Aleksandrów Kujawski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Aleksandrów Kujawski
Herb
Herb Aleksandrowa Kujawskiego
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat aleksandrowski
Gmina gmina miejska
Aglomeracja bydgosko-toruńska
Data założenia 1862
Prawa miejskie 1879
Burmistrz Andrzej Cieśla
Powierzchnia 7,23 km²
Wysokość 72 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

12 565
1737,9 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 54
Kod pocztowy 87-700
Tablice rejestracyjne CAL
Położenie na mapie powiatu aleksandrowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu aleksandrowskiego
Aleksandrów Kujawski
Aleksandrów Kujawski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Aleksandrów Kujawski
Aleksandrów Kujawski
Ziemia 52°52′35″N 18°41′36″E/52,876389 18,693333Na mapach: 52°52′35″N 18°41′36″E/52,876389 18,693333
TERC
(TERYT)
0401011
Urząd miejski
ul. Słowackiego 8
87-700 Aleksandrów Kujawski
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Aleksandrów Kujawski w Wikisłowniku
Strona internetowa

Aleksandrów Kujawskimiasto i gmina w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie aleksandrowskim na skraju Równiny Inowrocławskiej. Miasto jest także siedzibą władz powiatu aleksandrowskiego oraz wiejskiej gminy Aleksandrów Kujawski. Zaliczane do aglomeracji bydgosko-toruńskiej.

Według danych z 31 grudnia 2011 r. miasto miało 12 565 mieszkańców[1].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 7,23 km²[2]. Miasto stanowi 1,51% powierzchni powiatu.

Według danych z roku 2002[3] Aleksandrów Kujawski ma obszar 7,17 km², w tym: użytki rolne 31%, użytki leśne 25%

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa włocławskiego.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Struktura demograficzna mieszkańców miasta Aleksandrów Kujawski wg danych z 31 grudnia 2010[4]

Opis Ogółem Mężczyźni Kobiety
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 12275 100 5813 47,4 6462 52,6
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
1697,8 804,0 893,8

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość założona na bazie wsi i majątku Białe Błota (pierwsza wzmianka w dokumentach z 1489). Początkowo jednak miejscowość ta nosiła nazwę Sieła, od znajdującej się tam cerkwi. Po zmianie właściciela majątku i wsi w roku 1850, nazwa Białe Błota pozostała a sam majątek nazwano "Trojanowo". W 1859 roku Towarzystwo Kolei Żelaznych postanowiło usytuować tutaj stację graniczną, między dwoma zaborami rosyjskim i pruskim. W 1862 roku uruchomiono połączenie kolejowe Prus z Rosją z Bydgoszczy przez Toruń do Łowicza. Dzięki temu miejscowość zaczęła się systematycznie rozwijać. W tym czasie w mieście zaczęli osiedlać się Żydzi[5]. Mieli swoją synagogę i korzystali z cmentarza w pobliskim Służewie. Początkowo społeczność żydowska w Aleksandrowie Kujawskim podlegała dozorowi bóżniczemu w Nieszawie. Z czasem aleksandrowscy Żydzi zaczęli demograficznie i ekonomicznie dominować nad nieszawskimi pobratymcami. Konsekwencją było dodanie do nazwy dozoru bóżniczego członu o Aleksandrowie Kujawskim. W 1875 roku uruchomiona została Międzynarodowa Stacja Kolejowa i Telegraficzna. Od nazwiska cara Aleksandra II Romanowa, który przyczynił się do dalszej rozbudowy stacji, miasteczko zmieniło nazwę na Aleksandrów Pograniczny (Prawa miejskie w 1879 roku). W 1877 powstała cerkiew prawosławna św. Aleksandra Newskiego. Car polecił wówczas dobudować dwupiętrowe skrzydło do gmachu dworca i luksusowo je wyposażył, w związku ze spotkaniem w tym miejscu 4 września 1879 z cesarzem niemieckim Wilhelmem I. Aleksandrów jako stacja graniczna był od tego czasu ważnym miastem dla Królestwa Polskiego i Rosji, dzięki czemu intensywnie się rozwijał aż do I wojny światowej. Dzięki inicjatywie ówczesnego burmistrza, Stanisława Tatarkiewicza[6], naczelnik Państwa Józef Piłsudski dekretem z dnia 4 lutego 1919 r. nadał prawa miejskie o zmienionej nazwie miasta na Aleksandrów Kujawski. Jednym z podstawowych zagadnień po I wojnie światowej jakie należało uregulować w Aleksandrowie Kujawskim, był przymusowy wykup gruntów przez państwo, na których powstało miasto, gdyż cała zabudowa znajdowała sie na gruntach nie należących do właścicieli budynków. Z takim wnioskiem zwrócili się posłowie m.in.: Starkiewicz, Podstolski, Staszyński, Rajca, ks. Lubelski, ks. Lutosławski czy ks. dr Władysław Chrzanowski. W latach 1921-1923 w mieście istniał obóz internowania przeznaczony dla byłych żołnierzy URL. Po jego likwidacji część byłych internowanych stworzyła ukraińską społeczność w mieście[7]. W 1921 r. w mieście żyło 977 Żydów, co stanowiło 11,9% ogółu mieszkańców. Rozwój przemysłu i budownictwa publicznego sprawił, że siedzibę powiatu nieszawskiego przeniesiono właśnie do Aleksandrowa. Niemieccy okupanci wysiedlili aleksandrowskich Żydów do getta w Służewie, a następnie zgładzili w obozie Kulmhof. W latach 1943-45 podczas II wojny światowej miasto nosiło przejściową nazwę Weichselstädt.

Wiosną 1945 na terenie żwirowni "Halinowo" oraz w okolicy "Młyna Parowego" zabito prawdopodobnie ok. 100 Niemców. Po wojnie do 1975 roku Aleksandrów również był siedzibą powiatu, należącego wówczas do województwa bydgoskiego, a w latach 1975-98 do województwa włocławskiego. Po ponownej reformie w 1999 stał się siedzibą władz powiatu aleksandrowskiego województwa kujawsko-pomorskiego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Aleksandrów jest ośrodkiem przemysłu metalowego, poligraficznego oraz spożywczego. Przemysł tworzyw sztucznych, ceramiczny oraz drzewny. Znany z wyrobów wikliniarskich. W mieście znajduje się również filia ciechocińskiego sanatorium.

Do największych zakładów należą[potrzebne źródło]:

  • Zakłady Odkrywkowe i Mechaniczne Górnictwa Skalnego Budkrusz
  • Wytwórnia silosów Bin
  • Kujawskie Zakłady Poligraficzne Druk-Pak S.A.
  • Grados sp. z o.o. producent owocowych i nieowocowych półproduktów do wyrobów cukierniczych, piekarskich i lodowych
  • WIP Sp. z o.o. Producent preform i butelek PET
  • Oddział K-PTS S.A.
  • Dalgety Agra Polska sp. z o.o.
  • Aleks-Fruit
  • Zakład Przemysłu Mięsnego Dróbaleks
  • Styro-Mar
  • Zakłady Odzieżowe EMEX
  • Producent opakowań jednorazowych PolKrys
  • Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej PEC
  • Społem PSS
  • Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Wodociągowej
  • Surowce Mineralne Sp. z o.o.
  • Aleksandrowskie TBS Sp. z o.o.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Drogi[edytuj | edytuj kod]

Przez teren miasta przebiega droga 266 (KoninSompolnoPiotrków KujawskiRadziejów – Aleksandrów Kujawski – Ciechocinek). 4 km od Aleksandrowa w Służewie przebiega droga 250, która łączy miasto z drogą 15 w kierunku Inowrocławia oraz Poznania. W pobliżu miasta przebiega 91 (GdańskToruńWłocławekŁódźKatowiceCieszyn) oraz pod miastem w miejscowości Odolion znajduje się węzeł drogowy "Ciechocinek" na autostradzie A1E75.

Kolej[edytuj | edytuj kod]

Aleksandrów Kujawski jest lokalnym węzłem kolejowym. Linia 18 Kutno-Piła Główna ma tutaj swoje odgałęzienie do Ciechocinka 245 .

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Osiedla[edytuj | edytuj kod]

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Przedszkola[edytuj | edytuj kod]

  • Przedszkole Samorządowe nr 1 im. Juliana Tuwima
  • Przedszkole Samorządowe nr 2
  • Niepubliczne Przedszkole "Bim Bam Bino"
  • Niepubliczne Przedszkole Zgromadzenia Sióstr Służebniczek
  • Niepubliczne Przedszkole "Akademia Malucha"

Szkoły podstawowe[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła Podstawowa nr 1 w Aleksandrowie Kuj. im. Polskich Podróżników
  • Szkoła Podstawowa nr 3 w Aleksandrowie Kuj. im. Józefa Wybickiego
  • Szkoła Podstawowa przy Zespole Szkół Specjalnych nr 3 im. Jana Pawła ||

Gimnazja[edytuj | edytuj kod]

  • Publiczne Gimnazjum nr 1 im. Lotników Polskich
  • Publiczne Gimnazjum Towarzystwa Salezjańskiego
  • Gimnazjum przy Zespole Szkół Specjalnych nr 3

Szkoły Ponadgimnazjalne[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół Szkół nr 1 Centrum Kształcenia Praktycznego
  • Zespół Szkół nr 2 im. mjr Henryka Dobrzańskiego „HUBALA”
  • Liceum Ogólnokształcące Towarzystwa Salezjańskiego im. Kardynała Augusta Hlonda

Publiczne Gimnazjum oraz Liceum Towarzystwa Salezjańskiego tworzą Kolegium Kujawskie Towarzystwa Salezjańskiego.

Życie kulturalne[edytuj | edytuj kod]

Od 1920 roku w mieście istnieje Miejski Związkowy Klub Sportowy Orlęta Aleksandrów Kujawski Jest również Miejskie Centrum Kultury, w którym jeszcze parę lat temu działało kino. Rolę najprężniejszego ośrodka kultury przejął klub Fado, który stanowi obecnie najaktywniejsze kulturowo miejsce.

Od kilkunastu lat w Aleksandrowie, Ciechocinku i na Łazieńcu, w domu rodzinnym Edwarda Stachury ma miejsce cykliczna impreza znana pod nazwą "Biała Lokomotywa", która skupia środowisko artystów zajmujących się nie tylko słowem pisanym, ale i muzyką oraz teatrem.

Oprócz tego od kilku lat miasto organizuje "Stachuriadę", również będącą imprezą poświęconą Edwardowi Stachurze.

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzi Kościół Rzymskokatolicki oraz dwie protestanckie wspólnoty o charakterze ewangelicznym: Kościół Zielonoświątkowy (Zbór "Betel") oraz Kościół Boży w Chrystusie (Chrześcijańska Wspólnota "Jezus Król"). W mieście znajduje się również prawosławna – filialna wobec parafii św. Mikołaja w Toruniukaplica św. Aleksandra Newskiego (budynek jest dawnym domem proboszcza cerkwi św. Aleksandra Newskiego, zburzonej w okresie międzywojennym). Swoją Salę Królestwa posiadają w mieście Świadkowie Jehowy[8].

Wierni rzymskokatoliccy zrzeszeni są w dwóch parafiach: Przemienienia Pańskiego oraz NMP Wspomożenia Wiernych.

Turystyka i zabytki[edytuj | edytuj kod]

Miasto stanowi miejsce kuracji solankowych oraz zaplecze mieszkaniowe i usługowe Ciechocinka. Do najważniejszych zabytków należą dworzec kolejowy, w którego apartamentach 4 września 1879 car Aleksander II Romanow przyjął cesarza niemieckiego Wilhelma I Hohenzollerna oraz neogotycki kościół pw. Przemienienia Pańskiego wzniesiony w latach 1896-1905.

Pałac, 1974
Park, 1974

Wykaz zarejestrowanych zabytków nieruchomych na terenie miasta[9]:

  • kościół parafii pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego z 1896 roku, nr 316/A z 29.07.1993 roku
  • klasztor ss. służebniczek Najświętszej Maryi Panny z 1890 roku, nr 329/A z 28.12.1993 roku
  • zespół cmentarza rzymsko-katolickiego z drugiej połowy XIX w., przy ul. Chopina, obejmujący: cmentarz, kaplica oraz ogrodzenie z bramą, nr 363/A z 07.06.1995 roku
  • cmentarz wojenny (żołnierzy rosyjskich) ofiar I wojny światowej, nr 362/A z 07.06.1995 roku
  • zespół pałacowy rodziny Trojanowskich, obejmujący: pałac z początku XX w. i park z pierwszej połowy XIX w., nr 161/A z 16.10.1984 roku
  • szkoła realna, obecnie liceum salezjanów z 1913-1916 roku przy ul. Chopina 24, nr 335/A z 17.02.1994 roku
  • zespół dworca kolejowego, obejmujący: dworzec kolejowy z drugiej połowy XIX w., wieżę ciśnień z 1895 roku, 3 domy mieszkalne, przy ul. Wojska Polskiego 8, 10, 14 z lat 1893-1895 i skwer, nr 423/A z 30.12.1998 roku
  • plebania prawosławna, obecnie dom i kaplica prawosławna z 1893 roku, przy ul. Wojska Polskiego 4, nr A-1350 z 11.02.2008 roku

W 2011 roku ustanowiono pomnikiem przyrody lipę drobnolistną o obwodzie 320 cm rosnącą przy ul. Kochanowskiego i nazwie "Urszulka"[10].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Sąsiednie gminy i miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Miasto partnerskie Kraj
Ivančice  Czechy
Valka  Łotwa

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Michał Pawlikowski, "Syn Ziemi Radomszczańskiej. Życie i działalność posła na Sejm II Rzeczypospolitej ks. dr Władysława Chrzanowskiego 1886-1933", Strzałków 2011, ISBN 978-83-933262-0-4.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]