum, 1990

[edytuj] Adaptacje filmowe

[edytuj] Bibliografia

Przypisy

  1. ↑ Marian Buchowski Edward Stachura - biografia i legenda, Kamerton, Opole 1993, ISBN 8385971009
  2. ↑ "Fabula rasa. Z wypowiedzi rozproszonych" Czytelnik W-wa 1984, tom 5 Pogodzić się ze światem

[edytuj] Linki zewnętrzne

Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Edwarda Stachury
Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Edward_Stachura”
Utwórz książkę
W innych językach