Nagroda Fundacji im. Kościelskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nagroda Fundacji im. Kościelskich
Nagroda za twórczość literacką
Przyznawana przez Fundacja im. Kościelskich
Lokalizacja  Szwajcaria
Genewa
Pierwsze rozdanie 1962
Oficjalna strona internetowa

Nagroda Fundacji im. Kościelskich (zwana także Nagrodą Kościelskich) – polska nagroda literacka, przyznawana od 1962 przez Fundację im. Kościelskich z siedzibą w Genewie.

Geneza i działanie[edytuj | edytuj kod]

Fundacja im. Kościelskich powstała na mocy testamentu zmarłej w lipcu 1959 Moniki Kościelskiej, wdowy po Władysławie Auguście Kościelskim, wydawcy, poecie i mecenasie sztuki. Celem fundacji jest wspieranie rozwoju literatury i poezji polskiej poprzez przyznawanie nagród młodym twórcom polskim (głównie pisarzom i krytykom literackim), którzy nie ukończyli 40. roku życia (w kilku wypadkach odstąpiono od tego wymogu), zamieszkałym w kraju lub na emigracji. Laureatów wybiera jury, powoływane przez Radę Fundacji[1], w której zasiadali m.in. Kajetan Dzierżykraj-Morawski, Konstanty Jeleński, Zygmunt Estreicher, Krzysztof Górski, Maria Danilewicz-Zielińska, Jan Błoński, Maciej Morawski, Andrzej Vincenz, Jacek Woźniakowski oraz przez krótki czas Jan Parandowski i Ludwik Hieronim Morstin, którzy ustąpili z funkcji ze względu na niemożność wyjazdu z Polski i uczestniczenia w jej obradach. W skład jury wchodzą członkowie Rady oraz znawcy polskiej literatury współczesnej. Wszystkie funkcje w Radzie Fundacji i jury są pełnione honorowo. Źródłem finansowania fundacji są pozostałości po dawnej fortunie Kościelskich. Wartość finansowa nagrody zmienia się co roku, zależnie od wysokości dochodów z papierów wartościowych oraz liczby laureatów.

Fundacja kontynuuje tradycje mecenatu artystycznego, zapoczątkowane przez Władysława Kościelskiego (1819-1895), znanego jako Sefer Paşa, który dorobił się ogromnego majątku. Odziedziczył go przyszły teść założycielki fundacji, Józef[2] (1845-1911), działacz polityczny, poeta i dramaturg. Był twórcą i długoletnim przewodniczącym Towarzystwa Literatów i Dziennikarzy Polskich w zaborze pruskim, prowadził też w szeroką działalność oświatowo-kulturalną. Jego syn, Władysław August (1886-1933), poeta, tłumacz i wydawca, również dał się poznać jako mecenas sztuki i literatury. Jedyny syn Władysława Augusta i Moniki Kościelskich, Wojciech, zmarł w młodym wieku (1947), będąc ostatnim przedstawicielem tej linii rodziny.

Fundacja Kościelskich jest instytucją bardzo zasłużoną dla kultury polskiej. Przyznawane przez nią wyróżnienie stanowi najwyższą poza granicami kraju, stałą, polską nagrodę literacką[3]. Do ponad stuosobowego grona jej laureatów należą najwybitniejsi polscy prozaicy, poeci i krytycy literaccy. Do 1989 uroczystość wręczenia nagrody odbywała się w Genewie, a później na przemian w Warszawie i Krakowie oraz Miłosławiu[3] (w pałacu, będącym dawną własnością Kościelskich).

Obecnie w skład jury[1] m.in. wchodzą: François Rosset (przewodniczący), Anna Estreicher, Ewa Bieńkowska, Włodzimierz Bolecki, Jerzy Jarzębski, Jacek Sygnarski, Tomasz Różycki, Ewa Zając i Jan Zieliński.

Laureaci[edytuj | edytuj kod]

  • 1962

Andrzej Brycht
Andrzej Busza
Sławomir Mrożek
Jan Rostworowski

  • 1963

Zbigniew Herbert
Zygmunt Kubiak
Jan Winczakiewicz

  • 1964

Bogdan Czaykowski
Wiesław Dymny
Tadeusz Konwicki
Zofia Romanowiczowa
Bogdan Wojdowski

  • 1965

Tadeusz Chabrowski
Andrzej Kijowski
Marian Ośniałowski
Wiktor Woroszylski

  • 1966

Henryk Grynberg
Gustaw Herling-Grudziński
Włodzimierz Odojewski

  • 1967

Jarosław Abramow-Newerly
Tadeusz Nowak
Jarosław Marek Rymkiewicz

  • 1968

Jan Błoński
Konstanty Jeleński
Marek Nowakowski
Ryszard Przybylski
Marek Skwarnicki

  • 1969

Jan Darowski
Urszula Kozioł
Jerzy Kwiatkowski
Mieczysław Paszkiewicz
Alina Witkowska

  • 1970

Jerzy Gierałtowski
Janina Kowalska (właśc. Hanna Świderska)
Kazimierz Orłoś

  • 1971

Bohdan Cywiński
Adam Czerniawski
Jerzy Harasymowicz
Zygmunt Haupt
Wacław Iwaniuk
Zbigniew Żakiewicz

  • 1972

Stanisław Barańczak
Bonifacy Miązek
Edward Stachura
Władysław Lech Terlecki

  • 1973

Tomasz Burek
Janusz A. Ihnatowicz
Ewa Lipska
Alicja Lisiecka

  • 1974

Jerzy W. Borejsza
Alicja Iwańska
Edward Redliński

  • 1975

Wojciech Karpiński
Julian Kornhauser
Marcin Król
Paweł Łysek
Adam Zagajewski

  • 1976

Bolesław Kobrzyński
Ryszard Krynicki
Bogdan Madej
Joanna Pollakówna

  • 1977

Ewa Bieńkowska
Maciej Broński (właśc. Wojciech Skalmowski)
Małgorzata Szpakowska
Bolesław Taborski

  • 1978

Piotr Wojciechowski

  • 1979

Jerzy Mirewicz

  • 1980

Józef Baran
Jerzy Pluta
Janusz Węgiełek

  • 1981

Janusz Anderman
Krzysztof Dybciak
Anna Frajlich-Zając
Jan Komolka

  • 1982

Nagrody nie przyznano

  • 1983

Stefan Chwin
o. Jan Góra
Antoni Pawlak
Jan Polkowski
Stanisław Rosiek

  • 1984

Bronisław Maj
Tadeusz Korzeniewski

  • 1985

Jerzy Jarzębski

  • 1986

Tomasz Jastrun
Adam Michnik
Leszek Szaruga

  • 1987

Nagrody nie przyznano

  • 1988

Paweł Huelle
Piotr Sommer

  • 1989

Włodzimierz Bolecki
Jerzy Pilch
Krzysztof Rutkowski

  • 1990

Grzegorz Musiał
Bronisław Wildstein
Marek Zaleski
Wisława Szymborska[4]

  • 1991

Andrzej Bart
Marian Stala

  • 1992

Krzysztof Myszkowski

  • 1992

Aleksandra Olędzka-Frybesowa

  • 1993

Marzanna Bogumiła Kielar
Artur Szlosarek

  • 1994

Maciej Niemiec
Tadeusz Słobodzianek
Marek Wojdyło

  • 1995

Magdalena Tulli
Andrzej Stasiuk

  • 1996

Jacek Baczak
Marcin Świetlicki

  • 1997

Olga Tokarczuk
Andrzej Sosnowski

  • 1998

Przemysław Czapliński
Jacek Podsiadło

  • 1999

Adam Wiedemann
Arkadiusz Pacholski

  • 2000

Michał Paweł Markowski
Wojciech Wencel

  • 2001

Jerzy Sosnowski

  • 2002

Olga Stanisławska

  • 2003

Dawid Bieńkowski

  • 2004

Tomasz Różycki

  • 2005

Jacek Dehnel

  • 2006

Jolanta Stefko

  • 2007

Mikołaj Łoziński

  • 2008

Jacek Dukaj

  • 2009

Tadeusz Dąbrowski

  • 2010

Marcin Kurek

  • 2011

Andrzej Franaszek

  • 2012

Andrzej Dybczak

  • 2013

Krystyna Dąbrowska

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Nagroda Kościelskich (pol.) [dostęp 2011-04-13]
  2. Urząd Gminy Miłosław – Józef Kościelski (pol.) [dostęp 2011-04-13]
  3. 3,0 3,1 Oficjalny Portal Promocyjny Rzeczypospolitej [dostęp 2012-04-14]
  4. Przyznana wyjątkowo Nagroda im. Zygmunta Kallenbacha za najwybitniejszą książkę ostatniego dziesięciolecia.